ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก

รู้จักถั่วลิสง: ฝักใต้ดิน ฝักสดกับฝักแห้ง ผลผลิตเฉลี่ย และปลูกที่ไหน

ถั่วลิสงสร้างฝักใต้ดินอย่างไร ฝักสดต้มกับฝักแห้งกะเทาะเปลือกต่างกันอย่างไร ผลผลิตเฉลี่ยของไทยเท่าไร และทำไมต้องระวังเชื้อราตั้งแต่ในแปลง

ทำเมื่อไหร่: อ่านก่อนเริ่มปลูก ปรับปรุงล่าสุด · ตรวจแหล่งอ้างอิง · ดูแหล่งอ้างอิง

สรุปสั้น

  • ถั่วลิสงสร้างฝักใต้ผิวดิน เชื้อรา Aspergillus flavus ที่อยู่ในดินจึงเข้าทำลายฝักได้ง่าย สารอะฟลาทอกซินในเมล็ดถั่วลิสงจึงสูงกว่าพืชอื่น [2]
  • ปี 2560 ไทยปลูกถั่วลิสง 120,909 ไร่ ผลผลิตเฉลี่ย 304 กก./ไร่ ภาคใต้นิยมปลูกเป็นพืชแซมในสวนยางพารา ปาล์มน้ำมัน และไม้ผล [4]
  • ผลผลิตแบ่งเป็น 2 ทาง: ฝักสดต้มขายภายใน 24 ชั่วโมง และฝักแห้งกะเทาะเปลือก ตากให้ความชื้นต่ำกว่า 9% [1]

ฝักสดกับฝักแห้ง

ถั่วฝักสด (ต้ม)ถั่วฝักแห้ง
อายุเก็บเกี่ยว80–90 วัน [1]95–125 วัน ตามพันธุ์ ฤดูปลูก และสถานที่ [1]
พันธุ์ตัวอย่างขอนแก่น 84-8 กาฬสินธุ์ 1 และ 2 [1]ไทนาน 9 ขอนแก่น 5 84-7 9 [1]
ลักษณะฝักขาวหรือฝักลาย เมล็ดมักมี 2–4 เมล็ด [1]ฝักมักมี 2 เมล็ด เมล็ดสีชมพู [1]
หลังเก็บบรรจุกระสอบสะอาด ส่งตลาดภายใน 24 ชั่วโมง [1]ตากบนแคร่ 3–5 วัน ให้ความชื้นต่ำกว่า 9% [1]
กรมวิชาการเกษตร [1]

ที่ภาคใต้ เกษตรกรนิยมปลูกถั่วลิสงเป็นถั่วต้ม พันธุ์ที่ปลูกกันมากคือ ไทนาน 9 และ สข.38 คิดเป็น 85% ของพื้นที่ปลูกถั่วลิสงในภาคใต้ [4] (บท พันธุ์ถั่วลิสง)

รอบการปลูกสั้นๆ

  1. เตรียมดิน และปลูก เมล็ดงอกมากกว่า 75% หยอด 2–3 เมล็ดต่อหลุม ลึก 5–8 ซม. [1] (บท เตรียมดิน อัตราเมล็ด และระยะปลูก)
  2. ออกดอกจนฝักและเมล็ดพัฒนา ราว 30–80 วัน เป็นช่วงที่ห้ามขาดน้ำ [1] (บท น้ำ พรวนดิน และพูนโคน)
  3. พรวนดินพูนโคน ราว 40 วัน ให้เข็มดอกแทงลงดินได้ [1]
  4. ใส่ยิปซัม ช่วงออกดอกถึงลงเข็ม ในแปลงที่ดินขาดแคลเซียม [3] (บท ปุ๋ย ไรโซเบียม ปูน และยิปซัม)
  5. เก็บเกี่ยว ฝักสด 80–90 วัน ฝักแห้ง 95–125 วัน [1] (บท เก็บเกี่ยว ตากฝัก และเก็บเมล็ดพันธุ์)
รอบการปลูกถั่วลิสง ปลูก งอก ออกดอก เข็มดอกแทงลงดินสร้างฝักใต้ดิน แล้วเก็บเกี่ยวฝักสดที่ 80 ถึง 90 วัน หรือฝักแห้งที่ 95 ถึง 125 วัน รอบถั่วลิสง ราว 3–4 เดือน ปลูก งอก ต้นโต ดอก ลงเข็ม ฝักแก่ เก็บ 30–80 วัน ห้ามขาดน้ำ สด 80–90 · แห้ง 95–125 วัน ฝักสร้างใต้ผิวดิน: เชื้อราในดินเข้าทำลายได้ จึงต้องระวังตลอดรอบ
ภาพแนวคิด ลำดับและช่วงเวลาตามเอกสารเทคโนโลยีการผลิตถั่วลิสงของกรมวิชาการเกษตร [1]

ปลูกที่ไหน

ภาคใต้นิยมปลูกถั่วลิสงเป็นพืชแซมในสวนยางพารา ปาล์มน้ำมัน ไม้ผลไม้ยืนต้น และในนาหลังเก็บเกี่ยวข้าว พื้นที่ปลูกมากอยู่ที่สงขลา พัทลุง และปัตตานี [4] งานทดสอบเพิ่มผลผลิตในฤดูแล้งอยู่ที่ชัยภูมิ [3] ปลูกได้ทั้งฤดูฝนและฤดูแล้ง ถ้าปลูกช่วงที่เหมาะสมผลผลิตและคุณภาพดีทั้งสองด้าน [4] (บท ปฏิทินปลูกฤดูแล้ง และบท ปฏิทินปลูกฤดูฝน)

แหล่งอ้างอิง

  1. สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน กรมวิชาการเกษตร (กรกฎาคม 2563). เอกสารคำแนะนำ เทคโนโลยีการผลิตถั่วลิสง. doa.go.th ↗
  2. กรมวิชาการเกษตร. รู้จริงเรื่องพืชกับกรมวิชาการเกษตร: การจัดการเชื้อราและสารอะฟลาทอกซินเพื่อความปลอดภัยในระบบปลูก (ระดับเกษตรกรผู้ผลิต). doa.go.th ↗
  3. ศศิธร ประพรม และขจรวิทย์ พันธุ์ยางน้อย (ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรชัยภูมิ). รายงานผลงานเรื่องเต็ม: ทดสอบเทคโนโลยีการเพิ่มผลผลิตถั่วลิสงในพื้นที่จังหวัดชัยภูมิ (2554–2558). กรมวิชาการเกษตร. doa.go.th ↗
  4. สมศักดิ์ แสงพระจันทร์ และคณะ (ศูนย์วิจัยพืชไร่สงขลา). รายงานผลงานเรื่องเต็ม: ศึกษาพันธุ์และฤดูปลูกที่เหมาะสมกับถั่วลิสงฝักต้มในจังหวัดสงขลา (ตุลาคม 2560–กันยายน 2563). กรมวิชาการเกษตร. doa.go.th ↗