บทที่ 3 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
เลือกพันธุ์ทุเรียนและกิ่งพันธุ์: หมอนทอง ชะนี ก้านยาว พวงมณี กระดุม และต้นตอ
ลักษณะพันธุ์ทุเรียนที่ปลูกมากในไทย อายุผล มาตรฐานเนื้อแห้งของแต่ละพันธุ์ และวิธีเลือกกิ่งพันธุ์ที่ดี
สรุปสั้น
- หมอนทองเป็นพันธุ์หลักของตลาดส่งออก ชะนีมักทนโรครากเน่าโคนเน่าได้ดีกว่า กระดุมเก็บเกี่ยวได้เร็วที่สุด
- แต่ละพันธุ์มีอายุผลและเกณฑ์น้ำหนักเนื้อแห้งขั้นต่ำต่างกัน ต้องรู้ตั้งแต่ก่อนปลูก
- กิ่งพันธุ์ดีต้องตรงพันธุ์ รอยต่อสมบูรณ์ รากไม่ขดในถุง และมาจากแหล่งที่เชื่อถือได้
พันธุ์ที่ปลูกมากในไทย
| พันธุ์ | อายุผลนับจากดอกบาน | น้ำหนักเนื้อแห้งขั้นต่ำ | ลักษณะที่รู้จักกันทั่วไป |
|---|---|---|---|
| หมอนทอง | ราว 120–135 วัน | 32% | ผลใหญ่ เนื้อมาก เมล็ดน้อย เป็นพันธุ์หลักของการส่งออก แต่อ่อนแอต่อโรครากเน่าโคนเน่า |
| ชะนี | ราว 105–110 วัน | 30% | เนื้อละเอียด สีเข้ม มักทนโรครากเน่าโคนเน่าได้ดีกว่าหมอนทอง |
| ก้านยาว | นานใกล้เคียงหมอนทอง | 32% | ก้านผลยาว ผลค่อนข้างกลม ราคาดีในตลาดเฉพาะ |
| พวงมณี | – | 30% | ผลเล็ก เนื้อเหนียว สีเหลืองเข้ม |
| กระดุม | ราว 90–100 วัน | 27% | ผลเล็ก เก็บเกี่ยวได้ก่อนพันธุ์อื่น |
หลักเลือกพันธุ์
- ตลาดที่จะขาย ล้งและผู้ส่งออกส่วนใหญ่รับหมอนทอง พันธุ์อื่นขายในประเทศหรือตลาดเฉพาะ ถามผู้รับซื้อในพื้นที่ก่อนปลูก
- ความเสี่ยงโรครากเน่า พื้นที่ฝนชุก ดินระบายน้ำช้า หมอนทองเสี่ยงสูงกว่า ต้องจัดการน้ำและรากให้ดีมาก หรือใช้ต้นตอที่แข็งแรง
- ช่วงเก็บเกี่ยว การมีพันธุ์ที่แก่ต่างช่วง เช่น กระดุมกับหมอนทอง ช่วยกระจายแรงงานและการขาย
- ประสบการณ์ในพื้นที่ ดูว่าพันธุ์ไหนให้ผลดีในสวนข้างเคียงที่ดินและน้ำคล้ายกัน
กิ่งพันธุ์และต้นตอ
ทุเรียนที่ปลูกเป็นการค้าใช้ กิ่งพันธุ์ที่เสียบยอดหรือเสียบข้างบนต้นตอ ต้นตอมักเพาะจากเมล็ดทุเรียนพื้นบ้าน ซึ่งระบบรากแข็งแรง บางสวนใช้วิธี เสริมราก คือเสียบต้นตออีก 1–2 ต้นเข้ากับโคนต้น เพื่อเพิ่มระบบรากและลดความเสียหายเมื่อรากบางส่วนเป็นโรค กรมวิชาการเกษตรมีงานคัดเลือกทุเรียนพื้นเมืองที่ทนต่อเชื้อไฟทอปธอราเพื่อใช้เป็นต้นตอ สอบถามความคืบหน้าได้ที่ศูนย์วิจัยพืชสวนในพื้นที่
กิ่งพันธุ์ดีดูอย่างไร
- ซื้อจากแปลงหรือร้านกิ่งพันธุ์ที่เชื่อถือได้ รู้แหล่งที่มาของยอดพันธุ์ และตรงพันธุ์
- รอยต่อแนบสนิท ไม่บวมโตผิดปกติ ไม่มีแผลหรือยางไหล
- ใบเขียวสด ยอดสมบูรณ์ ไม่มีเพลี้ยไก่แจ้หรือรอยโรค
- ถอดถุงดู รากไม่ขดวนก้นถุง ไม่มีรากเน่าสีน้ำตาล ต้นที่รากขดมานานจะตั้งตัวช้าและโค่นง่ายเมื่อโต
แหล่งอ้างอิง
- กรมส่งเสริมการเกษตร. เทคนิคการปลูกและดูแลรักษาทุเรียน (อายุเก็บเกี่ยวแต่ละพันธุ์).
- มาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 3-2567 ทุเรียน.
- กรมวิชาการเกษตร. ทุเรียนสายพันธุ์ดีเด่น และโครงการคัดเลือกทุเรียนพื้นเมืองทนทานโรครากเน่าโคนเน่า (ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี).