ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 13 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง

โรคอ้อยที่พบบ่อย อาการ สาเหตุ และการป้องกัน: ใบขาว แส้ดำ เน่าแดง ยอดบิด ตอแคระแกร็น

อาการของโรคใบขาว โรคแส้ดำ โรคเน่าแดง โรคยอดบิด โรคกอตะไคร้ และโรคตอแคระแกร็น แยกอาการอย่างไร และป้องกันด้วยพันธุ์สะอาด

ทำเมื่อไหร่: ตรวจไร่ทุก 2 สัปดาห์ ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • โรคอ้อยที่สำคัญหลายโรคติดมากับ ท่อนพันธุ์ และอยู่ในตอต่อไปหลายปี ท่อนพันธุ์สะอาดคือการป้องกันที่ได้ผลที่สุด
  • โรคใบขาวเป็นโรคที่ทำความเสียหายมากที่สุดในไทย ไม่มียารักษา ต้องขุดกอทิ้งและใช้พันธุ์สะอาด
  • พบโรคใบขาวหรือแส้ดำมาก ให้แจ้งนักส่งเสริมของโรงงานหรือเจ้าหน้าที่เกษตร
บทนี้ยังไม่มีภาพประกอบ

เราจะเพิ่มภาพถ่ายอาการจริงจากแปลงในภายหลัง ระหว่างนี้ ถ่ายภาพใบ กอ และผ่าลำให้เห็นเนื้อใน แล้วตั้งกระทู้ถาม หรือนำให้นักส่งเสริมของโรงงานดู

ตรวจไร่อย่างไร

  1. เดินตรวจทุก 2 สัปดาห์ในช่วงงอกถึงแตกกอ ซึ่งเห็นอาการโรคใบขาวและโรคแส้ดำได้ชัดที่สุด
  2. ดูทั้งใบยอด กอ และโคนลำ ถ้าสงสัยโรคในลำ ให้ผ่าลำตามยาวดูเนื้อใน
  3. อาการที่เป็นทั่วไร่สม่ำเสมอ มักมาจากดินหรือปุ๋ย (บท ปุ๋ยไร่อ้อย) อาการที่เป็นกอ ๆ กระจาย มักเป็นโรค

โรคใบขาว (White Leaf)

สาเหตุ: เชื้อไฟโตพลาสมาในท่อลำเลียงอาหาร มี เพลี้ยจักจั่น เป็นพาหะ และติดไปกับท่อนพันธุ์

อาการ

  • ใบเป็นสีขาวทั้งใบ หรือเป็นทางสีขาวขนานเส้นกลางใบ
  • กอแตกหน่อเล็ก ๆ จำนวนมาก ต้นแคระ ไม่เป็นลำ แล้วแห้งตาย
  • ถ้าติดจากท่อนพันธุ์ จะเห็นอาการตั้งแต่หน่อแรก ในอ้อยตอจะเห็นชัดหลังตัดเมื่อตอแตกหน่อใหม่

แยกจากอาการคล้าย

การขาดธาตุเหล็กหรือสังกะสีทำให้ใบอ่อนซีดเป็นทางระหว่างเส้นใบ แต่กอไม่แตกฝอยและเป็นทั่วบริเวณตามสภาพดิน ส่วนโรคใบขาวเป็นกอ ๆ กระจาย

ป้องกันและจัดการ

  • ใช้ท่อนพันธุ์สะอาดจากแปลงพันธุ์ที่ตรวจโรคแล้ว (บท ท่อนพันธุ์อ้อย)
  • ขุดกอที่เป็นโรคทิ้งทั้งกอ รวมเหง้า ทันทีที่พบ ไม่ใช่ตัดแค่ใบ เพราะตอที่เหลือจะแตกหน่อเป็นโรคต่อ
  • ไม่ไว้ตอไร่ที่เป็นโรคใบขาวมาก ให้รื้อแล้วปลูกใหม่ด้วยพันธุ์สะอาด
  • ไม่มีสารเคมีรักษาต้นที่เป็นโรค การพ่นยาฆ่าแมลงเพื่อคุมเพลี้ยพาหะอย่างเดียวไม่พอป้องกันโรค

โรคแส้ดำ (Smut)

สาเหตุ: เชื้อรา Sporisorium scitamineum แพร่ทางสปอร์ที่ปลิวไปกับลม และติดมากับท่อนพันธุ์

