สรีรวิทยาการลงหัวมันสำปะหลัง: บทบาท Mg และ Zn ที่เสริมพลัง 5-10-40

บทคัดย่อ
การเพิ่มน้ำหนักหัวและเปอร์เซ็นต์แป้งของมันสำปะหลังมิได้ขึ้นกับโพแทสเซียมเพียงลำพัง หากแต่เป็นผลของสมดุลสรีรวิทยาระหว่างแหล่งผลิตคาร์โบไฮเดรต (Source) และแหล่งสะสม (Sink) สูตร 5-10-40 ให้แรงขับเชิงพลังงานผ่านโพแทสเซียมสูงเพื่อสนับสนุนการเคลื่อนย้ายซูโครสและการขยายหัว ขณะที่แมกนีเซียม (Mg) และสังกะสี (Zn) ทำหน้าที่ค้ำจุนระบบสังเคราะห์แสงและเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างแป้ง บทความนี้วิเคราะห์กลไกเชิงลึกว่าทำไม Mg และ Zn จึงเป็น “ตัวเสริมพลังที่ขาดไม่ได้” ในช่วงลงหัวและสะสมแป้ง

บทนำ
หลังอายุประมาณ 90 วัน มันสำปะหลังเริ่มเปลี่ยนจากการสร้างทรงพุ่มสู่การสร้างหัวสะสมอาหาร ช่วงเวลานี้คือจุดเปลี่ยนเชิงชีววิทยา หากยังใช้สูตรเร่งใบสูงไนโตรเจนต่อไป พืชจะดึงทรัพยากรไปที่ใบมากกว่าหัว
การเลือกสูตรโพแทสเซียมสูง 5-10-40 จึงเป็นการ “ปรับทิศทางเมตาบอลิซึม” จากการสร้างโครงสร้างพืช สู่การสะสมแป้งในหัว
แต่คำถามคือ ทำไมต้องมี Mg และ Zn เสริม?

วิเคราะห์กลไกเชิงสรีรวิทยา
1) โพแทสเซียม 40%: ตัวควบคุมการเคลื่อนย้ายคาร์โบไฮเดรต
โพแทสเซียมมีบทบาทสำคัญใน
การควบคุมแรงดันออสโมติก
การเปิด-ปิดปากใบ
การกระตุ้นเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์และเคลื่อนย้ายน้ำตาล
ในช่วงลงหัว พืชต้องเคลื่อนย้ายซูโครสจากใบลงสู่หัวอย่างต่อเนื่อง หากโพแทสเซียมไม่เพียงพอ การส่งผ่านพลังงานจะชะลอตัว หัวขยายได้ไม่เต็มศักยภาพ

2) แมกนีเซียม (Mg): หัวใจของคลอโรฟิลล์และพลังงานแสง
Mg คือองค์ประกอบศูนย์กลางของโมเลกุลคลอโรฟิลล์
หาก Mg ขาด
ใบซีดเร็ว
การสังเคราะห์แสงลดลง
ปริมาณซูโครสลดลง
เมื่อพืชต้องสะสมแป้งสูงสุด การผลิตพลังงานต้องเสถียร Mg จึงเป็นตัวค้ำจุนระบบ Source ให้ผลิตคาร์บอนได้เพียงพอส่งต่อสู่ Sink
กล่าวอีกนัยหนึ่ง
โพแทสเซียมช่วย “ขนส่ง”
แต่ Mg ช่วย “ผลิต”

3) สังกะสี (Zn): ตัวเร่งเอนไซม์และฮอร์โมนการเจริญ
Zn มีบทบาทใน
การทำงานของเอนไซม์หลายชนิด
การสังเคราะห์ออกซิน
การแบ่งเซลล์
ในระยะขยายหัว การแบ่งเซลล์และการขยายขนาดเซลล์ต้องทำงานพร้อมกัน หาก Zn ต่ำ การตอบสนองต่อโพแทสเซียมจะไม่เต็มประสิทธิภาพ
Zn จึงเปรียบเสมือน “ตัวเร่งเครื่องยนต์” ให้ระบบสะสมแป้งทำงานเต็มรอบ

