บทที่ 9 · ช่วงที่ 3 ดูแล
ให้น้ำมะพร้าวน้ำหอม: ผลของหน้าแล้ง ระบบมินิสปริงเกลอร์ น้ำจากร่องสวน และการลอกเลน
ทำไมมะพร้าวขาดน้ำแล้วผลผลิตหายไปนาน ระบบน้ำแบบไหนเหมาะกับสวนมะพร้าว เลือกหัวมินิสปริงเกลอร์และไส้กรองอย่างไร และสวนยกร่องดูแลน้ำอย่างไร
สรุปสั้น
- หน้าแล้งนานเกิน 3 เดือนโดยไม่ให้น้ำ ทางใบหักพับ จั่นใหม่หยุดออก ผลร่วงก่อนเก็บ และผลผลิตลดลงมาก [1]
- สวนที่ดอนควรใช้ระบบมินิสปริงเกลอร์ ให้น้ำคลุมทรงพุ่ม สวนยกร่องใช้น้ำในร่องสวน [1]
- ให้น้ำสม่ำเสมอ ไม่ใช่ให้มากเป็นครั้งคราว ความชื้นที่แกว่งเกี่ยวข้องกับผลแตกและผลลีบ (บท การติดผล ผลแตก ผลลีบ และเนื้อเอือนกิน)
หน้าแล้งทำอะไรกับมะพร้าว
สวนมะพร้าวน้ำหอมในที่ราบหรือที่ลาดเอียงส่วนใหญ่อาศัยน้ำฝน ถ้าหน้าแล้งทิ้งช่วงนานเกิน 3 เดือนโดยไม่ให้น้ำ ต้นจะแสดงอาการขาดน้ำ ทางใบหักพับลง ตาดอกที่แตกออกมาใหม่หยุดชะงักการเจริญ ผลร่วงก่อนถึงระยะเก็บเกี่ยว และผลผลิตลดลงมาก [1] จั่นใช้เวลาเจริญราว 38 เดือน ถ้าต้องการจั่นสมบูรณ์และติดผลมาก จึงต้องให้น้ำและปุ๋ยสม่ำเสมอต่อเนื่องในหน้าแล้ง [1]
กรมพัฒนาที่ดินแนะนำให้ให้น้ำถ้าฝนตกน้อยหรือแล้งติดต่อกันเกิน 3 เดือน และถ้าน้ำท่วมขังแปลง ต้องระบายน้ำออกทันที เพราะน้ำท่วมขังนานทำให้มะพร้าวโตช้า [2]
เลือกระบบน้ำสำหรับสวนที่ดอน
กรมวิชาการเกษตรแนะนำการให้น้ำแบบมินิสปริงเกลอร์ เพราะรัศมีการให้น้ำคลุมทรงพุ่มมะพร้าว และลดการสูญเสียน้ำจากน้ำไหลออกนอกเขตรากหรือซึมลึกเกิน [1]
| หัวจ่ายน้ำ | อัตราจ่ายน้ำ | แรงดันใช้งาน |
|---|---|---|
| มินิสปริงเกลอร์ | 35–300 ลิตร/ชั่วโมง | 10–30 เมตร (1–3 บาร์) |
| สปริงเกลอร์ขนาดกลาง | 300–500 ลิตร/ชั่วโมง | 10–30 เมตร |
| สปริงเกลอร์ขนาดใหญ่ | 600–1,000 ลิตร/ชั่วโมง | 10–30 เมตร |
ส่วนประกอบของระบบ
- เครื่องสูบน้ำ ปั๊มหอยโข่งติดตั้งให้ระยะดูดน้ำน้อยที่สุด ไม่เกิน 6 เมตร ฟุตวาล์วอยู่ลึกจากผิวน้ำไม่น้อยกว่า 30 ซม. ท่อดูดและท่อส่งขยายให้ใหญ่กว่าข้อต่อเครื่องสูบน้ำไม่น้อยกว่า 1 ขนาดท่อ [1]
- เครื่องกรองน้ำ แบบแผ่นดิสก์หรือแบบตะแกรง ความละเอียด 80 เมช เพียงพอสำหรับหัวมินิสปริงเกลอร์ ขนาดข้อต่ออย่างน้อยเท่ากับท่อเมน ล้างไส้กรองสม่ำเสมอ [1]
- ท่อเมน ท่อเมนย่อย และท่อแขนง แบ่งสวนเป็นโซนให้น้ำ เปิดทีละโซน [1]
- หัวจ่ายน้ำ ต้นละ 1–2 หัว [1]
ท่อแขนงยาวได้กี่ต้น
