บทที่ 12 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคกล้วยที่พบบ่อย: ใบจุด ยอดกระจุก ผลเน่า อาการและการจัดการ
อาการของโรคใบจุดซิกาโทกา โรคยอดกระจุกจากไวรัส โรคแอนแทรคโนสบนผล และโรคอื่นในสวนกล้วย การป้องกันด้วยการจัดการสวน และเมื่อไหร่ต้องขุดทิ้ง
สรุปสั้น
- ใบจุด ระบาดในหน้าฝน ทำให้ใบแห้งเร็ว ต้นมีใบน้อยเลี้ยงเครือไม่พอ จัดการด้วยการตัดใบเป็นโรคและให้แปลงโปร่ง
- ยอดกระจุก จากไวรัส รักษาไม่หาย ต้องขุดทิ้งทั้งกอ และคุมเพลี้ยอ่อนที่เป็นพาหะ
- โรคตายพรายซึ่งร้ายแรงที่สุด แยกอธิบายในบท โรคตายพราย
โรคใบจุด (ซิกาโทกา)
สาเหตุ: เชื้อรา ระบาดเมื่ออากาศชื้นและใบเปียกนาน
- อาการ: เริ่มเป็นขีดเล็กสีเหลืองหรือน้ำตาลขนานกับเส้นใบ แล้วขยายเป็นแผลรูปรีสีน้ำตาลเข้มถึงดำ ขอบเหลือง กลางแผลแห้งเป็นสีเทา แผลรวมกันจนใบแห้งทั้งใบ
- ผลเสีย: ใบแห้งก่อนเวลา ต้นที่มีเครือเหลือใบเขียวน้อย ผลเล็ก และสุกก่อนกำหนดระหว่างขนส่ง
- จัดการ: ตัดใบและส่วนของใบที่เป็นโรคออก ไม่ปลูกชิดเกิน แต่งหน่อให้กอไม่ทึบ ระบายน้ำดี ให้น้ำใต้ทรงพุ่ม และใส่ปุ๋ยให้ต้นสมบูรณ์ สวนที่ระบาดหนัก ใช้สารป้องกันกำจัดเชื้อราที่ขึ้นทะเบียนกับกล้วยตามฉลาก และตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่
โรคยอดกระจุก
สาเหตุ: เชื้อไวรัส มี เพลี้ยอ่อนกล้วย เป็นพาหะ และติดไปกับหน่อจากกอที่เป็นโรค
- อาการ: ใบใหม่ตั้งชี้ขึ้น แคบ สั้น ขอบใบเหลือง ใบเบียดกันเป็นกระจุกที่ยอด เส้นใบและก้านใบมีขีดสีเขียวเข้มเป็นเส้นประ ต้นแคระ ไม่ออกเครือหรือเครือผิดรูป
- จัดการ: ไม่มีสารรักษา ขุดทั้งกอรวมเหง้าออกทำลาย ทันทีที่เห็น ใช้หน่อจากกอที่ไม่เป็นโรคหรือต้นเนื้อเยื่อ และตรวจเพลี้ยอ่อนที่โคนกาบใบ (บท แมลงศัตรูกล้วย)
โรคผลเน่าและขั้วเน่า
- แอนแทรคโนส แผลสีน้ำตาลถึงดำยุบตัวบนผิวผลที่กำลังสุก มักเริ่มจากแผลช้ำหรือรอยแมลง
- ขั้วหวีเน่า รอยตัดขั้วหวีมีราขึ้น เน่าลามเข้าผล
- จัดการ: ห่อเครือ (บท ดูแลเครือ ตัดปลี ห่อเครือ) เก็บและขนส่งไม่ให้ช้ำ ตัดหวีด้วยมีดคมและสะอาด ล้างยางและผึ่งรอยตัดให้แห้งก่อนบรรจุ (บท เก็บเครือ ไว้หน่อตาม และขาย)
โรคปลายผลเน่า
ปลายผลแห้งดำ มีผงสีเทาคล้ายขี้เถ้าบุหรี่ เชื้อเข้าทางเกสรดอกที่ค้างอยู่ปลายผลในช่วงอากาศชื้น ลดได้ด้วยการเด็ดเกสรดอกที่ปลายผลออกหลังหวีคลี่ และห่อเครือ
ส่งตัวอย่างตรวจ
ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นโรคอะไร เก็บใบหรือส่วนที่มีอาการส่งที่สำนักงานเกษตรอำเภอหรือศูนย์วิจัยพืชสวนใกล้บ้าน ก่อนซื้อสาร โรคที่ต้องขุดทิ้งอย่างยอดกระจุกและตายพราย ยิ่งรู้เร็วยิ่งเสียน้อย
แหล่งอ้างอิง
- Jones, D.R. (Ed.) (2019). Handbook of Diseases of Banana, Abacá and Enset. CABI.
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดสุโขทัย. เอกสารข้อมูล “กล้วยน้ำว้า” จังหวัดสุโขทัย. opsmoac.go.th ↗