บทที่ 2 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
พื้นที่แบบไหนปลูกทุเรียนได้ดี: ดิน น้ำ ฝน ลม และการระบายน้ำ
ทุเรียนต้องการดินแบบไหน ทำไมน้ำขังคือศัตรูอันดับหนึ่ง ต้องมีน้ำเท่าไรในหน้าแล้ง และค่าดินที่ควรตรวจก่อนปลูก
สรุปสั้น
- ทุเรียนต้องการดินร่วนหรือร่วนปนทราย หน้าดินลึก ระบายน้ำดี อินทรียวัตถุสูง ค่า pH ราว 5.5–6.5
- น้ำขังและระดับน้ำใต้ดินตื้น คือสาเหตุหลักของรากเน่า เลี่ยงที่ลุ่ม หรือทำเนินก่อนปลูก
- ต้องมีแหล่งน้ำพอสำหรับหน้าแล้ง โดยเฉพาะช่วงติดผล และควรมีแนวกันลม
ภูมิอากาศ
- ร้อนชื้น ฝนมาก ทุเรียนเป็นไม้ผลเขตร้อนชื้น โตดีในพื้นที่ฝนตกมากและกระจายตลอดปี
- ต้องการช่วงแล้งสั้น ๆ ก่อนออกดอก ช่วงที่ฝนหยุดและอากาศแห้งราว 1–2 สัปดาห์หลังใบแก่ ช่วยให้ต้นเปลี่ยนจากแตกใบเป็นออกดอก (บท ชักนำการออกดอก)
- ต้องการน้ำช่วงติดผล ช่วงออกดอกถึงผลแก่มักตรงกับหน้าแล้ง ต้นที่ขาดน้ำจะผลร่วงมาก สวนจึงต้องมีแหล่งน้ำของตัวเอง (บท การจัดการน้ำ)
- ลมแรง ทำให้กิ่งฉีก ผลร่วง ใบช้ำ ปลูกแนวกันลมรอบสวน เช่น ไม้ยืนต้นโตเร็ว
ดินแบบไหนเหมาะ
| ลักษณะ | ผลต่อทุเรียน | จัดการอย่างไร |
|---|---|---|
| ร่วน ร่วนปนทราย หน้าดินลึก ระบายน้ำดี | เหมาะที่สุด รากเดินดี | รักษาอินทรียวัตถุ คลุมโคน |
| ดินเหนียว ระบายน้ำช้า | น้ำขังหลังฝนตก รากขาดอากาศ เชื้อไฟทอปธอราเข้าทำลายง่าย | ทำเนินหรือยกร่องสูง ทำทางระบายน้ำ (บท เตรียมพื้นที่และปลูก) |
| ที่ลุ่ม ระดับน้ำใต้ดินตื้น | รากตื้น ต้นโทรม ตายง่ายในปีฝนชุก | เลี่ยง หรือทำเนินสูงและร่องระบายน้ำลึก |
| ดินทรายจัด | เก็บน้ำและปุ๋ยได้น้อย ต้นขาดน้ำเร็วในหน้าแล้ง | เพิ่มอินทรียวัตถุ ระบบน้ำต้องพอ |
| ดินเปรี้ยวจัด | ขาดแคลเซียมและแมกนีเซียม | ปรับด้วยปูนตามค่าวิเคราะห์ดิน |
น้ำขังคือศัตรูอันดับหนึ่ง
รากทุเรียนส่วนใหญ่อยู่ตื้น และไวต่อการขาดอากาศมาก น้ำที่ขังโคนต้นเพียงไม่กี่วันหลังฝนตกหนัก เปิดทางให้เชื้อไฟทอปธอราเข้าทำลายราก ก่อนตัดสินใจปลูก ให้ดูพื้นที่ในช่วงฝนตกหนักว่าน้ำไหลไปทางไหนและขังตรงไหน (บท โรคทุเรียน)
แหล่งน้ำ
สวนทุเรียนต้องมีน้ำพอให้ต้นในช่วงหน้าแล้ง โดยเฉพาะช่วงออกดอกถึงผลแก่ซึ่งต้นต้องการน้ำสม่ำเสมอ ก่อนปลูก ให้คิดว่าในปีที่แล้งที่สุด สวนมีน้ำจากบ่อ สระ หรือบ่อบาดาลพอสำหรับทุกต้นหรือไม่ ถ้าไม่พอ ควรขุดสระเก็บน้ำก่อนขยายพื้นที่ปลูก
ตรวจดินก่อนปลูก
เก็บตัวอย่างดินทั้งชั้นบน (0–15 ซม.) และชั้นล่าง (15–30 ซม.) แยกกัน ดูวิธีเก็บได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ (iLab) หรือสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัด
| ค่าที่ตรวจ | ใช้ทำอะไร |
|---|---|
| pH | ต่ำกว่าราว 5.5 ควรปรับด้วยปูนหรือโดโลไมต์ตามค่าวิเคราะห์ก่อนปลูก |
| อินทรียวัตถุ (OM) | ทุเรียนต้องการดินที่อินทรียวัตถุสูง ถ้าต่ำ ให้เพิ่มปุ๋ยอินทรีย์และคลุมโคน |
| ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม | ใช้ปรับสูตรปุ๋ยในแต่ละระยะ (บท ปุ๋ยทุเรียนตามระยะ) |
| แคลเซียม แมกนีเซียม | มีผลต่อคุณภาพผลและความแข็งแรงของต้น |
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. การปลูกทุเรียน: การเลือกพื้นที่และการเตรียมดิน.
- กรมส่งเสริมการเกษตร. เทคนิคการปลูกและดูแลรักษาทุเรียน.
- กรมพัฒนาที่ดิน. การจัดการดินสำหรับไม้ผล.