บทที่ 14 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
แมลงศัตรูกล้วย: ด้วงงวงกล้วย ด้วงงวงไชลำต้น หนอนม้วนใบ เพลี้ยไฟ ไส้เดือนฝอย
อาการที่เกิดจากด้วงงวงเจาะหน่อ ด้วงงวงไชลำต้น หนอนม้วนใบ เพลี้ยไฟที่ทำให้ผิวกล้วยลาย และไส้เดือนฝอยรากปม และการจัดการโดยไม่ต้องพึ่งสารเป็นหลัก
สรุปสั้น
- ด้วงงวงกล้วย เจาะเหง้าและหน่อ ด้วงงวงไชลำต้น เจาะลำต้นเทียม ต้นอ่อนแอ หักล้มง่าย และเปิดแผลให้โรค
- เพลี้ยไฟ ทำให้ผิวผลลายเป็นสนิม ขายไม่ได้ราคา ป้องกันด้วยการห่อเครือ
- แมลงในสวนกล้วยส่วนใหญ่คุมได้ด้วยความสะอาดแปลง หน่อสะอาด และกับดัก มากกว่าการพ่นสาร
ด้วงงวงกล้วย (ด้วงงวงเจาะเหง้า)
- ลักษณะ: ด้วงสีดำ ขนาดราว 1 ซม. หากินกลางคืน หลบอยู่ตามกาบใบแห้งและเศษต้นกล้วยบนดิน
- อาการ: ตัวหนอนเจาะเป็นอุโมงค์ในเหง้า ต้นโตช้า ใบเหลือง หน่อตาย ต้นที่มีเครือโค่นล้มง่ายเพราะรากและเหง้าเสีย
- จัดการ:
- ใช้หน่อที่ปอกเหง้าแล้วไม่มีรู หรือต้นเนื้อเยื่อ (บท หน่อพันธุ์และต้นเนื้อเยื่อ)
- หลังเก็บเครือ ตัดต้นแม่ให้ชิดดินแล้วสับลำต้นเทียมเป็นชิ้น ให้แห้งเร็ว ไม่เป็นที่วางไข่
- กับดักลำต้น ตัดลำต้นเทียมยาวราวหนึ่งศอก ผ่าครึ่งตามยาว วางคว่ำบนดินใกล้กอ ด้วงจะเข้ามาหลบ เก็บไปทำลายทุกไม่กี่วัน
ด้วงงวงไชลำต้น
- อาการ: ลำต้นเทียมมีรูและน้ำยางใสไหลซึม ตัวหนอนกินเป็นอุโมงค์ในลำต้น ต้นอ่อน หักกลางลำเมื่อมีเครือ
- จัดการ: ตัดใบและกาบแห้งที่ห้อยติดลำต้น ต้นที่ถูกทำลายหนักตัดออกแล้วสับทำลาย ใช้กับดักลำต้นแบบเดียวกับด้วงงวงกล้วย
เพลี้ยไฟกล้วย
- อาการ: ผิวผลเป็นรอยสีน้ำตาลแดงคล้ายสนิม หรือมีจุดนูนเล็ก ๆ ผลไม่เสียเนื้อในแต่ขายเกรดต่ำ
- ช่วงทำลาย: ตั้งแต่หวีเริ่มคลี่ออกจากปลี
- จัดการ: ห่อเครือ เร็วหลังหวีคลี่ครบ (บท ดูแลเครือ ตัดปลี ห่อเครือ) ตัดปลีออกเพราะเป็นที่หลบของเพลี้ยไฟ
หนอนม้วนใบกล้วย
- อาการ: ใบถูกตัดและม้วนเป็นหลอด ข้างในมีหนอนสีขาวมีผงแป้งคลุม กินใบจนเหลือแต่เส้นกลางใบ
- จัดการ: สวนขนาดเล็กเก็บใบม้วนไปทำลายด้วยมือ ศัตรูธรรมชาติอย่างแตนเบียนช่วยคุมได้มาก การพ่นสารมักไม่คุ้ม เพราะหนอนอยู่ในม้วนใบ
ศัตรูอื่น
| ศัตรู | อาการ | จัดการ |
|---|---|---|
| ไส้เดือนฝอย | รากสั้น มีแผลสีน้ำตาลดำหรือเป็นปม ต้นโตช้า ล้มง่าย | หน่อที่ปอกเหง้าสะอาด ต้นเนื้อเยื่อ ปุ๋ยอินทรีย์มาก |
| เพลี้ยอ่อนกล้วย | กลุ่มเพลี้ยสีน้ำตาลเข้มที่โคนกาบใบและยอด พาโรคยอดกระจุก | ตรวจโคนกาบ ขุดต้นที่เป็นยอดกระจุกทิ้ง (บท โรคกล้วย) |
ใช้สารเท่าที่จำเป็น
สวนกล้วยมีศัตรูธรรมชาติจำนวนมาก ถ้าจะใช้สาร ใช้เฉพาะชนิดที่ขึ้นทะเบียนกับกล้วยและแมลงนั้น ตามฉลาก และเว้นระยะก่อนเก็บตามฉลาก กล้วยเก็บเป็นเครือต่อเนื่อง ต้องวางแผนไม่ให้ตรงกับเครือที่ใกล้ตัด
แหล่งอ้างอิง
- Gold, C.S., Pena, J.E. & Karamura, E.B. (2001). Biology and integrated pest management for the banana weevil Cosmopolites sordidus. Integrated Pest Management Reviews 6: 79–155.
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัย. เอกสารข้อมูล “กล้วยน้ำว้า” จังหวัดสุโขทัย. opsmoac.go.th ↗