บทที่ 13 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคไวรัสแตงโม ใบด่าง ยอดตั้ง ผลลาย: แมลงพาหะ และการป้องกันตั้งแต่แปลงกล้า
อาการโรคไวรัสในแตงโม ใบด่างเหลือง ยอดตั้ง เถาสั้น ผลมีวงแหวน เพลี้ยไฟและเพลี้ยอ่อนพาโรคอย่างไร และการป้องกันซึ่งเป็นทางเดียวที่ได้ผล
สรุปสั้น
- โรคไวรัสในแตงโมมีหลายชนิด ทำให้ใบด่าง ยอดตั้ง เถาสั้น และผลเสียรูป ต้นที่ติดเชื้อแล้วรักษาไม่หาย
- ไวรัสแพร่โดย เพลี้ยไฟ และ เพลี้ยอ่อน ที่ดูดน้ำเลี้ยงต้นที่เป็นโรคแล้วไปดูดต้นอื่น
- ป้องกันได้ทางเดียว: กล้าปลอดโรค คุมแมลงพาหะตั้งแต่แปลงกล้า และถอนต้นที่เป็นออกทันที
อาการ
| กลุ่ม | แมลงพาหะ | อาการที่พบบ่อย |
|---|---|---|
| ไวรัสกลุ่มที่เพลี้ยไฟพา เช่น ไวรัสด่างเงินแตงโม | เพลี้ยไฟ โดยเฉพาะเพลี้ยไฟฝ้าย | ใบด่างเป็นจุดเหลืองหรือจุดวงแหวน ยอดตั้งชี้ขึ้น ยอดไหม้ เถาสั้น ผลมีวงแหวนและบิดเบี้ยว |
| ไวรัสกลุ่มที่เพลี้ยอ่อนพา เช่น ไวรัสใบด่างที่พบในพืชตระกูลแตง | เพลี้ยอ่อน | ใบด่างเขียวสลับเหลือง ใบหงิกเป็นคลื่น ใบเล็กแคบ ผลผิวขรุขระ ลาย |
แยกจากอาการอื่น
- ขาดธาตุอาหาร มักเหลืองสม่ำเสมอและเป็นทั้งแปลงพร้อมกัน ส่วนไวรัสมักเริ่มเป็นบางต้นแล้วกระจายออก และใบด่างไม่สม่ำเสมอ (บท ปุ๋ยแตงโมตามระยะ)
- เพลี้ยไฟดูดอย่างเดียว ใบหงิก ขอบใบไหม้ ผิวใบด้านล่างเป็นมันวาว แต่ยอดใหม่ที่แตกหลังคุมเพลี้ยไฟได้จะปกติ ถ้ายอดใหม่ยังด่างและตั้ง มักเป็นไวรัส
ป้องกัน
- เพาะกล้าในมุ้งกันแมลง และทิ้งกล้าที่มีอาการก่อนย้ายปลูก (บท เพาะกล้าแตงโม)
- ตรวจเพลี้ยไฟและเพลี้ยอ่อน ทุก 2–3 วันในช่วงเดือนแรก ซึ่งต้นเล็กเสียหายจากไวรัสมากที่สุด ใช้กับดักกาวเหนียวสีฟ้าหรือเหลืองช่วยดูปริมาณแมลง (บท แมลงศัตรูแตงโม)
- ถอนต้นที่เป็นโรคออกทันที ใส่ถุงแล้วนำออกนอกแปลง อย่าทิ้งไว้ข้างแปลง แมลงจะดูดเชื้อจากต้นนั้นไปต่อ
- กำจัดวัชพืชรอบแปลง วัชพืชหลายชนิดเป็นแหล่งของแมลงพาหะและไวรัส
- ไม่ปลูกใกล้แปลงแตงที่เป็นโรค หรือแปลงพืชตระกูลแตงรุ่นเก่าที่ปล่อยทิ้ง และไม่ปลูกเหลื่อมรุ่นกันนานในพื้นที่เดียว
สารฆ่าแมลงไม่ได้รักษาไวรัส
เมื่อเห็นอาการไวรัสแล้ว การพ่นสารฆ่าแมลงไม่ได้ทำให้ต้นนั้นหาย แต่ช่วยไม่ให้แมลงพาเชื้อไปต้นอื่น ถอนต้นที่เป็นก่อน แล้วจึงคุมแมลงในแปลง
แหล่งอ้างอิง
- Keinath, A.P., Wintermantel, W.M. & Zitter, T.A. (Eds.) (2017). Compendium of Cucurbit Diseases and Pests (2nd ed.). APS Press.
- เฉลิมเกียรติ โภคาวัฒนา และเกตุอร ราชบุตร. การปลูกแตงโม (เอกสารเผยแพร่ของกรมส่งเสริมการเกษตร จัดทำฉบับอิเล็กทรอนิกส์โดยสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์). opsmoac.go.th ↗