บทที่ 15 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
ตัดอ้อยเมื่อไหร่ดี: ความสุกแก่ ค่า CCS อ้อยสด อ้อยไฟไหม้ และการส่งโรงงาน
ดูอย่างไรว่าอ้อยพร้อมตัด ค่า CCS กับราคาอ้อย ทำไมต้องตัดอ้อยสดไม่เผา ตัดอย่างไรให้ตอแตกดี และส่งโรงงานให้เร็ว
สรุปสั้น
- ตัดในฤดูหีบของโรงงาน (ราว ธ.ค.–เม.ย.) ตามคิว เมื่ออ้อยสุกแก่ ช่วงอากาศเย็นและแห้งค่า CCS มักสูง
- ตัดสด ไม่เผา อ้อยไฟไหม้ถูกหักราคา น้ำตาลเสื่อมเร็ว และตอเสียหาย
- ตัดชิดดิน ให้รถวิ่งในร่อง และส่งเข้าโรงงานให้เร็วที่สุดหลังตัด
ค่า CCS กับราคาอ้อย
CCS (Commercial Cane Sugar) คือค่าที่บอกว่าอ้อยหนึ่งตันจะผลิตน้ำตาลได้มากแค่ไหน โรงงานวัดจากตัวอย่างอ้อยที่ส่งเข้าหีบ ราคาอ้อยในไทยประกาศเป็นราคาที่ 10 CCS แล้วเพิ่มหรือลดตามค่า CCS จริงของอ้อยแต่ละคัน
- อ้อยที่สุกแก่เต็มที่ในหน้าหนาวที่แห้งและเย็น มักให้ค่า CCS สูง
- ไนโตรเจนช่วงท้าย น้ำมากก่อนตัด อ้อยอายุน้อย และอ้อยที่รอนานหลังตัด ทำให้ค่า CCS ต่ำ
- ยอด ใบ ดิน และสิ่งปนเปื้อนที่ติดไปกับอ้อย ทำให้ค่าที่วัดได้ต่ำลงและอาจถูกหัก
ตัดเมื่อไหร่
- ตามอายุ อ้อยต้นฝนตัดราว 10–12 เดือน อ้อยปลายฝนราว 12–14 เดือน อ้อยตอนับจากวันตัดรอบก่อน (ปฏิทินอ้อยต้นฝน · ปฏิทินอ้อยปลายฝน · ปฏิทินอ้อยตอและการไว้ตอ)
- ตามความสุกแก่ ใบล่างแห้งมาก ยอดสั้นลง ลำแข็ง โรงงานหลายแห่งมีบริการวัดความหวานก่อนตัด หรือใช้เครื่องวัดความหวาน (บริกซ์) ตรวจน้ำอ้อยจากโคนและปลายลำ ถ้าค่าใกล้กัน แสดงว่าสุกแก่
- ตามคิวโรงงาน วางแผนกับโรงงานล่วงหน้า ไร่ที่อ้อยสุกเร็วหรือพันธุ์สุกเร็วขอคิวต้นฤดู
- ไร่ที่ให้น้ำ งดน้ำราว 1–2 เดือนก่อนตัด (บท การจัดการน้ำ)
ตัดอ้อยสด ไม่เผา
| อ้อยไฟไหม้ | อ้อยสด |
|---|---|
| ถูกหักราคาหรือมีเงื่อนไขรับซื้อที่ด้อยกว่า ตามนโยบายลดการเผาอ้อย | ได้ราคาเต็ม และหลายปีมีมาตรการสนับสนุนอ้อยสด |
| น้ำตาลในลำเสื่อมเร็วหลังเผา ต้องหีบภายในเวลาสั้น | เก็บรอคิวได้นานกว่าเล็กน้อย |
| ตาที่ตอเสียหาย ตอแตกไม่ดี ดินร้อนแห้ง | ใบคลุมดิน ตอแตกดี เก็บความชื้น |
| อินทรียวัตถุและธาตุอาหารในใบหายไปกับไฟ เกิดฝุ่นควัน | คืนธาตุอาหารให้ดิน ไม่มีฝุ่นควัน |
การตัดสดใช้แรงงานหรือรถตัดมากกว่า ไร่ที่จะใช้รถตัดต้องปลูกระยะแถวให้เหมาะกับรถตั้งแต่แรก (บท วิธีปลูกและระยะแถว) และแปลงต้องไม่มีตอไม้หรือหินที่ทำให้รถเสียหาย
ตัดอย่างไรให้ตอแตกดี
- ตัดชิดดิน ตาที่โคนกอจะแตกหน่อใหม่ที่ฝังรากลึก ตอแข็งแรง ไม่ล้ม
- ตัดยอดอ่อนทิ้งในไร่ ยอดมีน้ำตาลต่ำและทำให้ค่า CCS ของทั้งคันต่ำลง
- ให้รถวิ่งในร่องระหว่างแถวเท่านั้น ไม่เหยียบแถวตอ และไม่เข้าไร่ตอนดินแฉะ
- ไม่ให้ดินและเศษใบติดไปกับอ้อย ลดการถูกหักสิ่งปนเปื้อน
- ส่งเร็ว ตัดแล้วส่งเข้าโรงงานโดยเร็ว อ้อยที่รอนานน้ำหนักลดและน้ำตาลเสื่อม
หลังตัด ดูแลตอทันทีตาม ปฏิทินอ้อยตอและการไว้ตอ
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย (สอน.). ระบบราคาอ้อยตามค่าความหวาน และมาตรการลดการเผาอ้อย.
- กรมวิชาการเกษตร. การเก็บเกี่ยวอ้อยและการตรวจความสุกแก่.
- Solomon, S. (2009). Post-harvest deterioration of sugarcane. Sugar Tech 11: 109–123.