ตัวอย่างจากตารางของกรมวิชาการเกษตร: อัตราจ่ายน้ำต้นละ 140–150 ลิตร/ชั่วโมง ระยะระหว่างต้น 6 เมตร ท่อแขนง PE หรือ PVC ขนาด ½ นิ้ววางได้ไม่เกิน 6 ต้น ขนาด ¾ นิ้วไม่เกิน 9 ต้น และขนาด 1 นิ้วไม่เกิน 13 ต้น [1] ถ้ายาวกว่านี้น้ำที่ออกจากหัวท้ายแถวจะน้อยกว่าหัวต้นแถว
คิดจากจำนวนต้นที่เปิดพร้อมกัน × อัตราจ่ายน้ำต่อต้น เช่น 48 ต้น × 120 ลิตร/ชั่วโมง = 5,760 ลิตร/ชั่วโมง (ราว 6 ลบ.ม./ชั่วโมง) ท่อ PVC 1 นิ้วรับได้ไม่เกินราว 2.5 ลบ.ม./ชั่วโมง ท่อ 1½ นิ้วรับได้ราว 7 ลบ.ม./ชั่วโมง จึงต้องใช้ท่อ 1½ นิ้ว [1]
คู่มือของกรมวิชาการเกษตรไม่ได้ระบุปริมาณน้ำเป็นลิตรต่อต้นต่อวัน คู่มือเล่มนี้จึงไม่ใส่ตัวเลขนี้ ให้ดูความชื้นดินในเขตรากและอาการของต้นประกอบ และปรึกษาผู้ออกแบบระบบน้ำในพื้นที่
สวนยกร่องในที่ลุ่ม
- สวนมะพร้าวน้ำหอมส่วนใหญ่ของภาคกลาง (ราชบุรี สมุทรสงคราม สมุทรสาคร) อยู่ในเขตน้ำกร่อยและปลูกแบบยกร่อง [1]
- ในกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ที่ราชบุรี ราว 88% ใช้เรือพ่นน้ำจากร่องสวน ให้น้ำเฉลี่ยราว 5 ครั้งต่อเดือน (น้อยสุดเดือนละครั้ง มากสุดเดือนละ 10 ครั้ง) [3]
- แหล่งน้ำมาจากคลองชลประทาน คลองธรรมชาติ และน้ำฝน ในบางช่วงน้ำชลประทานไม่พอ เกษตรกรจึงควรหาแหล่งน้ำต้นทุนสำรองไว้ใช้ยามขาดแคลน [3]
- ลอกเลน ปีละครั้งในหน้าแล้ง นำดินเลนจากท้องร่องขึ้นมาใส่บนคันร่องและโคนต้น ป้องกันท้องร่องตื้น เก็บน้ำได้ดีขึ้น และเติมธาตุอาหาร [1]
- ช่วงน้ำทะเลหนุน ดูความเค็มของน้ำในคลองก่อนสูบเข้าสวน
เก็บความชื้นในดิน
หน้าแล้งไม่ควรถางหญ้าจนเตียน ใช้ทางมะพร้าวแห้ง ฟางแห้ง หรือใบไม้แห้งคลุมโคน และเมื่อเข้าหน้าฝนให้เกลี่ยวัสดุคลุมออกห่างโคนเล็กน้อย ป้องกันโรคและแมลง [1] ดูรายละเอียดในบท ตัดทางใบ วัชพืช และคลุมดิน
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (2562). การจัดการความรู้ (KM) เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอม. doa.go.th ↗
- กรมพัฒนาที่ดิน (กลุ่มวิจัยและพัฒนาการจัดการดินเปรี้ยว). แผ่นพับ การปลูกมะพร้าวน้ำหอมในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด. lddmordin.ldd.go.th ↗
- ศิริพร บุญเพ็ญ, สัจจา บรรจงศิริ และวนาลัย วิริยะสุธี (2567). การจัดการการผลิตมะพร้าวน้ำหอมของกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่มะพร้าวน้ำหอม ตำบลเกาะศาลพระ อำเภอวัดเพลง จังหวัดราชบุรี. วารสารเกษตร มสธ. 6(2): 46–. so01.tci-thaijo.org ↗