ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 15 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย

เก็บเกี่ยวทุเรียนเมื่อไหร่: อายุผล น้ำหนักเนื้อแห้ง ห้ามตัดทุเรียนอ่อน และการส่งออก

ดูความแก่ของทุเรียนอย่างไร มาตรฐานน้ำหนักเนื้อแห้งของแต่ละพันธุ์ วันเริ่มตัดของจังหวัด และข้อกำหนด GAP กับการส่งออก

ทำเมื่อไหร่: ตามอายุผลแต่ละพันธุ์ ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ตัดเมื่อผลแก่จริง: นับอายุจากวันดอกบาน ดูลักษณะผล และต้องผ่าน เกณฑ์น้ำหนักเนื้อแห้ง ของแต่ละพันธุ์
  • ห้ามตัดทุเรียนอ่อน และไม่ตัดก่อนวันเริ่มตัดที่จังหวัดประกาศ ทุเรียนอ่อนทำลายชื่อเสียงของทุเรียนไทยทั้งประเทศ
  • ส่งออกต้องมาจากสวนที่ได้รับรอง GAP ผ่านโรงคัดบรรจุที่ได้มาตรฐาน และตรวจสารตามที่ประเทศผู้นำเข้ากำหนด

มาตรฐานน้ำหนักเนื้อแห้ง

น้ำหนักเนื้อแห้ง คือสัดส่วนของเนื้อที่เหลือเมื่อระเหยน้ำออกหมด ยิ่งผลแก่ แป้งในเนื้อยิ่งมาก ค่านี้จึงใช้วัดความแก่ได้แม่นกว่าการดูจากภายนอก มาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 3-2567 กำหนดค่าขั้นต่ำไว้ดังนี้

พันธุ์น้ำหนักเนื้อแห้งไม่น้อยกว่า (% โดยมวล)อายุผลโดยประมาณ (นับจากดอกบาน)
หมอนทอง32ราว 120–135 วัน
ก้านยาว32ใกล้เคียงหมอนทอง
ชะนี30ราว 105–110 วัน
พวงมณี30–
กระดุม27ราว 90–100 วัน
ตรวจสอบประกาศฉบับล่าสุดทุกปี เกณฑ์และวิธีปฏิบัติอาจปรับเปลี่ยน · ข้อมูล ณ ปี 2569

ดูความแก่ของผล

  1. นับอายุ จดวันดอกบานของแต่ละรุ่นด้วยการติดป้ายหรือผูกเชือกสีที่กิ่ง จะรู้ว่าผลแต่ละรุ่นครบอายุเมื่อไหร่ (ใช้ตัวคำนวณท้ายหน้า ปฏิทินทุเรียนภาคตะวันออก หรือ ปฏิทินทุเรียนภาคใต้)
  2. ดูลักษณะผล ก้านผลแข็งและสีเข้มขึ้น รอยต่อระหว่างก้านกับผล (ปากปลิง) บวมเห็นชัด ปลายหนามแห้งเป็นสีน้ำตาล ร่องระหว่างหนามห่างขึ้น
  3. สุ่มตรวจเนื้อแห้ง ก่อนตัดทั้งรุ่น สุ่มผลไปวัดค่าน้ำหนักเนื้อแห้ง ที่จุดบริการของหน่วยงานในพื้นที่หรือโรงคัดบรรจุ
ห้ามตัดทุเรียนอ่อน

ทุเรียนอ่อนเนื้อไม่สุก รสไม่ดี ทำให้ผู้ซื้อทั้งในและต่างประเทศเสียความเชื่อมั่น จังหวัดที่ปลูกมากประกาศวันเริ่มตัดของแต่ละพันธุ์ทุกปี และมีการสุ่มตรวจเนื้อแห้งที่สวนและโรงคัดบรรจุ ผู้ที่ตัดหรือจำหน่ายทุเรียนอ่อนอาจถูกดำเนินการตามกฎหมาย

การตัดและขนย้าย

  • ทุเรียนในต้นเดียวกันแก่ไม่พร้อมกัน ตัดเป็นรุ่นตามวันดอกบานที่จดไว้
  • ตัดที่ก้านผล แล้วหย่อนลงด้วยเชือกหรือให้คนรับ ไม่ให้ผลตกกระแทกพื้น ผลที่ช้ำเน่าเร็วและเนื้อเสีย
  • ไม่วางผลบนดินโดยตรง ใช้ผ้าใบหรือตะกร้า ลดเชื้อโรคและสิ่งปนเปื้อน
  • หลีกเลี่ยงการตัดตอนผลเปียกฝน

ส่งออก: สิ่งที่สวนต้องรู้

  • ใบรับรอง GAP สวนต้องได้รับรองการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (มกษ. 9001-2567) และข้อมูลแปลงต้องตรวจสอบย้อนกลับได้ ผู้รับซื้อเพื่อส่งออกจะขอรหัสแปลง GAP
  • โรงคัดบรรจุมาตรฐาน ผลส่งออกผ่านโรงรวบรวมและโรงคัดบรรจุที่ได้มาตรฐาน ซึ่งมีหลักปฏิบัติการตรวจรับผลทุเรียน (มกษ. 9070-2566)
  • การตรวจสารปนเปื้อน ตั้งแต่ 10 มกราคม 2568 ทางการจีนกำหนดให้ทุเรียนไทยที่ส่งเข้าจีนต้องมีผลตรวจยืนยันว่าไม่มีสีย้อม Basic Yellow 2 (BY2) และมีการเฝ้าระวังแคดเมียมและสารเคมีตกค้าง สวนต้องไม่ใช้สารใด ๆ กับผลนอกเหนือจากที่ได้รับอนุญาต และเก็บบันทึกการใช้สารไว้
  • กฎเปลี่ยนบ่อย ติดตามประกาศของกรมวิชาการเกษตรและสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติทุกฤดู

การขาย

  • ขายให้ล้งหรือโรงคัดบรรจุ ขายเหมาสวน หรือขายตลาดในประเทศ แต่ละช่องทางคัดเกรดและจ่ายเงินต่างกัน ตกลงเงื่อนไขเรื่องเกรด การตรวจเนื้อแห้ง และการตัดก่อนเริ่มฤดู
  • ผลที่รูปทรงดี พูเต็ม ไม่มีหนอน ได้เกรดและราคาสูงกว่ามาก การตัดแต่งผลและดูแลศัตรูช่วงผลจึงคุ้มค่า (บท ดูแลดอกและผล)
  • หลังเก็บผลหมด เริ่มฟื้นต้นทันที (บท ฟื้นต้นหลังเก็บเกี่ยว)

แหล่งอ้างอิง

  1. สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.). มาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 3-2567 ทุเรียน.
  2. สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. มกษ. 9001-2567 การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืชอาหาร และ มกษ. 9070-2566 หลักปฏิบัติการตรวจและรับผลทุเรียนสำหรับโรงรวบรวมและโรงคัดบรรจุ.
  3. กรมวิชาการเกษตร (2568). คู่มือการสุ่มเก็บตัวอย่างทุเรียนผลสด เพื่อทดสอบสารปนเปื้อนและสารเคมีตกค้าง.
  4. กรมส่งเสริมการเกษตร. เทคนิคการปลูกและดูแลรักษาทุเรียน: การเก็บเกี่ยว.