บทที่ 6 · ช่วงที่ 2 ปลูก
เลือกหน่อกล้วย: หน่อดาบ หน่อน้ำ ต้นเนื้อเยื่อ และวิธีเตรียมหน่อไม่ให้พาโรคมา
หน่อดาบกับหน่อน้ำต่างกันอย่างไร ต้นเนื้อเยื่อดีกว่าตรงไหน วิธีขุดและแต่งหน่อ และทำไมหน่อจากกอที่เป็นโรคตายพรายห้ามใช้
สรุปสั้น
- ใช้ หน่อดาบ ใบแคบเรียวคล้ายดาบ โคนอวบใหญ่ ไม่ใช้ หน่อน้ำ ที่ใบกว้างตั้งแต่ยังเล็ก ซึ่งต้นอ่อนแอและให้เครือเล็ก
- ต้นเนื้อเยื่อ ปลอดโรคตายพรายและไส้เดือนฝอย ขนาดเท่ากัน ออกเครือพร้อมกัน แต่ต้องดูแลช่วงแรกมากกว่า
- ห้ามใช้หน่อจากกอหรือแปลงที่เคยมีต้นเหี่ยวตายจากตายพราย
หน่อแบบไหน
| แบบ | ลักษณะ | ใช้ปลูกไหม |
|---|---|---|
| หน่อดาบ | ใบแคบเรียว โคนอวบ เหง้าใหญ่ ต่อกับต้นแม่แน่น | ใช้ ดีที่สุดในบรรดาหน่อ |
| หน่อน้ำ | ใบกว้างตั้งแต่ต้นยังเล็ก โคนเล็ก เหง้าเล็ก | ไม่ควรใช้ ต้นอ่อนแอ เครือเล็ก |
| เหง้า (หัวพันธุ์) | เหง้าของต้นที่ตัดเครือแล้ว ผ่าเป็นชิ้นให้มีตา | ใช้ได้เมื่อหน่อหายาก แต่โตช้ากว่าหน่อ |
| ต้นเนื้อเยื่อ | ต้นอ่อนจากห้องปฏิบัติการ ผ่านการอนุบาลในถุง | ใช้ ปลอดโรค ขนาดเท่ากัน |
เลือกและเตรียมหน่อดาบ
- เลือกกอแม่ จากแปลงที่ต้นแข็งแรง เครือดก ตรงพันธุ์ และไม่เคยมีต้นเหี่ยวตายเป็นกอ (บท โรคตายพราย)
- เลือกหน่อ หน่อดาบสูงราวเข่าถึงเอว โคนอวบ ไม่มีรอยเจาะของด้วงงวง
- ขุดแยก ใช้เสียมคมตัดตรงรอยต่อกับต้นแม่ ให้ได้เหง้าติดมาเต็ม ไม่ให้เหง้าช้ำ
- แต่งหน่อ ตัดรากเก่าออก ปอกผิวเหง้าที่มีดินติดออกบาง ๆ ถ้าเห็นรูหรือรอยดำในเหง้าจากด้วงงวงหรือไส้เดือนฝอย ปอกจนถึงเนื้อขาว ถ้าเสียมากทิ้งหน่อนั้น (บท แมลงศัตรูกล้วย)
- ตัดใบ ให้เหลือแต่ใบอ่อนหรือตัดลำต้นเทียมให้สั้นลง ลดการคายน้ำ แล้วผึ่งในที่ร่มก่อนปลูก ไม่ควรเก็บไว้นาน
ต้นเนื้อเยื่อ
- ข้อดี ปลอดโรคตายพราย ไส้เดือนฝอย และด้วงงวงตั้งแต่ต้น ต้นขนาดเท่ากัน ออกเครือใกล้กัน จัดการง่าย เหมาะกับแปลงใหญ่และพันธุ์ที่อ่อนแอต่อโรคอย่างหอมทอง
- ข้อควรระวัง ต้นเล็กและบอบบางกว่าหน่อ ช่วงแรกต้องการน้ำสม่ำเสมอและบังแดดจัด ซื้อจากผู้ผลิตที่เชื่อถือได้ ต้นเนื้อเยื่อบางล็อตอาจกลายพันธุ์ ต้นที่โตผิดรูปให้ถอนทิ้ง
หน่อพาโรคได้แม้ดูปกติ
เชื้อตายพรายอยู่ในท่อน้ำของเหง้าและหน่อได้โดยที่หน่อยังไม่แสดงอาการ ถ้าหน่อมาจากแปลงที่เคยมีโรค ปลูกแล้วจะพาโรคเข้าแปลงใหม่ และแก้ไม่ได้อีกหลายปี
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดพิษณุโลก (2567). ข้อมูลรายสินค้าจังหวัดพิษณุโลก ปี 2567: กล้วยน้ำว้ามะลิอ่อง. กันยายน 2567. opsmoac.go.th ↗
- Robinson, J.C. & Galán Saúco, V. (2010). Bananas and Plantains (2nd ed.). CABI.