บทที่ 13 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
เก็บเกี่ยวถั่วลิสง: ฝักสด 80–90 วัน ฝักแห้ง 95–125 วัน ตากให้ความชื้นต่ำกว่า 9% และเก็บเมล็ดพันธุ์
เก็บถั่วลิสงเมื่อไหร่ ดูสีเปลือกในฝักอย่างไร ตากฝักกี่วันจนความชื้นต่ำกว่า 9% ฝักสดต้องส่งตลาดภายในกี่ชั่วโมง และเก็บเมล็ดพันธุ์อย่างไร
สรุปสั้น
- นับอายุ: ฝักสด 80–90 วัน ฝักแห้ง 95–125 วัน ตามพันธุ์ ฤดูปลูก และสถานที่ หรือดูสีด้านในเปลือกฝักเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลดำมากกว่า 60% [1]
- ฝักแห้ง: ตากบนแคร่หรือผ้าใบไม่ให้สัมผัสพื้นดิน พลิกกลับ 2–3 ครั้งต่อวัน แดดจัดตาก 3–5 วัน ให้ความชื้นต่ำกว่า 9% [1]
- ฝักสด: บรรจุกระสอบสะอาด ส่งตลาดภายใน 24 ชั่วโมง ไม่กองทิ้งเกิน 1 วัน [1]
เก็บเมื่อไหร่
- นับอายุ: ฝักสดราว 80–90 วัน ฝักแห้ง 95–125 วัน [1] ดูอายุแต่ละพันธุ์ในบท พันธุ์ถั่วลิสง
- หรือสังเกตสีของเปลือกฝักด้านใน เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลดำมากกว่า 60% [1]
- ตอนถอนหรือขุดต้นถั่วลิสง ต้องระวังไม่ให้ฝักเกิดรอยแผล [1]
- เก็บตามอายุพันธุ์ เลือกปลิดเฉพาะฝักดี [2]
ตากฝักแห้ง
- ตากบนตะแกรงตาข่ายใบ แคร่ หรือผ้าใบ โดยไม่ให้ฝักสัมผัสพื้นดิน [1]
- พลิกกลับกองถั่วที่ตากประมาณ 2–3 ครั้งต่อวัน ช่วยให้ฝักแห้งเร็วขึ้น [1]
- ช่วงที่มีแดดจัดใช้เวลาตาก 3–5 วัน ลดความชื้นให้ต่ำกว่า 9% [1]
การตากให้ความชื้นต่ำกว่า 9% ลดการปนเปื้อนของเชื้อรา A. flavus และสารพิษได้ [2] (บท เชื้อราและอะฟลาทอกซิน)
ฝักสด
บรรจุในกระสอบป่านที่สะอาด ส่งตลาดภายใน 24 ชั่วโมง ไม่ควรกองถั่วไว้นานเกิน 1 วัน เพราะอาจเกิดเชื้อราได้ [1]
เก็บเมล็ดพันธุ์
- ถั่วลิสงฝักแห้งที่จะเก็บเป็นเมล็ดพันธุ์ ให้เก็บในรูปฝัก เมล็ดขนาดกลางจะเก็บรักษาได้นานกว่าเมล็ดขนาดใหญ่และขนาดเล็ก [1]
- เก็บในถุงพลาสติกหนา อากาศโปร่งถ่ายเทดี ป้องกันฝนได้ ไม่มีมอด หนู หรือสัตว์เลี้ยงเข้าบริโภค [1]
- บางพันธุ์เมล็ดมีการพักตัว เช่น ขอนแก่น 6 ประมาณ 4 สัปดาห์หลังเก็บเกี่ยว [1]
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน กรมวิชาการเกษตร (กรกฎาคม 2563). เอกสารคำแนะนำ เทคโนโลยีการผลิตถั่วลิสง. doa.go.th ↗
- กรมวิชาการเกษตร. รู้จริงเรื่องพืชกับกรมวิชาการเกษตร: การจัดการเชื้อราและสารอะฟลาทอกซินเพื่อความปลอดภัยในระบบปลูก (ระดับเกษตรกรผู้ผลิต). doa.go.th ↗