บทที่ 12 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคไวรัสแตงกวา ใบด่าง ใบหงิก ผลลาย: แมลงพาหะ และการป้องกัน
อาการโรคไวรัสในแตงกวา ใบด่างเหลือง ใบหงิก ต้นแคระ ผลผิวขรุขระ เพลี้ยไฟ เพลี้ยอ่อน และแมลงหวี่ขาวพาโรคอย่างไร และการป้องกัน
สรุปสั้น
- โรคไวรัสทำให้ใบแตงกวาด่าง หงิก ต้นแคระ ผลผิวขรุขระหรือด่าง ต้นที่ติดเชื้อแล้วรักษาไม่หาย
- แมลงพาหะหลักคือ เพลี้ยอ่อน เพลี้ยไฟ และ แมลงหวี่ขาว
- ป้องกันได้ทางเดียว: ไม่ปลูกใกล้แหล่งโรค คุมแมลงตั้งแต่ต้นงอก และถอนต้นที่เป็นออกทันที
อาการ
- ใบด่างเขียวสลับเหลือง เป็นหย่อม หรือเป็นจุดวงแหวน
- ใบหงิกเป็นคลื่น ใบเล็ก ขอบใบม้วน
- ต้นแคระ ข้อสั้น ยอดกระจุก
- ผลผิวขรุขระ ด่างเขียวเหลือง ผลบิด ขายไม่ได้
แยกชนิดไวรัสด้วยตาเปล่าไม่ได้ แต่การจัดการเหมือนกันทั้งหมด ถ้าต้องการรู้ชนิด ส่งตัวอย่างตรวจที่หน่วยงานของกรมวิชาการเกษตร
แยกจากอาการอื่น
- ขาดธาตุอาหาร มักเหลืองสม่ำเสมอและเป็นทั้งแปลงพร้อมกัน ไวรัสมักเริ่มเป็นบางต้นแล้วกระจาย (บท ปุ๋ยแตงกวาตามระยะ)
- เพลี้ยไฟดูดอย่างเดียว ใบหงิก ใต้ใบเป็นมันวาว แต่ยอดใหม่หลังคุมแมลงได้จะปกติ ถ้ายอดใหม่ยังด่างและหงิก มักเป็นไวรัส
- ราน้ำค้างช่วงแรก เป็นจุดเหลืองเป็นเหลี่ยมและมีขุยใต้ใบ ไม่ใช่ด่างทั้งใบ (บท โรคแตงกวา)
ป้องกัน
- เลือกที่ปลูก ห่างจากแปลงแตง แปลงพริก หรือแปลงผักที่มีไวรัสและถูกปล่อยทิ้ง
- ตรวจแมลงทุก 2–3 วัน ตั้งแต่ต้นงอก ใช้กับดักกาวเหนียวสีเหลืองหรือฟ้าช่วยดูปริมาณแมลง (บท แมลงศัตรูแตงกวา)
- ถอนต้นที่มีอาการทันที ใส่ถุงนำออกนอกแปลง อย่าวางทิ้งข้างแปลง
- กำจัดวัชพืชรอบแปลง ซึ่งเป็นแหล่งแมลงพาหะและไวรัส
- รื้อแปลงเก่าทันทีที่เลิกเก็บ ต้นแก่ที่ปล่อยไว้เป็นแหล่งเชื้อของแปลงใหม่
- ปลูกในมุ้ง สำหรับแตงกวาญี่ปุ่นหรือแปลงที่ไวรัสระบาดหนักทุกปี (บท พันธุ์แตงกวา)
สารฆ่าแมลงไม่ได้รักษาไวรัส
พ่นสารหลังเห็นอาการแล้วไม่ได้ทำให้ต้นนั้นหาย แต่ช่วยไม่ให้แมลงพาเชื้อไปต้นอื่น ถอนต้นที่เป็นก่อน แล้วจึงคุมแมลงในแปลง
แหล่งอ้างอิง
- Keinath, A.P., Wintermantel, W.M. & Zitter, T.A. (Eds.) (2017). Compendium of Cucurbit Diseases and Pests (2nd ed.). APS Press.