บทที่ 13 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคทุเรียนที่พบบ่อย: รากเน่าโคนเน่า ใบติด ผลเน่า กิ่งแห้ง อาการและการจัดการ
อาการของโรครากเน่าโคนเน่าจากไฟทอปธอรา โรคใบติด โรคผลเน่า และโรคกิ่งแห้ง การป้องกันด้วยการจัดการสวน และการใช้สารเมื่อจำเป็น
สรุปสั้น
- โรครากเน่าโคนเน่า จากเชื้อไฟทอปธอราคือโรคที่ทำให้ต้นทุเรียนตายมากที่สุด ป้องกันด้วยการระบายน้ำ ดินดี และตรวจโคนต้นสม่ำเสมอ
- เมื่อพบแผล ถากส่วนที่เป็นโรคออกแล้วทาสาร ร่วมกับราดดินหรือฉีดสารเข้าลำต้นตามคำแนะนำ
- สลับกลุ่มสาร และใช้วิธีไม่ใช้สารร่วมด้วยเสมอ เชื้ออาจดื้อสารเมื่อใช้ตัวเดียวต่อเนื่อง
บทนี้ยังไม่มีภาพประกอบ
เราจะเพิ่มภาพถ่ายอาการจริงในภายหลัง ระหว่างนี้ ถ่ายภาพโคนต้น แผลบนเปลือก ใบ และทรงพุ่มทั้งต้น แล้วตั้งกระทู้ถาม หรือขอให้เจ้าหน้าที่เกษตรหรือศูนย์วิจัยพืชสวนในพื้นที่ช่วยตรวจ
โรครากเน่าโคนเน่า (ไฟทอปธอรา)
สาเหตุ: เชื้อ Phytophthora palmivora อยู่ในดิน แพร่ไปกับน้ำ ระบาดมากเมื่อฝนตกหนัก ความชื้นสูง และมีน้ำขัง
อาการ
- ราก: รากฝอยเน่าเป็นสีน้ำตาล เปลือกรากล่อนหลุดง่าย เปื่อยยุ่ย
- ทรงพุ่ม: ใบซีดเหลือง ไม่เป็นมัน ใบร่วง กิ่งแห้งตายจากปลาย ต้นแตกใบอ่อนผิดฤดู
- โคนต้นและกิ่ง: เปลือกเป็นแผลสีเข้ม ช้ำน้ำ มีของเหลวสีน้ำตาลแดงไหลซึม เมื่อถากเปลือกดูเนื้อไม้ใต้แผลเป็นสีน้ำตาล
- ผล: ผลเน่าเป็นแผลสีน้ำตาลช้ำน้ำ ลามเร็วในหน้าฝน
- ถ้ารุนแรง แผลลามรอบโคนต้น ต้นยืนต้นตาย
ป้องกัน
- ระบายน้ำ ปลูกบนเนิน ดูแลร่องระบายน้ำ ไม่ให้น้ำขังโคนต้น (บท เตรียมพื้นที่และปลูก)
- ดินดี รากแข็งแรง ปุ๋ยอินทรีย์ คลุมโคน ไม่ใส่ปุ๋ยเคมีกองชิดโคน (บท ปุ๋ยทุเรียนตามระยะ)
- ทรงพุ่มโปร่ง ตัดกิ่งล่างที่ชิดดิน ลดความชื้นและดินกระเด็นขึ้นต้น (บท ฟื้นต้นหลังเก็บเกี่ยว)
- ตรวจโคนต้นทุกสัปดาห์ในหน้าฝน ยิ่งพบเร็ว ยิ่งรักษาได้
- ชีวภัณฑ์ เช่น เชื้อราไตรโคเดอร์มา ใส่ร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์ ตามคำแนะนำของหน่วยงาน ช่วยลดเชื้อในดิน
- ไม่นำดินหรือน้ำจากต้นที่เป็นโรค ไปยังต้นอื่น ทำความสะอาดเครื่องมือ
เมื่อพบโรค
แนวทางที่เผยแพร่ในคำแนะนำการป้องกันโรครากเน่าโคนเน่าทุเรียน (ตรวจอัตราบนฉลากของผลิตภัณฑ์ที่ใช้ทุกครั้ง):
