บทที่ 11 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรคแตงกวาที่พบบ่อย: ราน้ำค้าง ราแป้ง แอนแทรคโนส เถาเหี่ยว อาการและการจัดการ
อาการของโรคราน้ำค้าง โรคราแป้ง โรคแอนแทรคโนส โรคเถาเหี่ยว และผลเน่าในแตงกวา การป้องกันและการใช้สาร
สรุปสั้น
- ราน้ำค้าง คือโรคที่ทำให้แปลงแตงกวาเสียหายมากที่สุด ระบาดเมื่ออากาศชื้น ใบแห้งทั้งต้นได้ในไม่กี่วัน
- ราแป้ง พบในช่วงอากาศแห้งกลางวันแต่ชื้นกลางคืน มักเป็นปลายฤดูหนาวถึงหน้าร้อน
- ทำค้างให้ใบโปร่ง ให้น้ำที่โคน ตัดใบล่างที่เป็นโรค และพ่นป้องกันเมื่ออากาศเอื้อต่อโรค
โรคราน้ำค้าง
โรคราน้ำค้างเป็นโรคสำคัญของแตงกวาในไทย งานปรับปรุงพันธุ์จึงคัดพันธุ์ที่ต้านทานโรคนี้ [2] เชื้อและวิธีจัดการตามมาตรฐานสากลอยู่ใน [1]
สาเหตุ: เชื้อ Pseudoperonospora cubensis ระบาดเมื่อฝนตกติดกัน มีน้ำค้างมาก หรือใบเปียกนาน
- อาการ: ด้านบนใบมีจุดเหลืองเป็นเหลี่ยมตามเส้นใบ ด้านใต้ใบตรงจุดเดียวกันมีขุยสีเทาถึงม่วงในตอนเช้า แผลขยายจนใบแห้งเป็นสีน้ำตาล เริ่มจากใบล่างลามขึ้นยอด
- ผลเสีย: ใบแห้ง ต้นหยุดติดผลใหม่ ผลที่มีอยู่เล็กและผิวซีด
- จัดการ: ทำค้างให้ใบโปร่ง ตัดใบล่างที่เป็นโรคออก ให้น้ำที่โคน ตรวจใต้ใบล่างทุกเช้าหลังฝน และพ่นป้องกันเมื่ออากาศชื้นต่อเนื่องหรือเริ่มพบอาการ สลับกลุ่มสารตามฉลาก
โรคราแป้ง
- อาการ: ผงสีขาวคล้ายแป้งบนใบ ก้านใบ และเถา เริ่มเป็นจุดแล้วลามทั่วใบ ใบเหลืองและแห้ง
- ระบาด: กลางวันแห้ง กลางคืนเย็นชื้น ต้นที่ร่มทึบ
- จัดการ: ตัดใบที่เป็นมากออก ทำให้ใบโปร่ง และใช้สารป้องกันกำจัดราแป้งที่ขึ้นทะเบียนกับแตงกวาตามฉลาก
โรคแอนแทรคโนส
แผลกลมสีน้ำตาลบนใบ ตรงกลางแผลแห้งและขาดเป็นรู บนผลเป็นแผลยุบตัวสีเข้ม ระบาดในหน้าฝน จัดการเหมือนราน้ำค้าง คือให้ใบโปร่ง ไม่ให้ใบเปียกนาน และเก็บผลเป็นโรคออกจากแปลง
โรคเถาเหี่ยวและโคนเน่า
- อาการ: เถาเหี่ยวในตอนกลางวัน แล้วเหี่ยวถาวร บางต้นมีแผลช้ำหรือยางไหลที่โคนเถา ผ่าโคนเห็นท่อน้ำเป็นสีน้ำตาล
- สาเหตุ: เชื้อราและเชื้อแบคทีเรียในดินและที่ติดมากับแมลง สะสมเมื่อปลูกซ้ำแปลงหรือดินแฉะ
- จัดการ: ปลูกหมุนเวียน (บท ดินและพื้นที่) ยกแปลงสูง ไม่ให้น้ำแฉะ ถอนต้นที่เหี่ยวออกพร้อมราก คุมด้วงเต่าแตงที่เปิดแผลที่ต้น (บท แมลงศัตรูแตงกวา)
เว้นระยะก่อนเก็บผล
แตงกวาเก็บผลทุก 1–2 วัน ต้องเลือกสารที่มีระยะปลอดภัยก่อนเก็บสั้น และวางรอบพ่นให้สอดคล้องกับรอบเก็บ ห้ามเก็บผลขายก่อนครบระยะตามฉลาก (บท เก็บผล คัดขนาด และขาย)
แหล่งอ้างอิง
- Keinath, A.P., Wintermantel, W.M. & Zitter, T.A. (Eds.) (2017). Compendium of Cucurbit Diseases and Pests (2nd ed.). APS Press.
- จานุลักษณ์ ขนบดี (2563). เส้นทางแตงกวาพันธุ์ดี “พันธุ์ล้านนา” เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของเกษตรกรและผู้บริโภค. สถาบันวิจัยเทคโนโลยีเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา. e-cms.rmutl.ac.th ↗