บทที่ 10 · ช่วงที่ 3 ดูแล
ดูแลดอกและผลทุเรียน: น้ำช่วงดอกบาน ผลร่วง ตัดแต่งผล และผลแตกผลบิด
ดูแลทุเรียนช่วงดอกบานถึงผลแก่อย่างไร ผลอ่อนร่วงเพราะอะไร ตัดแต่งผลเมื่อไหร่ ไว้ผลกี่ลูก และป้องกันผลบิดเบี้ยว
สรุปสั้น
- ดอกทุเรียนบานตอนค่ำ อาศัยค้างคาวและแมลงกลางคืนช่วยผสมเกสร ห้ามพ่นสารฆ่าแมลงช่วงดอกบาน
- ช่วงดอกบานถึงผลอ่อน ห้ามขาดน้ำ ผลจะร่วงมาก
- ตัดแต่งผลให้เหลือเฉพาะผลที่รูปทรงดี กระจายทั่วต้น จำนวนพอเหมาะกับขนาดทรงพุ่ม และโยงกิ่งที่รับน้ำหนักมาก
ช่วงดอก
- ผสมเกสร ดอกทุเรียนบานตอนค่ำและผสมเกสรตอนกลางคืน ผู้ช่วยผสมเกสรหลักคือค้างคาวกินน้ำหวานและแมลงกลางคืน การผสมเกสรไม่สมบูรณ์ทำให้ผลบิดเบี้ยว พูไม่เต็ม
- ช่วยผสมเกสร บางสวนช่วยผสมด้วยมือหรือใช้แปรงเก็บเกสรจากดอกที่บานไปป้ายยอดเกสรตัวเมีย เพื่อให้ติดผลดีและผลทรงสวย โดยเฉพาะในพันธุ์ที่ติดผลยาก
- ไม่พ่นสารฆ่าแมลงช่วงดอกบาน เพื่อไม่ทำร้ายผู้ช่วยผสมเกสร ถ้าต้องจัดการเพลี้ยไฟหรือไร ให้ทำก่อนดอกบาน (บท แมลงศัตรูทุเรียน)
- แคลเซียมและโบรอน โบรอนเกี่ยวข้องกับการงอกของละอองเกสรและการติดผล แคลเซียมช่วยให้เนื้อเยื่อผลแข็งแรง ในสวนที่ดินขาดธาตุเหล่านี้ การให้เสริมช่วงดอกถึงผลอ่อนช่วยได้
ผลอ่อนร่วง
ผลอ่อนร่วงไปส่วนหนึ่งเป็นเรื่องปกติ ต้นจะปล่อยผลที่ผสมเกสรไม่ดีหรือเลี้ยงไม่ไหวทิ้งไป แต่ผลร่วงมากผิดปกติมักมาจาก
- ขาดน้ำ หรือให้น้ำไม่สม่ำเสมอ
- ต้นแตกใบอ่อนพร้อมกับผลอ่อน ใบอ่อนแย่งอาหารจากผล (มักเกิดเมื่อให้น้ำหรือปุ๋ยไนโตรเจนมากเกิน)
- รากเสียจากโรครากเน่า
- เพลี้ยไฟ ไรแดง หรือหนอนทำลายผลอ่อน
ตัดแต่งผล
- เริ่มเมื่อผลอ่อนเห็นรูปทรงชัด ราว 4–8 สัปดาห์หลังดอกบาน ทยอยทำ 2–3 ครั้ง
- คัดออก ผลบิดเบี้ยว ผลเล็กกว่าเพื่อน ผลที่มีรอยแมลงหรือโรค และผลที่ติดกันเป็นกลุ่มแน่นเกินไป
- เก็บไว้ ผลที่รูปทรงสมมาตร อยู่บนกิ่งขนาดใหญ่พอรับน้ำหนัก และกระจายทั่วทรงพุ่ม
- จำนวนผล ให้เหมาะกับขนาดทรงพุ่มและความสมบูรณ์ของต้น ต้นที่ไว้ผลมากเกินจะได้ผลเล็ก คุณภาพเนื้อต่ำ และฟื้นต้นช้าในปีถัดไป
โยงกิ่งและผล
ทุเรียนผลหนัก กิ่งที่ติดผลหลายผลอาจฉีกหรือหักเมื่อมีลม ใช้เชือกโยงกิ่งหรือผลไว้กับลำต้นหรือกิ่งใหญ่ ทำก่อนผลมีน้ำหนักมาก
ช่วงผลขยายจนแก่
- น้ำสม่ำเสมอ ไม่ให้ขาดน้ำแล้วกลับมาให้มากทันที ความชื้นในดินที่แกว่งมากช่วงใกล้เก็บเกี่ยวสัมพันธ์กับความผิดปกติของเนื้อ เช่น ไส้ซึม (บท การจัดการน้ำ)
- ปุ๋ยช่วงพัฒนาผล เน้นโพแทสเซียมเพื่อสร้างเนื้อ (บท ปุ๋ยทุเรียนตามระยะ)
- ตรวจหนอนเจาะผลและหนอนเจาะเมล็ด โดยเฉพาะผลที่ติดกันหรือสัมผัสกิ่ง (บท แมลงศัตรูทุเรียน)
- ระวังผลเน่า ช่วงฝนชุก ผลที่ห้อยต่ำหรือมีแผลเสี่ยงต่อเชื้อไฟทอปธอรา (บท โรคทุเรียน)
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. การผลิตทุเรียน: การดูแลดอกและผล การตัดแต่งผล.
- กรมส่งเสริมการเกษตร. เทคนิคการปลูกและดูแลรักษาทุเรียน: การดูแลช่วงออกดอกติดผล.
- Bumrungsri, S. et al. (2009). The pollination ecology of durian (Durio zibethinus) in southern Thailand. Journal of Tropical Ecology 25: 85–92.