บทที่ 2 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
พื้นที่ปลูกโกโก้: 18–32 °C ฝน 1,500–2,000 มม. ดินลึกกว่า 1.5 ม. พีเอช 6.5 ร่มเงามะพร้าว และลม
โกโก้ต้องการอุณหภูมิ ฝน แสง ลม ดินแบบไหน ปลูกแบบพืชเดี่ยวกับปลูกใต้ร่มมะพร้าวต่างกันอย่างไร และปลูกแซมยางพาราหรือปาล์มได้ไหม
สรุปสั้น
- โกโก้ชอบ 18–32 °C ฝน 1,500–2,000 มม./ปี แล้งไม่เกิน 3 เดือน ดินลึกเกิน 1.5 ม. ระบายน้ำดี พีเอชราว 6.5 [1]
- ต้นอ่อนต้องการแสงราว 30% ตอนให้ผลต้องการราว 70% จึงต้องพรางแสงแล้วค่อยตัดแต่งไม้บังร่มออก [1]
- ที่ศูนย์ชุมพร ปลูกเดี่ยวและปลูกร่วมมะพร้าวได้ผลต่างกันตามพันธุ์ ปลูกแซมยางพาราหรือปาล์มมักไม่สำเร็จ ข้อมูลไทย [1][3]
ภูมิอากาศและดิน
| ปัจจัย | ตามเอกสาร |
|---|---|
| อุณหภูมิ | 18–32 °C ละติจูดไม่เกิน 15° เหนือ–ใต้ สูงจากน้ำทะเลไม่เกิน 1,000 ม. ถ้าต่ำกว่า 18 °C ระวังช่วงที่ต่ำกว่า 10 °C หลายวันติดกัน ต่างประเทศ (อ้าง Wood) [1] |
| ฝน | 1,000–3,000 มม./ปี ที่โตดีราว 1,500–2,000 มม. กระจายสม่ำเสมอ แล้งไม่เกิน 3 เดือน ถ้าแล้งต่อเนื่อง 3–5 เดือนต้องให้น้ำ [1] |
| แสง | ปีแรกราว 30% ตอนเริ่มให้ผลราว 70% แสงรวมทั้งปี 1,110–2,700 ชั่วโมง [1] |
| ลม | ลมแรงทำกิ่งหักหรือต้นล้ม ลมร้อนหน้าแล้งทำใบไหม้ ต้องมีพืชบังลม เช่น ทองหลาง แคฝรั่ง สะตอ มะพร้าว กระถิน [1] |
| ดิน | ลึกไม่น้อยกว่า 1.5 ม. ระบายน้ำดี พีเอชราว 6.5 ต่ำกว่า 5.5 หรือสูงกว่า 8 ธาตุอาหารไม่สมดุล ความลาดชันไม่เกิน 6% น้ำใต้ดินไม่สูงเกิน 2–3 ฟุตจากผิวดิน ทนน้ำท่วมไหลผ่านได้ [1] |
| พื้นที่เปิดใหม่ | ปลูกพืชบำรุงดิน เช่น ปอเทือง เป็นปุ๋ยพืชสดก่อนปลูก [1] |
ส่งดินตรวจได้ที่ไหน
ส่งตัวอย่างดินเข้าตรวจวิเคราะห์ได้ที่ iLab (ilab.work) ดูวิธีเก็บตัวอย่างให้ถูกต้องได้ที่ วิธีเก็บตัวอย่างดินส่งตรวจ หรือสอบถามสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัดของกรมพัฒนาที่ดิน เมื่อได้ผลแล้วนำค่า pH อินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม มาใช้เลือกสูตรและอัตราปุ๋ยในคู่มือเล่มนี้
ปลูก 2 ระบบ
| พืชเดี่ยว (กลางแจ้ง) | พืชร่วม (ใต้ร่มเงา) | |
|---|---|---|
| ระยะ | 3 × 3 ม. ได้ราว 177 ต้น/ไร่ หรือ 4 × 4 ม. ราว 100 ต้น/ไร่ [1] | ใต้มะพร้าวระยะ 8–9 ม. ปลูกโกโก้ 2 แถวระยะ 3 × 3 ม. ราว 166 ต้น/ไร่ มะพร้าวอายุ 10 ปีขึ้นไป [1] |
| ข้อดี | ต้นต่อไร่มาก ผลผลิตมากกว่าปลูกใต้ร่มราว 2–3 เท่า [1] | ลดหญ้า ลดการตัดแต่ง ได้ร่มและความชื้น มะพร้าวแสงผ่านเกิน 50% [1] |
| ข้อควรระวัง | ต้องพรางแสงปีแรก ให้น้ำและปุ๋ยมากขึ้น หน้าแล้งใบไหม้ได้ ตัดแต่งไม่ดีกิ่งและผลถูกแดดเผา [1] | ต้องตัดแต่งไม้บังร่มให้โปร่งเมื่อโกโก้อายุ 2–3 ปี [1] |
| ผลทดลอง | ศูนย์ชุมพร: ชุมพร 1 ให้ผลสูงทั้งสองระบบ แต่ชุมพร 1 เปลี่ยนยอดให้ผลเมื่อปลูกเดี่ยวสูงกว่าปลูกร่วม ส่วน ICS 95 ปลูกร่วมให้ผลสูงกว่าปลูกเดี่ยว (ปี 2564) ข้อมูลไทย [3] | |
- พืชร่มเงาที่ดีควรไม่แย่งอาหาร ตัดออกง่าย ไม่เป็นแหล่งอาศัยของโรคแมลง และถ้าให้รายได้ด้วยก็ดี พืชร่มเงาชั่วคราวอายุ 1–2 ปี เช่น กล้วย มะละกอ ตัดออกเมื่อโกโก้ตั้งตัวได้ [1]
- ปลูกแซมสวนยางพาราและปาล์มน้ำมันมักไม่สำเร็จ เพราะร่มทึบเกินไป โกโก้โตแต่ต้นและใบแต่ผลไม่พอ และยางกับโกโก้มีเชื้อ Phytophthora ร่วมกัน โรครากเน่าและฝักเน่าจึงเสี่ยงสูง [1]
- รายงานปี 2564 บอกว่ามีการส่งเสริมให้ปลูกโกโก้ทดแทนหรือแซมสวนยางเพราะยางราคาตก แต่แปลงทดลองศึกษาเฉพาะปลูกเดี่ยวและปลูกร่วมมะพร้าว จึงไม่มีผลทดลองแซมยางในไทย [3]
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร (กันยายน 2564). การจัดการความรู้ เทคโนโลยีการผลิตโกโก้ (ปานหทัย นพชินวงศ์ และคณะ) ศูนย์วิจัยพืชสวนชุมพร 128 หน้า (รวบรวมจากงานไทยและต่างประเทศ ไม่ระบุแหล่งของทุกตัวเลข) doa.go.th ↗
- ปานหทัย นพชินวงศ์, อรวินทินี ชูศรี, สุรีรัตน์ ปัญญาโตนะ, ทิพยา ไกรทอง และเสรี อยู่สถิตย์ (2564). โครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตโกโก้. รายงานโครงการวิจัย กรมวิชาการเกษตร (ทดลองที่ศูนย์วิจัยพืชสวนชุมพร ปี 2560–2564) info.doa.go.th ↗