ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 9 · ช่วงที่ 3 ดูแล

ทำดอกทุเรียน: ใบแก่ งดน้ำ และการใช้สารชักนำอย่างระมัดระวัง

ทุเรียนออกดอกได้เมื่อไหร่ ทำไมต้องรอใบแก่ งดน้ำนานแค่ไหน ผลงานวิจัยเรื่องสารแพคโคลบิวทราโซล และสัญญาณว่าตาดอกเริ่มออก

ทำเมื่อไหร่: ก่อนออกดอก 1–2 เดือน ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ทุเรียนออกดอกเมื่อ ใบชุดสุดท้ายแก่เต็มที่ ต้นสะสมอาหารพอ และได้ ช่วงแล้งสั้น ๆ
  • เตรียมด้วยปุ๋ยที่ฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมสูง กำจัดหญ้าใต้ทรงพุ่ม และงดน้ำเมื่อฝนหยุด
  • สารชะลอการเจริญเติบโตช่วยได้ในบางสภาพ แต่ผลงานวิจัยไม่สม่ำเสมอ ใช้ตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่และฉลากเท่านั้น

ต้นพร้อมทำดอกหรือยัง

  • ใบชุดสุดท้ายแก่ สีเขียวเข้ม ใบแข็ง ไม่อ่อนนิ่ม ทั้งต้น ไม่มีใบอ่อนกำลังแตกใหม่
  • ได้ใบมาแล้วราว 2–3 ชุด หลังเก็บเกี่ยว (บท ฟื้นต้นหลังเก็บเกี่ยว)
  • ต้นสมบูรณ์ ไม่มีโรครากเน่าโคนเน่า ต้นที่รากเสียไม่ควรเร่งทำดอก เพราะจะออกดอกน้อยและติดผลไม่ดี

ขั้นตอนทำดอก

  1. ปุ๋ยเตรียมออกดอก เมื่อใบชุดสุดท้ายเริ่มแก่ ใส่ปุ๋ยที่ฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมสูงกว่าไนโตรเจน เช่น 8-24-24 ราว 1–3 กก.ต่อต้นตามขนาดทรงพุ่ม (บท ปุ๋ยทุเรียนตามระยะ)
  2. กำจัดหญ้าใต้ทรงพุ่ม และเปิดหน้าดิน ให้ดินแห้งเร็วขึ้นเมื่อฝนหยุด
  3. งดน้ำช่วงสั้น ๆ เมื่อฝนหยุดและอากาศเริ่มแห้ง งานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรในพันธุ์ชะนีพบว่าต้นที่ไม่ใช้สารต้องการช่วงแล้งต่อเนื่องราว 10–14 วัน
  4. สังเกตตาดอก ตาดอกจะเห็นเป็นตุ่มเล็กตามกิ่ง เมื่อเห็นชัดแล้วจึงเริ่มให้น้ำทีละน้อย และค่อย ๆ เพิ่มขึ้น ให้น้ำมากทันทีอาจทำให้ต้นกลับไปแตกใบอ่อนแทน (บท การจัดการน้ำ)
ฝนตกช่วงทำดอก

ถ้ามีฝนตกต่อเนื่องในช่วงที่ต้องการให้ดินแห้ง ต้นอาจแตกใบอ่อนแทนดอก ระบายน้ำในสวนให้ดี และอย่าใส่ปุ๋ยไนโตรเจนสูงช่วงนี้

สารชะลอการเจริญเติบโต: สิ่งที่งานวิจัยพบ

สวนจำนวนมากใช้สารแพคโคลบิวทราโซลพ่นทางใบเพื่อช่วยให้ทุเรียนออกดอก ผลงานวิจัยมีทั้งที่ได้ผลและไม่ได้ผล

  • งานวิจัยของกรมวิชาการเกษตรในทุเรียนชะนี พ่นสารเมื่อใบชุดใหม่เจริญเต็มที่ พบว่าต้นที่ได้รับสารออกดอกเร็วกว่าต้นที่ไม่ได้รับราว 14–45 วัน และต้องการช่วงงดน้ำสั้นลงเหลือราว 3–7 วัน
  • งานวิจัยในปี 2024 กับทุเรียนอายุ 9 ปีในภาคกลาง พบว่าการใช้สารไม่ทำให้ต้นออกดอก แม้ต้นจะขาดน้ำจริง

ข้อสรุปคือ สารเป็นตัวช่วย ไม่ใช่ตัวแทน ของต้นที่สมบูรณ์ ใบแก่ และช่วงแล้งที่เหมาะสม ถ้าจะใช้ ให้ใช้เฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียน ตามอัตราบนฉลากและคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ การใช้เกินขนาดหรือใช้ซ้ำหลายปีทำให้ใบชุดต่อไปเล็ก กิ่งสั้น และต้นโทรม

หลังเห็นตาดอก

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมวิชาการเกษตร (1993). Effects of paclobutrazol and environmental factors on early flowering, fruit setting and quality of durian (ศูนย์วิจัยพืชสวนจันทบุรี, ฐานข้อมูล AGRIS ของ FAO).
  2. บทความวิจัยเรื่องสารแพคโคลบิวทราโซลกับการออกดอกของทุเรียน ใน Japan Agricultural Research Quarterly (2024) 58(2): 121–128. doi:10.6090/jarq.58.121
  3. กรมวิชาการเกษตร. การผลิตทุเรียน: การเตรียมต้นให้พร้อมออกดอก (สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 7, 2567).