ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 15 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย

ดัชนีเก็บเกี่ยวมะพร้าวน้ำหอม: นับวันจากจั่นบาน นับทะลาย ดูปลายหางหนู สีรอบขั้ว และเกณฑ์ขนาดที่ตลาดรับซื้อ

มะพร้าวน้ำหอมอายุเท่าไรจึงเป็นมะพร้าวสองชั้น ดูอย่างไรว่าทะลายไหนตัดได้ ความหวานเปลี่ยนตามอายุอย่างไร ตัดทะลายอย่างไรไม่ให้ผลช้ำ และเกณฑ์น้ำหนักที่ล้งรับซื้อ

ทำเมื่อไหร่: ราวทุก 20 วัน ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • ตลาดผลสดต้องการมะพร้าวสองชั้น อายุราว 7 เดือนหลังจั่นบาน ความหวานราว 7–8 องศาบริกซ์ เนื้อเต็มกะลาและนุ่ม [1]
  • ดูทะลายที่ตัดได้จากปลายหางหนูแห้งราวครึ่งหนึ่ง วงขาวรอบขั้วเริ่มจาง และนับทะลายด้านบน [1][2]
  • ต้นสมบูรณ์ตัดได้ราวทุก 20 วัน ลดทะลายลงด้วยเชือก ไม่ให้ผลกระแทกพื้น [1]

ผลเปลี่ยนไปอย่างไรตามอายุ

อายุนับจากจั่นบานเนื้อมะพร้าวรสน้ำมะพร้าวความหวาน (°Brix)
5 เดือนยังไม่มีเนื้อ กะลายังอ่อนไม่หวาน มีรสอมเปรี้ยว4.6
5 เดือน 3 สัปดาห์วุ้นบาง ๆ ราวครึ่งผลหวานเล็กน้อย5.0–5.6
6 เดือนวุ้นบาง ๆ เต็มผล เริ่มมีกลิ่นหอมหวานเล็กน้อย5.6
6 เดือน 2 สัปดาห์เนื้อรับประทานได้ทั้งผลหวาน7.0
7 เดือนเนื้อเริ่มหนาราวครึ่งผลหวาน7.0
7 เดือน 2 สัปดาห์เนื้อหนา ไม่เหมาะบริโภคสดหวานมาก7.6–8.0
8 เดือน 3 สัปดาห์–9 เดือนเนื้อหนามีรสซ่า มีไขมันลอย ความหวานเริ่มลดลง7.6–9.0
พัฒนาการของผลมะพร้าวน้ำหอม (จุลพันธ์และคณะ 2545 ที่อ้างใน [1]) คัดบางช่วงมาแสดง

มะพร้าวน้ำหอมออกจั่นเฉลี่ยปีละ 15–16 จั่น บางต้นได้ถึง 20 จั่น จั่นที่ให้ผลดีมีผลมากกว่า 20 ผลต่อทะลาย [1] ผลที่อ่อนเกินไปน้ำมีรสเปรี้ยว เนื้อบางนิ่มเกิน ผลที่แก่เกินน้ำมีรสซ่าและมีไขมันลอย เนื้อหนาเกินไป [1]

มะพร้าวชั้นเดียว ชั้นครึ่ง สองชั้น ทึนทึก

ระยะอายุโดยประมาณความหวานลักษณะเนื้อ
ชั้นเดียวราว 5 เดือน5.0–5.6 °Brixวุ้นบาง ๆ ราวครึ่งผล ยังไม่เหมาะบริโภค
ชั้นครึ่งราว 6 เดือน6.0–7.0 °Brixเนื้อเกือบเต็มกะลา ด้านขั้วยังเป็นวุ้น เริ่มรับประทานได้
สองชั้นราว 7 เดือน7.0–8.0 °Brixเนื้อเต็มกะลา หนาอ่อนนุ่ม รับประทานได้ทั้งผล ชาวสวนส่วนใหญ่ตัดระยะนี้
ทึนทึกมากกว่า 7 เดือนมากกว่า 8 °Brixหวานจัด มีรสซ่า เนื้อหนาเกินไป ไม่เหมาะบริโภคสด
ดัชนีเก็บเกี่ยวสำหรับบริโภคสด [1] มะพร้าวสองชั้นมีเส้นรอบวงผลทั้งเปลือกเฉลี่ยราว 50 ซม. ผลปอกเปลือกราว 37 ซม. น้ำราว 250 มล.

มะพร้าวเผามักใช้ผลอายุมากกว่า 7 เดือน ซึ่งเนื้อหนาขึ้นแต่ยังไม่แข็ง [1] ผลสำหรับทำพันธุ์ใช้อายุราว 11–12 เดือน (บท เพาะและคัดต้นกล้ามะพร้าวน้ำหอม)

ดูอย่างไรว่าทะลายไหนตัดได้

  1. ปลายหางหนู (ปลายแขนงช่อดอก) แห้งไปราวครึ่งหนึ่งในสภาพอากาศปกติ [1][2]
  2. สีรอบกลีบเลี้ยง วงสีขาวรอบขั้วผลเริ่มจางหรือเลือนหายไป หรือเหลือเพียงเล็กน้อย เมื่อปอกเปลือกจะเห็นเปลือกขาวและเส้นใยสีขาวนวล [1]
  3. สีเปลือก เขียว ไม่อ่อนหรือแก่เกินไป [1]
  4. นับจั่นและทะลาย เหนือทะลายที่จะตัดขึ้นไปเป็นทะลายผลอ่อนที่ใหญ่กว่ากำปั้นเล็กน้อย และเหนือขึ้นไปอีกเป็นจั่นที่บานแล้ว ดอกตัวเมียเพิ่งได้รับการผสม (ปลายดอกสีน้ำตาล และติดผลอ่อนขนาดเท่าผลหมากหรือโตกว่า) [1] ถ้าจั่นที่บานยังมีดอกตัวผู้มากและดอกตัวเมียยังไม่ได้รับการผสม เนื้อในทะลายที่จะตัดยังบางเป็นวุ้น [1]
  5. เคาะฟังเสียง เสียงดีดต่างกันตามอายุ ต้องอาศัยความชำนาญ [1]
  6. นับวัน ชาวสวนบางรายนับวันตั้งแต่ออกจั่นจนถึงวันเก็บราว 6–8 เดือน เมื่อตัดทะลายแรกได้แล้วจึงตัดทะลายต่อไปทุกราว 20 วัน [2]