  • อาการ: ยอดอ้อยเปลี่ยนเป็นแส้ยาวโค้ง มีเยื่อสีเงินหุ้ม ภายในเป็นผงสปอร์สีดำ กอแตกหน่อผอมเล็กคล้ายหญ้า
  • จัดการ: ใช้พันธุ์ที่ต้านทานในพื้นที่ ใช้ท่อนพันธุ์สะอาด เมื่อพบแส้ ให้ใช้ถุงครอบแส้ก่อนตัด เพื่อไม่ให้สปอร์ฟุ้งกระจาย แล้วขุดกอทิ้ง ไม่ไว้ตอไร่ที่เป็นมาก

โรคเน่าแดง (Red Rot)

สาเหตุ: เชื้อรา Colletotrichum falcatum

  • อาการ: ใบยอดเหลืองแล้วแห้ง ผ่าลำตามยาวเห็นเนื้อในเป็นสีแดง มีแถบหรือจุดสีขาวคั่นขวางเป็นช่วง ๆ มีกลิ่นเปรี้ยวคล้ายแอลกอฮอล์
  • ระบาดเมื่อ: ท่อนพันธุ์มีเชื้อ ลำมีแผลจากหนอนกอเจาะ และไร่น้ำขัง
  • จัดการ: ใช้พันธุ์ต้านทาน ท่อนพันธุ์สะอาด ทำทางระบายน้ำ คุมหนอนกอ ขุดกอที่เป็นโรคทิ้ง

โรคยอดบิด (Pokkah Boeng)

  • สาเหตุ: เชื้อราในกลุ่ม Fusarium
  • อาการ: ใบอ่อนที่ยอดซีดเหลืองบริเวณโคนใบ ใบยอดย่น บิด พันกัน ถ้ารุนแรงยอดเน่าตาย
  • ระบาดเมื่อ: ฝนชุก อากาศชื้น ช่วงที่อ้อยโตเร็ว
  • จัดการ: ส่วนใหญ่อ้อยฟื้นตัวเองเมื่อฝนลด ใช้พันธุ์ที่ไม่อ่อนแอในพื้นที่ที่เป็นประจำ

โรคกอตะไคร้ (Grassy Shoot)

  • สาเหตุ: เชื้อไฟโตพลาสมา ติดไปกับท่อนพันธุ์
  • อาการ: กอแตกหน่อเล็กผอมจำนวนมากคล้ายกอตะไคร้ ใบเล็กแคบ สีซีด ไม่เป็นลำ
  • จัดการ: เหมือนโรคใบขาว: ขุดกอทิ้ง ใช้ท่อนพันธุ์สะอาด ไม่ใช้ลำจากไร่ที่เป็นโรคทำพันธุ์

โรคตอแคระแกร็น (Ratoon Stunting Disease)

  • สาเหตุ: แบคทีเรีย Leifsonia xyli subsp. xyli ติดไปกับท่อนพันธุ์และมีดที่ใช้ตัด
  • อาการ: ไม่มีอาการชัดที่ใบ อ้อยแคระ ลำเล็ก แตกกอน้อย เห็นชัดในอ้อยตอและเมื่อขาดน้ำ ผ่าลำแก่ตรงข้ออาจเห็นจุดสีส้มแดงในท่อลำเลียง
  • จัดการ: ใช้ท่อนพันธุ์สะอาดจากระบบที่ผ่านการแช่น้ำร้อนหรือเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ทำความสะอาดมีดตัดพันธุ์ระหว่างแปลง

หลักรวมของการจัดการโรคอ้อย

  1. ท่อนพันธุ์สะอาดจากแปลงพันธุ์ ไม่ใช้ลำจากไร่ที่มีโรค
  2. เดินตรวจช่วงงอกถึงแตกกอ ขุดกอที่เป็นโรคทิ้งทั้งกอ
  3. ไม่ไว้ตอไร่ที่เป็นโรคมาก รื้อปลูกใหม่และพักดินด้วยพืชอื่น
  4. เลือกพันธุ์ที่ต้านทานโรคที่พบบ่อยในพื้นที่

แหล่งอ้างอิง

  1. Rott, P. et al. (eds.) (2000). A Guide to Sugarcane Diseases. CIRAD / ISSCT.
  2. Hanboonsong, Y. et al. (2006). Transmission of sugarcane white leaf phytoplasma by Yamatotettix flavovittatus, a new leafhopper vector. Journal of Economic Entomology 99: 1531–1537.
  3. กรมวิชาการเกษตร. โรคอ้อยที่สำคัญและการป้องกันกำจัด.
  4. สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย. การจัดการโรคใบขาวอ้อย.