บทที่ 9 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคถั่วลิสง: โคนเน่า ลำต้นเน่า ราสนิม ใบจุดสีดำ และยอดไหม้ อาการและการป้องกัน
โรคโคนเน่า โรคลำต้นเน่าขาว โรคราสนิม โรคใบจุดสีดำ และโรคยอดไหม้ที่มีเพลี้ยไฟเป็นพาหะ มีอาการอย่างไร ป้องกันและกำจัดอย่างไร
สรุปสั้น
- โรคที่เอกสารกรมวิชาการเกษตรระบุ 5 โรค: โคนเน่า (เมล็ดกล้า) ลำต้นเน่าขาว ราสนิม ใบจุดสีดำ และยอดไหม้ [1]
- โรคโคนเน่าระบาดรุนแรงตอนต้นกล้าอายุ 7–28 วัน กันด้วยการคลุกเมล็ดก่อนปลูก [1]
- ฝนชุกเสี่ยงโรคลำต้นเน่าและราสนิม: ไม่ให้น้ำท่วมขัง หมุนเวียนพืช [1]
| โรค | อาการ | ป้องกันกำจัด |
|---|---|---|
| โคนเน่า หรือโคนเน่าขาด | ต้นเหี่ยวเหลือง ยุบตัว โคนต้นเป็นแผลสีน้ำตาล ระบาดรุนแรงตอนต้นกล้า อายุ 7–28 วัน | คลุกเมล็ดก่อนปลูกด้วยสารไอโปรไดโอน 50% ดับเบิลยูพี 3–5 กรัมต่อเมล็ด 1 กก. |
| ลำต้นเน่า หรือโคนเน่าขาว | ยอด กิ่ง และลำต้นเหี่ยวยุบเป็นท่อนๆ พบแผลเน่าส่วนที่สัมผัสผิวดิน มีเส้นใยสีขาว พบระบาดมากในฤดูฝน | ถอนต้นแสดงอาการเผาทำลาย ไม่ให้น้ำท่วมขังแปลงช่วงติดฝักถึงเก็บเกี่ยว ปลูกพืชหมุนเวียนที่ไม่ใช่พืชตระกูลถั่ว เช่น ข้าวฟ่าง พ่นเมตาแลกซิล+แมนโคเซบ (8%+64%) 15–20 กรัม หรือไอโปรไดโอน 50% ดับเบิลยูพี 40 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร |
| ราสนิม | ตุ่มสีน้ำตาลถึงน้ำตาลเข้ม กระจายทั่วใบ คล้ายสนิมเหล็ก จำนวนมาก ระบาดรุนแรงในฤดูฝน | พ่นคลอโรทาโลนิล 75% ดับเบิลยูพี 40 กรัม หรือแมนโคเซบ 80% ดับเบิลยูพี 30–40 กรัม หรือมาเนบ 80% ดับเบิลยูพี 20 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร |
| ใบจุดสีดำ | แผลเป็นจุดสีดำ เริ่มจากใบล่าง ถ้ารุนแรงใบเหลือง ขอบใบบิดเบี้ยว ไหม้แห้งดำ ร่วงก่อนกำหนด | พ่นแมนโคเซบ 80% ดับเบิลยูพี 20–30 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร |
| ยอดไหม้ | ยอดอ่อนและใบยอดเป็นแผล ก้านใบโค้งและงอ ชะงักการเจริญเติบโต โดยมีเพลี้ยไฟเป็นแมลงพาหะ | ใช้พันธุ์ต้านทาน ขอนแก่น 6 เพิ่มอัตราปลูก หรือพ่นสารกำจัดเพลี้ยไฟ (บท แมลงศัตรูและหนู) |
เอกสารต้นฉบับยังระบุสารอีกชนิดสำหรับโรคใบจุดสีดำ (เบโนมิล) แต่คู่มือนี้ไม่แนะนำให้ใช้ตามตัวเลขเดิมโดยไม่ตรวจว่าผลิตภัณฑ์ที่ซื้อยังจดทะเบียนใช้กับถั่วลิสงอยู่หรือไม่ ให้ตรวจฉลากทุกครั้ง
ป้องกันที่แปลง
- เมล็ดพันธุ์ปนเปื้อนเชื้อได้ ไม่นำเมล็ดพันธุ์ที่เป็นโรคเข้าแปลง ใช้เมล็ดพันธุ์รับรอง [2]
- ลดเชื้อในดินด้วยพืชหมุนเวียน การพักแปลง การไถพลิกดินลึกหรือตากดิน และเพิ่มอินทรียวัตถุ เผาเศษซากพืชและวัชพืชนอกแปลง [2]
- พูนโคนระวังบาดแผลที่ทำให้โคนเน่า (บท น้ำ พรวนดิน และพูนโคน)
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน กรมวิชาการเกษตร (กรกฎาคม 2563). เอกสารคำแนะนำ เทคโนโลยีการผลิตถั่วลิสง. doa.go.th ↗
- กรมวิชาการเกษตร. รู้จริงเรื่องพืชกับกรมวิชาการเกษตร: การจัดการเชื้อราและสารอะฟลาทอกซินเพื่อความปลอดภัยในระบบปลูก (ระดับเกษตรกรผู้ผลิต). doa.go.th ↗