บทที่ 14 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
แมลงศัตรูอ้อย: หนอนกอ ด้วงหนวดยาว แมลงนูนหลวง ปลวก และเพลี้ยพาหะโรคใบขาว
อาการที่เกิดจากหนอนกออ้อย ด้วงหนวดยาว แมลงนูนหลวง ปลวก และเพลี้ยจักจั่นพาหะโรคใบขาว ช่วงที่ระบาด และการจัดการ
สรุปสั้น
- ศัตรูที่อยู่ใต้ดิน เช่น ด้วงหนวดยาวและแมลงนูนหลวง ทำให้ตอตายเป็นหย่อม เห็นอาการเมื่อเสียหายไปแล้ว ต้องป้องกันตั้งแต่ตอนรื้อปลูกและช่วงตัวเต็มวัยออกหลังฝนแรก
- หนอนกอเจาะยอดและลำ ทำให้หน่อตาย ลำเบา และเป็นทางให้โรคเน่าแดงเข้า
- เพลี้ยจักจั่นเป็นพาหะโรคใบขาว แต่การคุมโรคต้องเริ่มที่ท่อนพันธุ์สะอาด
บทนี้ยังไม่มีภาพประกอบ
เราจะเพิ่มภาพถ่ายแมลงและอาการจริงในภายหลัง ระหว่างนี้ ถ้าพบกอแห้งตายเป็นหย่อม ให้ขุดเหง้าดูหนอนในดิน แล้วถ่ายภาพไปถามนักส่งเสริมหรือเจ้าหน้าที่เกษตร
หลักคิดก่อนใช้สาร
- ระบุให้ได้ว่าเป็นอะไร กอแห้งตายอาจเกิดจากด้วงหนวดยาว แมลงนูนหลวง ปลวก โรค หรือแล้ง ต้องขุดดู
- แมลงใต้ดินจัดการด้วยการพ่นบนใบไม่ได้ ใช้การไถเก็บตัวอ่อนตอนรื้อปลูก การจับตัวเต็มวัย และชีวภัณฑ์
- ถ้าต้องใช้สาร ใช้เฉพาะสารที่ฉลากระบุแมลงชนิดนั้นในอ้อย ตามอัตราบนฉลาก และปรึกษานักส่งเสริมหรือเจ้าหน้าที่เกษตร
หนอนกออ้อย
- อาการช่วงหน่อเล็ก: ใบยอดของหน่อเหี่ยวแห้ง ดึงหลุดง่าย เรียกว่า “ยอดตาย” พบมากในหน้าแล้ง
- หนอนกอยอด: เจาะยอดลำ ทำให้ยอดตายและแตกตาข้างเป็นพุ่ม
- หนอนเจาะลำ: มีรูและขุยตามปล้อง ลำเบา ค่า CCS ลด และเป็นทางให้เชื้อโรคเน่าแดงเข้า
- จัดการ: ใช้ท่อนพันธุ์ที่ไม่มีหนอน ตัดหน่อที่ยอดตายพร้อมหนอนไปทำลาย ปล่อยแตนเบียนไข่ (Trichogramma) ซึ่งโรงงานและหน่วยงานหลายแห่งส่งเสริม ไม่ใส่ไนโตรเจนเกิน
ด้วงหนวดยาวอ้อย
- อาการ: หนอนตัวใหญ่สีขาวครีมเจาะกินเหง้าและโคนลำใต้ดิน กอแห้งตายเป็นหย่อม ลำหักล้มง่าย อ้อยตอแตกไม่ขึ้น
- วงจร: หนอนอยู่ในดินนาน ตัวเต็มวัยออกจากดินหลังฝนตกหนักครั้งแรกต้นฤดูฝน แล้วผสมพันธุ์และวางไข่ในไร่
- จัดการ:
- ช่วงฝนแรก จับตัวเต็มวัยที่ออกจากดินในช่วงเย็นถึงค่ำ ทำพร้อมกันทั้งพื้นที่
- ตอนรื้อตอเพื่อปลูกใหม่ ไถแล้วเก็บหนอนที่ขึ้นมากับดินไปทำลาย
- ใช้ชีวภัณฑ์เชื้อราเขียว (เมทาไรเซียม) ตามคำแนะนำของหน่วยงาน
- ไร่ที่ระบาดหนัก ปลูกพืชอื่นคั่นก่อนปลูกอ้อยใหม่
แมลงนูนหลวง
- อาการ: หนอนตัวขาวงอเป็นรูปตัว C กัดกินรากอ้อยในดินทราย กอเหลือง เหี่ยว แล้วตาย ดึงกอขึ้นง่ายเพราะไม่มีราก
- วงจร: ตัวเต็มวัยออกจากดินช่วงค่ำหลังฝนแรก บินไปกินใบไม้และผสมพันธุ์ แล้วกลับมาวางไข่ในดิน
- จัดการ: จับตัวเต็มวัยช่วงที่ออกจากดินพร้อมกันทั้งพื้นที่ ไถพลิกดินตากแดดก่อนปลูกให้นกและแดดกำจัดหนอน ใช้ชีวภัณฑ์ตามคำแนะนำของหน่วยงาน
ปลวก
- อาการ: กัดกินท่อนพันธุ์ในดินจนตาไม่งอก กัดกินเหง้าและโคนลำในหน้าแล้ง
- จัดการ: ปลูกเมื่อดินชื้น ใช้ท่อนสด เก็บเศษไม้และตอไม้ที่เป็นแหล่งปลวกออกจากไร่ อ้อยที่ได้น้ำพอถูกทำลายน้อยกว่า
เพลี้ยจักจั่นพาหะโรคใบขาว
- เป็นแมลงตัวเล็ก กระโดดและบินเร็ว ดูดกินน้ำเลี้ยงจากอ้อยที่เป็นโรคใบขาวแล้วไปถ่ายเชื้อให้กออื่น
- การพ่นสารฆ่าแมลงเพื่อคุมเพลี้ยอย่างเดียวไม่สามารถหยุดโรคได้ หัวใจคือ ท่อนพันธุ์สะอาด และขุดกอที่เป็นโรคทิ้งทันที เพื่อไม่ให้มีแหล่งเชื้อในไร่ (บท โรคอ้อย)
หนู
- อาการ: ลำอ้อยถูกกัดแทะที่โคน ลำล้มและแห้ง มักเสียหายมากในไร่ที่รกและใกล้ป่าหรือแหล่งน้ำ
- จัดการ: ทำความสะอาดขอบไร่ ลดที่หลบซ่อน ใช้กับดัก และทำพร้อมกันทั้งพื้นที่
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. แมลงศัตรูอ้อยและการป้องกันกำจัด (หนอนกอ ด้วงหนวดยาว แมลงนูนหลวง).
- Hanboonsong, Y. et al. (2006). Transmission of sugarcane white leaf phytoplasma by Yamatotettix flavovittatus, a new leafhopper vector. Journal of Economic Entomology 99: 1531–1537.
- สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย. การใช้แตนเบียนและชีวภัณฑ์ควบคุมแมลงศัตรูอ้อย.