ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 13 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง

โรคไวรัสแตงโม ใบด่าง ยอดตั้ง ผลลาย: แมลงพาหะ และการป้องกันตั้งแต่แปลงกล้า

อาการโรคไวรัสในแตงโม ใบด่างเหลือง ยอดตั้ง เถาสั้น ผลมีวงแหวน เพลี้ยไฟและเพลี้ยอ่อนพาโรคอย่างไร และการป้องกันซึ่งเป็นทางเดียวที่ได้ผล

ทำเมื่อไหร่: ตั้งแต่เพาะกล้า ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • โรคไวรัสในแตงโมมีหลายชนิด ทำให้ใบด่าง ยอดตั้ง เถาสั้น และผลเสียรูป ต้นที่ติดเชื้อแล้วรักษาไม่หาย
  • ไวรัสแพร่โดย เพลี้ยไฟ และ เพลี้ยอ่อน ที่ดูดน้ำเลี้ยงต้นที่เป็นโรคแล้วไปดูดต้นอื่น
  • ป้องกันได้ทางเดียว: กล้าปลอดโรค คุมแมลงพาหะตั้งแต่แปลงกล้า และถอนต้นที่เป็นออกทันที

อาการ

กลุ่มแมลงพาหะอาการที่พบบ่อย
ไวรัสกลุ่มที่เพลี้ยไฟพา เช่น ไวรัสด่างเงินแตงโมเพลี้ยไฟ โดยเฉพาะเพลี้ยไฟฝ้ายใบด่างเป็นจุดเหลืองหรือจุดวงแหวน ยอดตั้งชี้ขึ้น ยอดไหม้ เถาสั้น ผลมีวงแหวนและบิดเบี้ยว
ไวรัสกลุ่มที่เพลี้ยอ่อนพา เช่น ไวรัสใบด่างที่พบในพืชตระกูลแตงเพลี้ยอ่อนใบด่างเขียวสลับเหลือง ใบหงิกเป็นคลื่น ใบเล็กแคบ ผลผิวขรุขระ ลาย
แยกชนิดไวรัสด้วยตาเปล่าไม่ได้แน่นอน แต่การจัดการเหมือนกันทั้งหมด ถ้าต้องการรู้ชนิด ส่งตัวอย่างตรวจที่หน่วยงานของกรมวิชาการเกษตร

แยกจากอาการอื่น

  • ขาดธาตุอาหาร มักเหลืองสม่ำเสมอและเป็นทั้งแปลงพร้อมกัน ส่วนไวรัสมักเริ่มเป็นบางต้นแล้วกระจายออก และใบด่างไม่สม่ำเสมอ (บท ปุ๋ยแตงโมตามระยะ)
  • เพลี้ยไฟดูดอย่างเดียว ใบหงิก ขอบใบไหม้ ผิวใบด้านล่างเป็นมันวาว แต่ยอดใหม่ที่แตกหลังคุมเพลี้ยไฟได้จะปกติ ถ้ายอดใหม่ยังด่างและตั้ง มักเป็นไวรัส

ป้องกัน

  1. เพาะกล้าในมุ้งกันแมลง และทิ้งกล้าที่มีอาการก่อนย้ายปลูก (บท เพาะกล้าแตงโม)
  2. ตรวจเพลี้ยไฟและเพลี้ยอ่อน ทุก 2–3 วันในช่วงเดือนแรก ซึ่งต้นเล็กเสียหายจากไวรัสมากที่สุด ใช้กับดักกาวเหนียวสีฟ้าหรือเหลืองช่วยดูปริมาณแมลง (บท แมลงศัตรูแตงโม)
  3. ถอนต้นที่เป็นโรคออกทันที ใส่ถุงแล้วนำออกนอกแปลง อย่าทิ้งไว้ข้างแปลง แมลงจะดูดเชื้อจากต้นนั้นไปต่อ
  4. กำจัดวัชพืชรอบแปลง วัชพืชหลายชนิดเป็นแหล่งของแมลงพาหะและไวรัส
  5. ไม่ปลูกใกล้แปลงแตงที่เป็นโรค หรือแปลงพืชตระกูลแตงรุ่นเก่าที่ปล่อยทิ้ง และไม่ปลูกเหลื่อมรุ่นกันนานในพื้นที่เดียว
สารฆ่าแมลงไม่ได้รักษาไวรัส

เมื่อเห็นอาการไวรัสแล้ว การพ่นสารฆ่าแมลงไม่ได้ทำให้ต้นนั้นหาย แต่ช่วยไม่ให้แมลงพาเชื้อไปต้นอื่น ถอนต้นที่เป็นก่อน แล้วจึงคุมแมลงในแปลง

แหล่งอ้างอิง

  1. Keinath, A.P., Wintermantel, W.M. & Zitter, T.A. (Eds.) (2017). Compendium of Cucurbit Diseases and Pests (2nd ed.). APS Press.
  2. เฉลิมเกียรติ โภคาวัฒนา และเกตุอร ราชบุตร. การปลูกแตงโม (เอกสารเผยแพร่ของกรมส่งเสริมการเกษตร จัดทำฉบับอิเล็กทรอนิกส์โดยสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์). opsmoac.go.th ↗