ในกลุ่มเกษตรกรที่ราชบุรี ราว 65% นับวันต่อรอบการเก็บเกี่ยว และราว 85% ตัดทุก 20 วัน [3] ถ้าต้นไม่สมบูรณ์หรือกระทบแล้ง การออกจั่นจะไม่สม่ำเสมอ รอบตัดอาจคลาดเคลื่อน [1]

วิธีตัด

  • ที่ราบ ที่ลาดเอียง ตัดทุก 15–20 วันตามปริมาณผลผลิต ใช้บันไดไม้ไผ่ขึ้นต้นตัดทะลาย ใช้เชือกมัดก้านทะลายแล้วหย่อนลง ป้องกันผลกระแทกพื้น แล้วรวบรวมใส่รถบรรทุกไปขายหรือแปรรูปทันที [1]
  • ที่ลุ่ม ตัดทะลายลงในท้องร่องที่มีน้ำขัง ใช้เชือกผูกทะลายลากขึ้นฝั่ง หรือใช้เรือขนย้าย [1]
  • ผลที่เก็บมาแล้วไม่ควรทิ้งไว้นาน เชื้อราเข้าทำลายจนผลเน่าได้ [1]

หลังเก็บเกี่ยว

มะพร้าวที่ปอกเปลือกเขียวและตกแต่งรูปทรงแล้ว ต้องจุ่มสารเพื่อรักษาผิวให้ขาว สารที่นิยมใช้คือเกลือซัลไฟต์ของโซเดียมหรือโพแทสเซียม ความเข้มข้น 3% นาน 3 นาที ช่วยป้องกันการเกิดสีน้ำตาลและยับยั้งเชื้อรา แล้วห่อด้วยฟิล์ม PVC ถ้าเก็บไว้นานหรือส่งออก ต้องเก็บที่อุณหภูมิต่ำ [1]

ขนาดและแบบที่ตลาดรับซื้อ

ขนาดน้ำหนักผล
XSน้อยกว่า 800 กรัม
S800–1,000 กรัม
M1,000–1,150 กรัม
L1,150–1,300 กรัม
XLมากกว่า 1,300 กรัม
การรับซื้อในตลาดค้าส่ง เช่น ตลาดสี่มุมเมือง [1] ล้งที่ส่งโรงงานตัดแต่งส่งออกโดยทั่วไปรับผลอ่อนน้ำหนักราว 1,500 กรัม/ผล ขึ้นกับความต้องการของลูกค้า
  • มะพร้าวควั่น (เจียน) ปอกเปลือกเขียวออกทั้งหมดหรือบางส่วน ตกแต่งให้มีรูปทรงกระบอก ด้านบนเป็นรูปฝาชี เกรด a น้ำหนัก 900 กรัม เกรด b ต่ำกว่า 900 กรัม [1]
  • มะพร้าวเจีย (กลึง) ปอกเปลือกขาวออก แล้วเจียแต่งผิวกะลาให้เรียบ ทรงหัวแหลมหรือฐานทรงกระบอก เกรด a น้ำหนัก 600 กรัม เกรด b ต่ำกว่า 600 กรัม ที่จำหน่ายในร้านสะดวกซื้อราว 480–550 กรัม [1]
  • คุณภาพส่งออกขั้นต่ำ น้ำมีกลิ่นหอม สด อายุเก็บเกี่ยวเหมาะสม มะพร้าวควั่นมีเนื้อราว 1½–2 ชั้น มะพร้าวเจียราว 1½–2½ ชั้น สะอาด ไม่มีศัตรูพืชและความเสียหายจากศัตรูพืช [1]

ผู้รับซื้อแต่ละรายกำหนดเกณฑ์ของตัวเอง เช่น เส้นรอบวงผล ความหวาน และความหนาของเนื้อ ตรวจเกณฑ์กับผู้รับซื้อก่อนตัด ในกลุ่มเกษตรกรที่ราชบุรี ราว 62% ขายผ่านพ่อค้าคนกลาง และพบปัญหาการนับจำนวนผลไม่ตรงความจริง [3] การรวมกลุ่มทำสัญญาซื้อขายช่วยต่อรองราคาได้ดีขึ้น [3]

แหล่งอ้างอิง

  1. สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (2562). การจัดการความรู้ (KM) เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอม. doa.go.th ↗
  2. ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว (PHTIC). ดัชนีเก็บเกี่ยวและดัชนีคุณภาพ: มะพร้าว (อ้างกรมวิชาการเกษตร 2563 และเบญจมาส 2549). phtnet.org ↗
  3. ศิริพร บุญเพ็ญ, สัจจา บรรจงศิริ และวนาลัย วิริยะสุธี (2567). การจัดการการผลิตมะพร้าวน้ำหอมของกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่มะพร้าวน้ำหอม ตำบลเกาะศาลพระ อำเภอวัดเพลง จังหวัดราชบุรี. วารสารเกษตร มสธ. 6(2): 46–. so01.tci-thaijo.org ↗