| วิธี | สารสำคัญตัวอย่าง | อัตราที่เผยแพร่ |
|---|---|---|
| ถากแผลแล้วทา | เมทาแลกซิล 25% WP หรือ ฟอสอีทิล-อะลูมิเนียม 80% WP | เมทาแลกซิล 50–60 กรัม หรือ ฟอสอีทิล-อะลูมิเนียม 80–100 กรัม ต่อน้ำ 1 ลิตร ทาทุก 7 วันจนแผลแห้ง |
| ราดดินรอบทรงพุ่ม | เมทาแลกซิล 25% WP หรือ ฟอสอีทิล-อะลูมิเนียม 80% WP | 30–50 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร |
| ฉีดเข้าลำต้น | ฟอสโฟนิก แอซิด 40% SL | ผสมน้ำ 1:1 ฉีดตามจุดและปริมาณที่ฉลากหรือเจ้าหน้าที่แนะนำ |
- ถากเปลือกส่วนที่เป็นโรคออกให้ถึงเนื้อไม้ดี เก็บเศษเปลือกออกไปทำลาย ก่อนทาสาร
- ต้นที่รากเสียมาก ลดภาระต้น เช่น ไม่ไว้ผลมาก และไม่เร่งทำดอกในปีนั้น
- หลังควบคุมโรคได้ ฟื้นรากด้วยปุ๋ยอินทรีย์และชีวภัณฑ์
โรคใบติด
- สาเหตุ: เชื้อราในดินและเศษพืช ระบาดในหน้าฝนที่ความชื้นสูง ทรงพุ่มทึบ
- อาการ: ใบเป็นแผลสีน้ำตาลคล้ายน้ำร้อนลวก ใบที่เป็นโรคติดกันเป็นกระจุกด้วยเส้นใยเชื้อรา แล้วแห้งค้างบนกิ่ง
- จัดการ: ตัดแต่งทรงพุ่มให้โปร่ง ตัดกิ่งที่เป็นโรคออกไปทำลาย ถ้าระบาดรุนแรง ปรึกษาเจ้าหน้าที่เรื่องสารที่ฉลากระบุโรคนี้
โรคราสีชมพู
- อาการ: กิ่งมีคราบเชื้อราสีชมพูอมขาวเกาะรอบเปลือก โดยเฉพาะง่ามกิ่ง ใบบนกิ่งนั้นเหี่ยวแห้งแล้วกิ่งตาย พบมากในหน้าฝน
- จัดการ: ตัดกิ่งที่เป็นโรคต่ำกว่าแผลแล้วนำไปทำลาย ทาแผลด้วยสารป้องกันเชื้อรา และให้ทรงพุ่มโปร่ง
โรคผลเน่า
- สาเหตุ: ส่วนใหญ่มาจากเชื้อไฟทอปธอราเดียวกับรากเน่า
- อาการ: ผลเป็นจุดช้ำน้ำสีน้ำตาลแล้วขยายเร็ว ผลร่วงหรือเน่าคาต้น
- จัดการ: ไม่ให้ผลห้อยต่ำใกล้ดิน เก็บผลเน่าและผลร่วงออกจากสวน ระมัดระวังไม่ให้ผลเป็นแผลตอนเก็บและขน
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. โรครากเน่าโคนเน่าทุเรียน (Phytophthora palmivora) และเทคโนโลยีการป้องกันกำจัดแบบผสมผสาน.
- สำนักงานเกษตรจังหวัด (กระทรวงเกษตรและสหกรณ์). ข่าวเตือนการระบาดโรครากเน่าโคนเน่าทุเรียน และคำแนะนำการใช้สาร.
- Drenth, A. & Guest, D.I. (eds.) (2004). Diversity and Management of Phytophthora in Southeast Asia. ACIAR Monograph 114.