สังเคราะห์เชิงระบบ (System Thinking)
ใบแข็งแรง (Mg เพียงพอ)
→ ผลิตคาร์โบไฮเดรตสูง
→ โพแทสเซียมควบคุมการเคลื่อนย้าย
→ Zn สนับสนุนเอนไซม์และการขยายเซลล์
→ หัวขยายขนาดและสะสมแป้งเพิ่มขึ้น
ดังนั้น 5-10-40 เพียงอย่างเดียวอาจไม่สมบูรณ์ หากขาด Mg และ Zn ที่ช่วยเสริมพลังทั้งระบบ

แนวทางการจัดการแบบสองระยะ
ระยะแรกปลูก–90 วัน
ควรเน้นการสร้างโครงสร้างต้นและระบบใบให้แข็งแรง
ระยะหลัง 90 วันขึ้นไป
ต้องเปลี่ยนสูตรเพื่อส่งเสริมการขยายหัวและสะสมแป้งอย่างชัดเจน
การไม่เปลี่ยนสูตรตามชีววิทยาพืช
เท่ากับปล่อยให้ศักยภาพผลผลิตหายไปบางส่วน

บทสรุป
การลงหัวมันสำปะหลังคือกระบวนการทางสรีรวิทยาที่ซับซ้อน ต้องอาศัยทั้งการผลิตพลังงาน การเคลื่อนย้าย และการสะสมแป้งอย่างแม่นยำ สูตร 5-10-40 ที่เสริม Mg และ Zn จึงตอบโจทย์ทั้งสามมิติพร้อมกัน
ปุ๋ยทางใบ FK-3C (5-10-40 + Mg + Zn)
ออกแบบเพื่อช่วงเริ่มลงหัว ขยายหัว และสะสมแป้ง
อัตราใช้
ถุงที่ 1 (N-P-K) 25–50 กรัม
ถุงที่ 2 (Mg + Zn) 25–50 กรัม
ผสมในน้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นทางใบ
บรรจุ 1 กล่อง 2 กิโลกรัม (2 ถุง)
ราคา 950 บาท
โปรพิเศษ 3 กล่อง 2,799 บาท | 5 กล่อง 4,299 บาท
ส่งฟรี เก็บเงินปลายทาง
สั่งซื้อทักแชท หรือโทร 090-592-8614

เอกสารอ้างอิง
Alves, A.A.C. (2002). Cassava botany and physiology. In: Cassava: Biology, Production and Utilization. CABI Publishing.
Cock, J.H. (1985). Cassava: New Potential for a Neglected Crop. Westview Press.
El-Sharkawy, M.A. (2004). Cassava biology and physiology. Plant Molecular Biology, 56, 481–501.
Marschner, P. (2012). Marschner’s Mineral Nutrition of Higher Plants (3rd ed.). Academic Press.
Taiz, L., Zeiger, E., Møller, I.M., & Murphy, A. (2015). Plant Physiology and Development (6th ed.). Sinauer Associates.
Brady, N.C., & Weil, R.R. (2016). The Nature and Properties of Soils (15th ed.). Pearson.
Cakmak, I. (2005). The role of potassium in alleviating detrimental effects of abiotic stresses in plants. Journal of Plant Nutrition and Soil Science, 168, 521–530.
Broadley, M.R. et al. (2007). Zinc in plants. New Phytologist, 173, 677–702.
Shaul, O. (2002). Magnesium transport and function in plants. Biochimica et Biophysica Acta, 1565, 1–13.

#มันสำปะหลัง #ลงหัว #เพิ่มขนาดหัว #เพิ่มเปอร์เซ็นต์แป้ง #เกษตรวิชาการ #FK3C #สูตรเร่งหัว