บทที่ 12 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคแตงโมที่พบบ่อย: ราน้ำค้าง เถาเหี่ยวยางไหล เหี่ยวฟิวซาเรียม แอนแทรคโนส ผลเน่า
อาการของโรคราน้ำค้าง โรคเถาเหี่ยวยางไหล โรคเหี่ยวจากเชื้อฟิวซาเรียม โรคแอนแทรคโนส และผลเน่า การป้องกันและการใช้สาร
สรุปสั้น
- ราน้ำค้าง ระบาดเร็วเมื่ออากาศชื้น มีน้ำค้างหรือฝน ใบแห้งทั้งแปลงได้ในไม่กี่วัน ต้องตรวจใต้ใบและป้องกันก่อนลาม
- เถาเหี่ยวยางไหล และ เหี่ยวฟิวซาเรียม ทำให้ต้นตายทั้งต้น โรคหลังนี้อยู่ในดินและสะสมเมื่อปลูกซ้ำที่
- โรคไวรัสซึ่งพบบ่อยในแตงโม แยกอธิบายในบท โรคไวรัสใบด่าง
โรคราน้ำค้าง
สาเหตุ: เชื้อ Pseudoperonospora cubensis ระบาดเมื่ออากาศชื้น กลางคืนมีน้ำค้าง หรือฝนตกติดกัน
- อาการ: ด้านบนใบมีจุดเหลืองเป็นเหลี่ยมตามเส้นใบ ด้านใต้ใบตรงจุดเดียวกันมีขุยสีเทาถึงม่วงในตอนเช้า แผลขยายจนใบแห้งเป็นสีน้ำตาล เริ่มจากใบล่างลามขึ้นไป
- ผลเสีย: ใบแห้งเร็ว ผลเล็ก ไม่หวาน ผลถูกแดดเผาเพราะไม่มีใบบัง
- จัดการ: จัดเถาให้โปร่ง ให้น้ำใต้พลาสติกหรือในร่อง ไม่รดโดนใบ ตรวจใต้ใบล่างทุกสัปดาห์ และหลังฝนตกติดกัน พ่นสารป้องกันเมื่ออากาศเอื้อต่อโรคหรือเริ่มพบอาการ สลับกลุ่มสารตามฉลาก
โรคเถาเหี่ยวยางไหล
- อาการ: ที่โคนเถาหรือข้อเถามีแผลฉ่ำน้ำ แล้วมียางสีน้ำตาลแดงไหลซึม แผลแห้งเป็นสีน้ำตาลเทา มีจุดสีดำเล็ก ๆ บนแผล เถาเหนือแผลเหี่ยวและตาย ใบมีแผลสีน้ำตาลขนาดใหญ่
- ระบาด: หน้าฝนหรือแปลงที่ให้น้ำมากเกิน เชื้อติดมากับเมล็ดและเศษพืชเก่า
- จัดการ: ใช้เมล็ดพันธุ์ที่ดี ไม่ให้น้ำแฉะ จัดเถาตอนเช้าให้แผลแห้งเร็ว เก็บเถาที่เป็นโรคออกจากแปลง และเก็บเศษเถาหลังเก็บเกี่ยวไปทำลาย
โรคเหี่ยวฟิวซาเรียม
- อาการ: เถาเหี่ยวในตอนกลางวันแล้วฟื้นตอนเช้า ไม่กี่วันก็เหี่ยวถาวรทั้งต้น ผ่าโคนเถาเห็นท่อน้ำเป็นสีน้ำตาล บางครั้งเห็นเฉพาะเถาด้านเดียว
- สาเหตุ: เชื้อราในดิน สะสมเมื่อปลูกพืชตระกูลแตงซ้ำแปลง และอยู่ในดินได้หลายปี
- จัดการ: ไม่มีสารรักษาต้นที่เป็นแล้ว ทางที่ได้ผลคือ ปลูกหมุนเวียน ไม่ปลูกซ้ำที่ (บท ดินและพื้นที่) ใช้พันธุ์ที่ซองระบุว่าทนโรคเหี่ยว หรือใช้กล้าแตงโมเสียบยอดบนต้นตอพืชตระกูลแตงที่ทนโรค ถอนต้นที่เป็นออกจากแปลงพร้อมราก
โรคแอนแทรคโนส
แผลกลมสีน้ำตาลถึงดำบนใบ เถา และผล บนผลเป็นแผลยุบตัว ฉ่ำน้ำ ระบาดในหน้าฝน จัดการเหมือนราน้ำค้าง คือจัดเถาให้โปร่ง ไม่ให้ใบเปียกนาน รองผล และพ่นสารป้องกันกำจัดเชื้อราที่ขึ้นทะเบียนกับแตงโมเมื่อจำเป็น
ผลเน่าและผลแตก
- ผลเน่าที่ท้องผล เกิดจากผลวางบนดินเปียก รองผลด้วยฟางหรือถาด (บท จัดเถา ตัดแขนง และไว้ผล)
- ผลแตก เกิดจากความชื้นที่แกว่ง เช่น ฝนหนักหลังแล้ง ให้น้ำสม่ำเสมอ และลดน้ำก่อนเก็บ (บท น้ำ วัสดุคลุม และวัชพืช)
ส่งตัวอย่างตรวจ
ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นโรคอะไร เก็บใบหรือเถาที่มีอาการส่งที่สำนักงานเกษตรอำเภอหรือศูนย์วิจัยใกล้บ้าน ก่อนซื้อสาร ใช้สารที่ขึ้นทะเบียนกับแตงโม ตามฉลาก และเว้นระยะก่อนเก็บเกี่ยวตามฉลาก
แหล่งอ้างอิง
- Keinath, A.P., Wintermantel, W.M. & Zitter, T.A. (Eds.) (2017). Compendium of Cucurbit Diseases and Pests (2nd ed.). APS Press.
- เฉลิมเกียรติ โภคาวัฒนา และเกตุอร ราชบุตร. การปลูกแตงโม (เอกสารเผยแพร่ของกรมส่งเสริมการเกษตร จัดทำฉบับอิเล็กทรอนิกส์โดยสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์). opsmoac.go.th ↗