บทที่ 14 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
แมลงศัตรูแตงโม: เพลี้ยไฟ ด้วงเต่าแตง แมลงวันแตง เพลี้ยอ่อน ไรแดง หนอนชอนใบ
อาการที่เกิดจากเพลี้ยไฟ ด้วงเต่าแตง แมลงวันแตง เพลี้ยอ่อน ไรแดง และหนอนชอนใบในแปลงแตงโม ช่วงที่ระบาด และการจัดการ
สรุปสั้น
- เพลี้ยไฟ คือศัตรูอันดับหนึ่ง ทั้งดูดใบยอดและพาไวรัส ต้องคุมตั้งแต่ต้นเล็ก
- ด้วงเต่าแตง กินใบต้นเล็กได้หมดในไม่กี่วัน ช่วงสัปดาห์แรกหลังปลูกต้องตรวจบ่อย
- แมลงวันแตง ต่อยผลอ่อน ทำให้ผลเน่าหรือผิวเป็นแผล
เพลี้ยไฟ
เพลี้ยไฟดูดน้ำเลี้ยงยอดอ่อนและใต้ใบอ่อน ใบไม่ขยาย ยอดหดสั้นชี้ตั้ง ชาวบ้านเรียก “โรคยอดตั้ง” หรือ “ไอ้โต้ง” ระบาดมากในฤดูแล้งความชื้นต่ำ เอกสารของกรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำให้ปลูกมะระจีนขึ้นค้างล้อมแปลงเป็นแนวกันชนช่วยลดการระบาด [1]
- อาการ: ยอดอ่อนหงิก ใบเล็ก ขอบใบไหม้ ใต้ใบเป็นมันวาวสีเงินหรือน้ำตาล ยอดชะงัก ผลอ่อนผิวลาย และพาไวรัส (บท โรคไวรัสใบด่าง)
- ช่วงระบาด: อากาศร้อนแห้ง ตั้งแต่ต้นเล็กจนออกดอก
- ตรวจ: เคาะยอดลงบนกระดาษขาว หรือใช้กับดักกาวเหนียวสีฟ้า
- จัดการ: กล้าจากมุ้งกันแมลง กำจัดวัชพืชรอบแปลง ให้น้ำให้ต้นไม่เครียด และเมื่อพบมาก ใช้สารที่ขึ้นทะเบียนกับแตงโมและเพลี้ยไฟ ตามฉลาก สลับกลุ่มสารทุกรอบ เพลี้ยไฟดื้อสารเร็ว
ด้วงเต่าแตง
ด้วงเต่าแตงตัวยาวราว 1 ซม. ปีกสีเหลืองปนส้ม กัดกินใบอ่อนขาดเป็นวง ๆ และเป็นพาหะนำเชื้อแบคทีเรียโรคเถาเหี่ยวมาสู่แตงโม จึงต้องป้องกันตั้งแต่ระยะทอดยอด [1]
- ลักษณะ: ด้วงตัวเล็กสีส้มหรือสีเหลือง บางชนิดสีดำ บินหนีเร็วเมื่อเข้าใกล้
- อาการ: ใบเป็นรูหรือแหว่งเป็นวง ต้นเล็กถูกกินจนเหลือแต่ก้าน ตัวหนอนในดินกัดราก
- จัดการ: ตรวจทุกวันในสัปดาห์แรกหลังปลูก ใช้มุ้งหรือผ้าคลุมต้นเล็กช่วงแรก เก็บตัวด้วงตอนเช้าที่ยังบินช้า ถ้าระบาดมากใช้สารที่ขึ้นทะเบียนกับแตงโมตามฉลาก
แมลงวันแตง
- อาการ: ผลอ่อนมีจุดที่ถูกต่อยวางไข่ มีน้ำใสหรือยางไหล หนอนในผลทำให้ผลเน่า ผลที่โตแล้วเป็นแผลแข็งที่ผิว
- จัดการ: เก็บผลที่ถูกทำลายไปฝังหรือทำลาย ใช้กับดักล่อแมลงวันแตงเพศผู้รอบแปลง และสวมถุงผลอ่อนในแปลงขนาดเล็ก
แมลงอื่น
| แมลง | อาการ | จัดการ |
|---|---|---|
| เพลี้ยอ่อน | กลุ่มแมลงใต้ใบยอด ใบหงิก พาไวรัส | ตรวจใต้ใบ ถอนต้นเป็นไวรัส คุมมด |
| ไรแดง | ใบเป็นจุดประสีขาวซีด มีใยบาง ๆ ใต้ใบ ระบาดในหน้าแล้ง | ตรวจใต้ใบช่วงแล้งร้อน |
| หนอนชอนใบ | ทางเดินสีขาวคดเคี้ยวบนใบ | เด็ดใบที่เป็นมากออก ส่วนใหญ่ไม่รุนแรง |
| หนอนกระทู้ หนอนกินใบ | ใบแหว่ง ต้นเล็กถูกกัดโคน | ตรวจตอนเย็นและเช้า เก็บตัวหนอน |
ใช้สารอย่างระวัง
แตงโมอายุสั้นและเก็บเกี่ยวเร็ว ต้องดูระยะห่างก่อนเก็บเกี่ยวบนฉลากทุกครั้ง งดพ่นตอนเช้าช่วงดอกบานเพื่อรักษาผึ้ง และใช้เฉพาะสารที่ขึ้นทะเบียนกับแตงโม
แหล่งอ้างอิง
- เฉลิมเกียรติ โภคาวัฒนา และเกตุอร ราชบุตร. การปลูกแตงโม (เอกสารเผยแพร่ของกรมส่งเสริมการเกษตร จัดทำฉบับอิเล็กทรอนิกส์โดยสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์). opsmoac.go.th ↗
- Keinath, A.P., Wintermantel, W.M. & Zitter, T.A. (Eds.) (2017). Compendium of Cucurbit Diseases and Pests (2nd ed.). APS Press.