ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

รู้จักทุเรียน: รอบปีของต้นที่ให้ผล ผลผลิตมาจากไหน และทุเรียนต่างจากพืชไร่อย่างไร

ทุเรียนโตและให้ผลอย่างไรในแต่ละปี ต้นต้องสะสมอาหารก่อนออกดอก ผลผลิตต่อต้นมาจากอะไร และภาคไหนเก็บเกี่ยวเมื่อไหร่

ทำเมื่อไหร่: อ่านก่อนเริ่มปลูก ปรับปรุงล่าสุด

สรุปสั้น

  • ทุเรียนเป็นไม้ผลยืนต้น ต้นจากกิ่งพันธุ์เริ่มให้ผลที่คุ้มค่าราวปีที่ 4–5 แล้วให้ผลต่อเนื่องหลายสิบปี
  • ต้นที่ให้ผลมีรอบงานเหมือนกันทุกปี: ฟื้นต้น → ใบชุดใหม่ → ใบแก่และสะสมอาหาร → ออกดอก → ผล → เก็บเกี่ยว
  • ผลผลิตปีนี้ขึ้นกับการฟื้นต้นหลังเก็บเกี่ยวปีก่อน ต้นที่ไม่ได้ฟื้นจะออกดอกน้อยหรือติดผลไม่ดี

ทุเรียนต่างจากพืชไร่อย่างไร

ทุเรียน (Durio zibethinus) เป็นไม้ผลเขตร้อนชื้น ต้นสูงใหญ่ รากส่วนใหญ่อยู่ตื้นใกล้ผิวดิน ไวต่อน้ำขังมาก ดอกบานตอนกลางคืน และอาศัยสัตว์และแมลงที่หากินกลางคืนช่วยผสมเกสร งานในสวนทุเรียนจึงต่างจากพืชไร่ในสามเรื่อง

  • ลงทุนก่อน ได้ผลทีหลัง ปีที่ 1–4 เป็นช่วงเลี้ยงต้นให้ใหญ่และทรงดี ยังไม่มีรายได้จากผล (บท เลี้ยงต้นเล็ก ปีที่ 1–4)
  • ต้นต้องพร้อมก่อนจึงออกดอก ทุเรียนออกดอกเมื่อใบชุดล่าสุดแก่เต็มที่ ต้นสะสมอาหารพอ และได้ช่วงแล้งสั้น ๆ (บท ชักนำการออกดอก)
  • รากคือจุดอ่อน โรครากเน่าโคนเน่าจากเชื้อไฟทอปธอราเป็นสาเหตุใหญ่ที่สุดที่ทำให้ต้นทุเรียนโทรมและตาย (บท โรคทุเรียน)

รอบปีของต้นที่ให้ผล

รอบปีของทุเรียนที่ให้ผล เริ่มจากฟื้นต้นและแตกใบชุดใหม่ราว 3 ถึง 4 เดือน ใบแก่และสะสมอาหารราว 1 ถึง 2 เดือน ออกดอกราว 1.5 ถึง 2 เดือน และพัฒนาผลราว 3.5 ถึง 4.5 เดือนจนเก็บเกี่ยว รอบปีโดยประมาณ (นับจากเก็บเกี่ยว) ฟื้นต้น แตกใบ ใบแก่ ดอก ผล เก็บเกี่ยว ~4 ~5.5 ~7.5 เก็บรอบใหม่ ใบ 2–3 ชุด ปุ๋ย น้ำ ตัดแต่ง งดน้ำ สั้น ๆ น้ำสม่ำเสมอ ตัดแต่งผล เดือนของแต่ละช่วงต่างกันตามภาค ดูปฏิทินรายภาค
ความยาวแต่ละช่วงเป็นค่าโดยประมาณ ขึ้นกับพันธุ์ อายุต้น และอากาศของปีนั้น ช่วงผลนับจากดอกบานถึงเก็บเกี่ยว เช่น หมอนทองราว 120–135 วัน (บท พันธุ์และกิ่งพันธุ์)

ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน

ผลผลิตเท่ากับจำนวนต้นต่อไร่ คูณจำนวนผลต่อต้น คูณน้ำหนักต่อผล และราคาขึ้นกับคุณภาพและเกรด ต้น / ไร่ กำหนดตอนปลูก ระยะปลูก ต้นไม่ตายจากรากเน่า × ผล / ต้น กำหนดช่วงดอกและติดผล ต้นสมบูรณ์ ใบพอ ตัดแต่งผล × น้ำหนัก / ผล กำหนดช่วงพัฒนาผล น้ำ ปุ๋ย ไว้ผลไม่มากเกิน ↓ เกรดและราคา กำหนดตอนเก็บ ผลแก่จริง รูปทรงดี ไม่มีหนอน
ตัวอย่างสมมติ: 20 ต้น/ไร่ × 60 ผล/ต้น × ผลละ 3.5 กก. = 4,200 กก./ไร่ ตัวเลขจริงต่างกันมากตามอายุต้น พันธุ์ และการดูแล ใช้เพื่อดูว่าแต่ละตัวคูณกำหนดช่วงไหน

ทุเรียนต่างจากพืชไร่ตรงที่ เกรดและคุณภาพเนื้อ มีผลต่อรายได้มาก ผลที่รูปทรงดี พูเต็ม แก่ได้มาตรฐาน ขายได้ราคาดีกว่าหลายเท่า การไว้ผลมากเกินไปจึงไม่ได้แปลว่ารายได้มากขึ้นเสมอ (บท ดูแลดอกและผล)

แต่ละภาคเก็บเกี่ยวเมื่อไหร่

ภาคออกดอกโดยประมาณเก็บเกี่ยวโดยประมาณ
ตะวันออก (จันทบุรี ระยอง ตราด)ธ.ค.–ก.พ.มี.ค.–มิ.ย.
ใต้ตอนบน (ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช)ก.พ.–เม.ย.มิ.ย.–ก.ย.
ใต้ตอนล่าง (ยะลา นราธิวาส และใกล้เคียง)มักช้ากว่าใต้ตอนบน ดูประกาศของจังหวัด
เหนือและอีสาน (เช่น อุตรดิตถ์ ศรีสะเกษ)แหล่งปลูกเฉพาะถิ่น ช่วงเก็บเกี่ยวต่างกันตามพื้นที่ ดูประกาศของจังหวัด
เดือนเป็นค่าโดยประมาณ แต่ละปีเลื่อนได้ตามอากาศ จังหวัดที่ปลูกมากจะประกาศวันเริ่มตัดของแต่ละพันธุ์ทุกปี

อ่านปฏิทินงานรายเดือนใน ปฏิทินทุเรียนภาคตะวันออก และ ปฏิทินทุเรียนภาคใต้

วิธีใช้คู่มือเล่มนี้

  1. ก่อนปลูก อ่าน พื้นที่และดิน และ พันธุ์และกิ่งพันธุ์
  2. ปีที่ 1–4 อ่าน เตรียมพื้นที่และปลูก และ เลี้ยงต้นเล็ก ปีที่ 1–4
  3. ต้นที่ให้ผลแล้ว ใช้ปฏิทินรายภาคเป็นตัวเตือน คู่กับ ฟื้นต้นหลังเก็บเกี่ยว ชักนำการออกดอก ดูแลดอกและผล ปุ๋ยทุเรียนตามระยะ และ การจัดการน้ำ
  4. เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคทุเรียน และ แมลงศัตรูทุเรียน
  5. ก่อนตัด อ่าน เก็บเกี่ยวและมาตรฐาน แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร

แหล่งอ้างอิง

  1. กรมวิชาการเกษตร. การผลิตทุเรียน (สถาบันวิจัยพืชสวน).
  2. กรมส่งเสริมการเกษตร. เทคนิคการปลูกและดูแลรักษาทุเรียน.
  3. มาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 3-2567 ทุเรียน (สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ).