ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

รู้จักกล้วย: ต้นกล้วยโตอย่างไร เครือออกเมื่อไหร่ หน่อตาม และผลผลิตมาจากไหน

กล้วยโตอย่างไรตั้งแต่ปลูกหน่อจนแทงปลี ทำไมต้นแม่ให้เครือเดียว หน่อตามทำงานอย่างไร และผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร

ทำเมื่อไหร่: อ่านก่อนเริ่มปลูก ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • ต้นกล้วยแต่ละต้นออกเครือได้ครั้งเดียว แล้วต้นแม่ก็หมดหน้าที่ รุ่นต่อไปมาจากหน่อที่แตกจากเหง้าใต้ดิน เรียกว่าหน่อตาม
  • กล้วยไข่เริ่มออกดอกเมื่ออายุราว 5–6 เดือน กล้วยหอมทองราว 6–7 เดือน [1] กล้วยน้ำว้าที่ปลูกจากหน่อแทงปลีราว 8 เดือน [2] แล้วเก็บเครือได้อีกราว 6–16 สัปดาห์ตามพันธุ์ [3] รุ่นหน่อตามเก็บได้เร็วกว่าเพราะหน่อโตอยู่ระหว่างที่ต้นแม่ออกเครือ
  • จำนวนหวีและขนาดผลถูกกำหนดก่อนแทงปลี ช่วงครึ่งแรกของอายุต้นจึงต้องได้น้ำและปุ๋ยพอ

ต้นกล้วยไม่ใช่ต้นไม้

กล้วย (Musa spp.) เป็นพืชล้มลุกขนาดใหญ่ ส่วนที่เราเรียกว่า “ลำต้น” คือกาบใบที่ห่อซ้อนกันแน่น เรียกว่าลำต้นเทียม ลำต้นจริงคือ เหง้า ที่อยู่ใต้ดิน ใบใหม่ออกจากกลางยอดทีละใบ เมื่อต้นสร้างใบครบตามพันธุ์แล้ว จุดเจริญที่เหง้าจะเปลี่ยนไปสร้างช่อดอก ซึ่งดันขึ้นมาตามแกนกลางลำต้นเทียมแล้วโผล่ออกที่ยอดเป็น ปลี

ระยะการเจริญเติบโต

ระยะอายุโดยประมาณหลังปลูกต้นทำอะไรงานสำคัญ
ตั้งตัวเดือนที่ 1–2สร้างรากใหม่ ใบแรก ๆ ยังเล็กน้ำสม่ำเสมอ กำจัดวัชพืช
สร้างต้นเดือนที่ 2–6ใบใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ ลำต้นอวบปุ๋ยที่อายุราว 1 3 5 และ 7 เดือน [1] แต่งหน่อ
สร้างช่อดอกในต้นราวครึ่งทางของอายุต้นจำนวนหวีและผลถูกกำหนดในช่วงนี้ ก่อนเห็นปลีห้ามขาดน้ำและโพแทสเซียม
แทงปลีไข่ราว 5–6 เดือน · หอมทองราว 6–7 เดือน [1] · น้ำว้าราว 8 เดือน [2]ปลีโผล่ หวีคลี่ออกตัดปลี ห่อเครือ ค้ำต้น (บท ดูแลเครือ ตัดปลี ห่อเครือ)
เครือแก่หลังแทงปลี: ไข่ราว 6–7 สัปดาห์ · หอมราว 13–15 สัปดาห์ · น้ำว้าราว 14–16 สัปดาห์ [3]ผลขยาย สะสมแป้งน้ำ ปุ๋ยโพแทสเซียม เก็บเมื่อแก่ได้ที่
อายุเป็นค่าโดยประมาณ ต่างกันมากตามพันธุ์ ขนาดหน่อที่ปลูก อากาศ และการดูแล ต้นเนื้อเยื่อและหน่อเล็กใช้เวลานานกว่าหน่อใหญ่

ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน

ผลผลิตเท่ากับจำนวนต้นที่ให้เครือต่อไร่ คูณจำนวนหวีต่อเครือ คูณจำนวนผลต่อหวีและขนาดผล ราคาขึ้นกับผิวและเกรด เครือ / ไร่ กำหนดตอนปลูกและแต่งหน่อ ระยะปลูก ต้นไม่ตายจากตายพราย × หวี / เครือ กำหนดก่อนแทงปลี น้ำและปุ๋ยพอช่วงสร้างต้น × ขนาดผล กำหนดหลังแทงปลี น้ำ โพแทสเซียม ตัดหวีปลาย ↓ เกรดและราคา กำหนดตอนห่อและเก็บ ผิวสวย ไม่ช้ำ แก่พอดี
ข้อสังเกต: จำนวนหวีต่อเครือถูกกำหนดในต้นตั้งแต่ก่อนเห็นปลี ถ้ารอให้เห็นปลีแล้วค่อยใส่ปุ๋ยหรือให้น้ำ จะช่วยได้แค่ขนาดผล ไม่ได้เพิ่มจำนวนหวี

วิธีใช้คู่มือเล่มนี้

  1. ก่อนปลูก อ่าน พื้นที่และดิน พันธุ์กล้วย และ หน่อพันธุ์และต้นเนื้อเยื่อ
  2. วันปลูก อ่าน เตรียมพื้นที่และปลูก แล้วเลือกปฏิทิน ปฏิทินกล้วยปลูกต้นฝน หรือ ปฏิทินกล้วยปลูกปลายฝน
  3. ระหว่างปลูก ใช้ปฏิทินเป็นตัวเตือน คู่กับ ปุ๋ยกล้วยตามระยะ น้ำ วัสดุคลุม และวัชพืช แต่งหน่อ ไว้หน่อตาม และตัดใบ และ ดูแลเครือ ตัดปลี ห่อเครือ
  4. เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคตายพราย โรคกล้วย และ แมลงศัตรูกล้วย
  5. ก่อนตัดเครือ อ่าน เก็บเครือ ไว้หน่อตาม และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร

แหล่งอ้างอิง

  1. สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดพิษณุโลก (2567). ข้อมูลรายสินค้าจังหวัดพิษณุโลก ปี 2567: กล้วยน้ำว้ามะลิอ่อง. กันยายน 2567. opsmoac.go.th ↗
  2. สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัย. เอกสารข้อมูล “กล้วยน้ำว้า” จังหวัดสุโขทัย. opsmoac.go.th ↗
  3. ศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว (PHTIC). ดัชนีเก็บเกี่ยว: กล้วย (อ้างสำนักส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 3, 2554). phtnet.org ↗
  4. Robinson, J.C. & Galán Saúco, V. (2010). Bananas and Plantains (2nd ed.). CABI.