บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
รู้จักทุเรียน: รอบปีของต้นที่ให้ผล ผลผลิตมาจากไหน และทุเรียนต่างจากพืชไร่อย่างไร
ทุเรียนโตและให้ผลอย่างไรในแต่ละปี ต้นต้องสะสมอาหารก่อนออกดอก ผลผลิตต่อต้นมาจากอะไร และภาคไหนเก็บเกี่ยวเมื่อไหร่
สรุปสั้น
- ทุเรียนเป็นไม้ผลยืนต้น ต้นจากกิ่งพันธุ์เริ่มให้ผลที่คุ้มค่าราวปีที่ 4–5 แล้วให้ผลต่อเนื่องหลายสิบปี
- ต้นที่ให้ผลมีรอบงานเหมือนกันทุกปี: ฟื้นต้น → ใบชุดใหม่ → ใบแก่และสะสมอาหาร → ออกดอก → ผล → เก็บเกี่ยว
- ผลผลิตปีนี้ขึ้นกับการฟื้นต้นหลังเก็บเกี่ยวปีก่อน ต้นที่ไม่ได้ฟื้นจะออกดอกน้อยหรือติดผลไม่ดี
ทุเรียนต่างจากพืชไร่อย่างไร
ทุเรียน (Durio zibethinus) เป็นไม้ผลเขตร้อนชื้น ต้นสูงใหญ่ รากส่วนใหญ่อยู่ตื้นใกล้ผิวดิน ไวต่อน้ำขังมาก ดอกบานตอนกลางคืน และอาศัยสัตว์และแมลงที่หากินกลางคืนช่วยผสมเกสร งานในสวนทุเรียนจึงต่างจากพืชไร่ในสามเรื่อง
- ลงทุนก่อน ได้ผลทีหลัง ปีที่ 1–4 เป็นช่วงเลี้ยงต้นให้ใหญ่และทรงดี ยังไม่มีรายได้จากผล (บท เลี้ยงต้นเล็ก ปีที่ 1–4)
- ต้นต้องพร้อมก่อนจึงออกดอก ทุเรียนออกดอกเมื่อใบชุดล่าสุดแก่เต็มที่ ต้นสะสมอาหารพอ และได้ช่วงแล้งสั้น ๆ (บท ชักนำการออกดอก)
- รากคือจุดอ่อน โรครากเน่าโคนเน่าจากเชื้อไฟทอปธอราเป็นสาเหตุใหญ่ที่สุดที่ทำให้ต้นทุเรียนโทรมและตาย (บท โรคทุเรียน)
รอบปีของต้นที่ให้ผล
ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน
ทุเรียนต่างจากพืชไร่ตรงที่ เกรดและคุณภาพเนื้อ มีผลต่อรายได้มาก ผลที่รูปทรงดี พูเต็ม แก่ได้มาตรฐาน ขายได้ราคาดีกว่าหลายเท่า การไว้ผลมากเกินไปจึงไม่ได้แปลว่ารายได้มากขึ้นเสมอ (บท ดูแลดอกและผล)
แต่ละภาคเก็บเกี่ยวเมื่อไหร่
| ภาค | ออกดอกโดยประมาณ | เก็บเกี่ยวโดยประมาณ |
|---|---|---|
| ตะวันออก (จันทบุรี ระยอง ตราด) | ธ.ค.–ก.พ. | มี.ค.–มิ.ย. |
| ใต้ตอนบน (ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช) | ก.พ.–เม.ย. | มิ.ย.–ก.ย. |
| ใต้ตอนล่าง (ยะลา นราธิวาส และใกล้เคียง) | มักช้ากว่าใต้ตอนบน ดูประกาศของจังหวัด | |
| เหนือและอีสาน (เช่น อุตรดิตถ์ ศรีสะเกษ) | แหล่งปลูกเฉพาะถิ่น ช่วงเก็บเกี่ยวต่างกันตามพื้นที่ ดูประกาศของจังหวัด | |
อ่านปฏิทินงานรายเดือนใน ปฏิทินทุเรียนภาคตะวันออก และ ปฏิทินทุเรียนภาคใต้
วิธีใช้คู่มือเล่มนี้
- ก่อนปลูก อ่าน พื้นที่และดิน และ พันธุ์และกิ่งพันธุ์
- ปีที่ 1–4 อ่าน เตรียมพื้นที่และปลูก และ เลี้ยงต้นเล็ก ปีที่ 1–4
- ต้นที่ให้ผลแล้ว ใช้ปฏิทินรายภาคเป็นตัวเตือน คู่กับ ฟื้นต้นหลังเก็บเกี่ยว ชักนำการออกดอก ดูแลดอกและผล ปุ๋ยทุเรียนตามระยะ และ การจัดการน้ำ
- เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคทุเรียน และ แมลงศัตรูทุเรียน
- ก่อนตัด อ่าน เก็บเกี่ยวและมาตรฐาน แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร
แหล่งอ้างอิง
- กรมวิชาการเกษตร. การผลิตทุเรียน (สถาบันวิจัยพืชสวน).
- กรมส่งเสริมการเกษตร. เทคนิคการปลูกและดูแลรักษาทุเรียน.
- มาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 3-2567 ทุเรียน (สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ).