บทที่ 15 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
เก็บแตงโมเมื่อไหร่: นับวันจากผสมเกสร ดูมือเกาะ ท้องผล เคาะฟังเสียง และการขาย
ดูอย่างไรว่าแตงโมแก่พอเก็บ นับวันจากป้าย ดูมือเกาะแห้ง ท้องผลเปลี่ยนสี เคาะฟังเสียง วิธีเก็บ คัดขนาด และขนส่งไม่ให้ช้ำ
สรุปสั้น
- แตงโมไม่หวานขึ้นหลังเก็บ ต้องเก็บเมื่อแก่ได้ที่บนต้น วิธีที่แม่นที่สุดคือนับวันจากป้ายวันผสมเกสร
- ใช้หลายสัญญาณร่วมกัน: วันบนป้าย มือเกาะข้อเดียวกับผลแห้ง ท้องผลเปลี่ยนเป็นสีครีมเหลือง และเสียงเคาะ
- เก็บและขนส่งไม่ให้กระแทก แตงโมช้ำในเนื้อแม้เปลือกไม่แตก
ดูอย่างไรว่าแก่พอเก็บ
- นับวันจากป้าย พันธุ์ผลเล็ก (ชูการ์เบบี้) แก่ราว 35–42 วันหลังดอกบาน พันธุ์ผลใหญ่ (ชาร์ลสตันเกรย์) ราว 42–45 วัน [1] ดูจำนวนวันที่ซองเมล็ดระบุ หน้าหนาวใช้เวลานานกว่าหน้าร้อน (บท ดอก ผสมเกสร และติดผล)
- ดูมือเกาะ มือเกาะที่ใกล้ขั้วผลที่สุดเปลี่ยนเป็นสีเหลืองและแห้งจากปลายมาโคน [1]
- ดีดฟังเสียง เสียงก้องปนทึบคือแก่พอดี เสียงกังวานใสยังอ่อน เสียงทึบเหมือนมีลมข้างในคือแก่เกิน [1] และนวลที่ผิวผลจางลง [1]
- ดูท้องผล ด้านที่วางบนพื้นเปลี่ยนจากสีขาวซีดเป็นสีครีมถึงเหลือง
- ดูเปลือก ผิวเปลือกด้านลง นวลน้อยลง ลายชัดขึ้น
- เคาะฟังเสียง ผลแก่เสียงทึบต่ำ ผลอ่อนเสียงใสแน่น ต้องอาศัยประสบการณ์ ใช้ร่วมกับข้ออื่น
- ผ่าตัวอย่าง ก่อนเก็บทั้งแปลง ผ่าผลจากหลายจุดดูสีเนื้อและชิมความหวาน
วิธีเก็บ
- เก็บตอนบ่าย ไม่เก็บตอนเช้าเพราะผลแตกง่าย [1] ลดน้ำ ช่วงก่อนเก็บ (บท น้ำ วัสดุคลุม และวัชพืช)
- ตัดด้วยมีดหรือกรรไกร ให้มีขั้วติดผลเล็กน้อย ไม่ดึงหรือบิด
- เก็บตอนเช้าหรือเย็น ผลไม่ร้อนจัด และวางในที่ร่ม
- ส่งต่อด้วยมือ ห้ามโยน วางบนวัสดุรองในรถ เรียงไม่ให้ผลกลิ้งกระแทกกัน
- แยกผลมีตำหนิ ผลแตก ผลมีแผลจากแมลงวันแตง ผลเน่าท้อง แยกออกตั้งแต่ในแปลง
คัดขนาดและขาย
ผู้รับซื้อส่วนใหญ่คัดตามน้ำหนักผลและความสวยของผิว ราคาต่างกันตามเกรด และราคาแตงโมแกว่งมากตามช่วงที่ผลออกพร้อมกันทั้งประเทศ ถามเกณฑ์และราคาจากผู้รับซื้อก่อนเก็บ แปลงที่ขายเองตามตลาดหรือริมทาง ผลขนาดกลางที่หวานสม่ำเสมอมักขายง่ายกว่าผลใหญ่มาก
หลังเก็บเกี่ยว
- เก็บเศษเถาและผลเสียออกจากแปลง ลดเชื้อโรคและแมลงวันแตงในรุ่นต่อไป
- เก็บพลาสติกคลุมแปลงและสายน้ำหยด ไม่เผาในแปลง
- รุ่นต่อไปปลูกพืชอื่นหมุนเวียน ไม่ปลูกพืชตระกูลแตงซ้ำ (บท ดินและพื้นที่)
แหล่งอ้างอิง
- เฉลิมเกียรติ โภคาวัฒนา และเกตุอร ราชบุตร. การปลูกแตงโม (เอกสารเผยแพร่ของกรมส่งเสริมการเกษตร จัดทำฉบับอิเล็กทรอนิกส์โดยสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์). opsmoac.go.th ↗
- Maynard, D.N. (Ed.) (2001). Watermelons: Characteristics, Production, and Marketing. ASHS Press.