ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 13 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง

โรคตายพรายกล้วย: อาการ สาเหตุ พันธุ์ที่อ่อนแอ และการป้องกันที่ได้ผล

อาการโรคตายพรายในกล้วย ใบเหลืองจากขอบ กาบแตก ไส้ลำต้นเป็นสีน้ำตาล เชื้อราในดินแพร่อย่างไร และการป้องกันซึ่งสำคัญกว่าการรักษา

ทำเมื่อไหร่: ตั้งแต่เลือกหน่อ ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • ตายพรายเกิดจากเชื้อราในดินที่เข้าทางราก แล้วอุดท่อน้ำในต้น ใบเหลืองจากใบล่าง กาบแตก ต้นเหี่ยวตาย และลามไปทั้งกอ
  • เชื้ออยู่ในดินได้หลายปี และติดไปกับหน่อ ดิน น้ำ และเครื่องมือ ยังไม่มีสารรักษาให้หาย
  • ทางที่ได้ผลคือป้องกัน: หน่อหรือต้นเนื้อเยื่อปลอดโรค แปลงที่ไม่เคยมีโรค ไม่ขนดินและหน่อจากแปลงที่เป็นโรค และขุดต้นที่เป็นออกทันที

อาการ

  1. ใบล่างเหลือง เริ่มจากขอบใบแก่ แล้วลามเข้ากลางใบ ใบเหลืองทีละใบจากล่างขึ้นบน
  2. ใบหักพับ ก้านใบหักพับลงห้อยรอบลำต้นคล้ายกระโปรง ทั้งที่ใบยังเหลืองไม่หมด
  3. กาบแตก กาบใบที่โคนลำต้นแตกตามยาว
  4. ไส้ในเปลี่ยนสี ตัดลำต้นเทียมหรือเหง้าตามขวาง เห็นท่อน้ำเป็นจุดหรือเส้นสีน้ำตาลแดงถึงดำ นี่คือจุดที่แยกจากการขาดธาตุหรือขาดน้ำ
  5. ต้นเหี่ยวตาย หน่อในกอเดียวกันแสดงอาการตามมา

สาเหตุและการแพร่

เชื้อรา Fusarium oxysporum f. sp. cubense อยู่ในดินได้หลายปีแม้ไม่มีกล้วย เข้าทางรากโดยเฉพาะรากที่มีแผลจากไส้เดือนฝอยหรือด้วงงวง แล้วเจริญในท่อน้ำจนต้นขาดน้ำ เชื้อแพร่ไปกับ หน่อจากกอที่เป็นโรค ดินที่ติดล้อรถ รองเท้า และเครื่องมือ และน้ำที่ไหลบ่าจากแปลงที่เป็นโรค กล้วยหอมทองและกล้วยน้ำว้าเป็นพันธุ์ที่พบโรคนี้ได้

ป้องกัน

  1. หน่อปลอดโรค ใช้ต้นเนื้อเยื่อ หรือหน่อจากแปลงที่ไม่เคยมีต้นเหี่ยวตายเลย (บท หน่อพันธุ์และต้นเนื้อเยื่อ)
  2. แปลงไม่เคยเป็นโรค แปลงที่เคยมีตายพราย ไม่ปลูกพันธุ์อ่อนแอซ้ำ ปลูกพืชอื่นหมุนเวียนหลายปี (บท พื้นที่และดิน)
  3. กั้นเชื้อเข้าแปลง ล้างดินที่ล้อรถ จอบ และรองเท้าก่อนเข้าแปลง ไม่ให้น้ำจากแปลงที่เป็นโรคไหลเข้า
  4. ระบายน้ำดี ดินมีอินทรียวัตถุ ต้นที่ไม่เครียดและรากสมบูรณ์ ทนได้ดีกว่า (บท น้ำ วัสดุคลุม และวัชพืช)
  5. คุมด้วงงวงและไส้เดือนฝอย ที่เปิดแผลให้เชื้อเข้าราก (บท แมลงศัตรูกล้วย)

เมื่อพบต้นที่เป็นโรค

  • ขุดทั้งกอ รวมเหง้าและหน่อทั้งหมดออกทันที สับเป็นชิ้นเล็กแล้วทำลายในที่นั้นหรือเผา ไม่ลากผ่านแปลง
  • ห้ามนำส่วนใดไปใช้ ทั้งหน่อ ใบคลุมดิน หรือทำปุ๋ยหมักนำไปใช้ที่อื่น
  • โรยปูนขาวในหลุม และไม่ปลูกกล้วยซ้ำที่เดิม
  • ทำความสะอาดเครื่องมือ ที่ใช้กับต้นนั้น
อย่าเสียเงินกับสารที่อ้างว่ารักษาหาย

ยังไม่มีสารเคมีที่รักษาโรคตายพรายในต้นที่เป็นแล้วได้ เงินที่จะใช้ซื้อสาร ใช้กับหน่อพันธุ์ปลอดโรคจะได้ผลกว่ามาก

แหล่งอ้างอิง

  1. Ploetz, R.C. (2015). Fusarium wilt of banana. Phytopathology 105(12): 1512–1521. doi:10.1094/PHYTO-04-15-0101-RVW
  2. Jones, D.R. (Ed.) (2019). Handbook of Diseases of Banana, Abacá and Enset. CABI.
  3. สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัย. เอกสารข้อมูล “กล้วยน้ำว้า” จังหวัดสุโขทัย. opsmoac.go.th ↗