บทที่ 8 · ช่วงที่ 2 ปลูก
ท่อนพันธุ์อ้อย: แปลงพันธุ์ อายุต้นพันธุ์ การตัด และพันธุ์สะอาดปลอดโรคใบขาว
ท่อนพันธุ์อ้อยที่ดีมาจากไหน อายุเท่าไร ใช้กี่ตันต่อไร่ ตัดและขนอย่างไรไม่ให้ตาเสีย และทำไมต้องทำแปลงพันธุ์สะอาด
สรุปสั้น
- ใช้ลำจากแปลงพันธุ์ที่สะอาด อายุราว 8–10 เดือน ตาสมบูรณ์ ไม่มีโรคใบขาว แส้ดำ และหนอนกอ
- ตัดแล้วปลูกภายใน 1–3 วัน ไม่ลอกกาบใบออกจนถึงวันปลูก เพราะกาบช่วยกันตาไม่ให้แห้งและช้ำ
- ใช้ท่อนพันธุ์ราว 1–1.5 ตันต่อไร่ ขึ้นกับระยะแถว วิธีวาง และขนาดลำ
ทำไมต้องมีแปลงพันธุ์
ลำอ้อยจากไร่ผลิตทั่วไปมักอายุมาก ตาบางส่วนเสีย และอาจมีโรคใบขาวหรือโรคตอแคระแกร็นแฝงอยู่ แปลงพันธุ์คือแปลงที่ปลูกเพื่อตัดลำไปทำพันธุ์โดยเฉพาะ ดูแลเข้มกว่าไร่ผลิต ตรวจโรคบ่อย และตัดลำในอายุที่เหมาะ
- เริ่มจากต้นพันธุ์สะอาด เช่น ต้นพันธุ์จากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ หรือท่อนพันธุ์จากแปลงพันธุ์ของหน่วยงานและโรงงาน
- ขยายเป็นขั้น ปลูกแปลงพันธุ์ขนาดเล็กก่อน แล้วตัดลำจากแปลงนั้นไปขยายเป็นแปลงที่ใหญ่ขึ้น ก่อนนำไปปลูกไร่ผลิต
- แยกแปลงพันธุ์ออกจากไร่ผลิต และตรวจทุก 2 สัปดาห์ ถอนกอที่มีอาการโรคใบขาว แส้ดำ หรือกอตะไคร้ทิ้งทันที
- ระบบผลิตพันธุ์สะอาดของหน่วยงานบางแห่งใช้การแช่ท่อนในน้ำร้อนที่ควบคุมอุณหภูมิ ลดเชื้อในท่อนพันธุ์ วิธีนี้ต้องใช้อุปกรณ์ควบคุมอุณหภูมิที่แม่นยำ ถ้าร้อนเกินตาจะตาย
เลือกลำทำพันธุ์
- อายุราว 8–10 เดือน ตายังสด อาหารในลำพอสำหรับการงอก ลำที่แก่มากตาโคนลำมักแห้งหรืองอกช้า
- ลำสมบูรณ์ ไม่มีรูเจาะของหนอนกอ ไม่มีรอยแตก ไม่มีอาการโรค
- ตาบนลำนูนเต่ง ไม่แห้ง ไม่ถูกแมลงทำลาย
- ไม่ใช้ลำจากอ้อยไฟไหม้ เพราะตาเสียหายจากความร้อน
ตัด ขน และเตรียมท่อน
- ตัดลำทั้งลำ ไม่ลอกกาบใบ มัดเป็นมัด ขนด้วยความระวังไม่ให้ตาช้ำ
- ปลูกภายใน 1–3 วันหลังตัด เก็บในที่ร่มระหว่างรอ
- วางลำ (ปลูกทั้งลำหรือตัดเป็นท่อนยาวในร่อง) ทำได้เร็ว ใช้ท่อนมากกว่า
- ท่อนสั้น ตัดเป็นท่อนละ 2–3 ตา ด้วยมีดคม ใช้ท่อนน้อยกว่าและงอกสม่ำเสมอ แต่ต้องใช้แรงงานหรือเครื่องปลูกท่อน
- ตัดส่วนยอดที่ยังอ่อนมากทิ้ง ส่วนกลางและโคนลำใช้ได้
คำนวณท่อนพันธุ์ที่ต้องใช้
ระยะแถว 1.5 เมตร หนึ่งไร่มีความยาวร่องรวมราว 1,067 เมตร ถ้าวางลำเรียงคู่ จะใช้ลำยาวรวมราว 2,100 เมตร ลำหนักลำละราว 1 กก. ยาวราว 2 เมตร จะใช้ราว 1,000–1,100 กก. ระยะแถวแคบกว่านี้หรือลำหนักกว่านี้ใช้มากขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. การผลิตท่อนพันธุ์อ้อยคุณภาพดีและแปลงพันธุ์สะอาด.
- สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย. ระบบผลิตท่อนพันธุ์อ้อยสะอาดเพื่อลดโรคใบขาว.
- Hanboonsong, Y. et al. (2006). Transmission of sugarcane white leaf phytoplasma by Yamatotettix flavovittatus, a new leafhopper vector. Journal of Economic Entomology 99: 1531–1537.