บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
รู้จักแตงกวา: ระยะการเจริญเติบโต ดอก การเก็บผลต่อเนื่อง และผลผลิตมาจากไหน
แตงกวาโตอย่างไรตั้งแต่หยอดเมล็ดจนเก็บผล ทำไมต้องเก็บทุกวัน ผลผลิตต่อไร่มาจากอะไร และปัญหาหลักของการปลูกแตงกวา
สรุปสั้น
- แตงกวาอายุสั้น ใช้เวลาจากปลูกถึงเก็บเกี่ยวเพียงราว 30–45 วัน [1] แล้วเก็บต่อเนื่องทุก 1–2 วันอีกหลายสัปดาห์
- ผลผลิตทั้งรุ่นขึ้นกับว่าต้นติดผลใหม่ได้ต่อเนื่องนานแค่ไหน ซึ่งต้องอาศัยใบที่ไม่เป็นโรค น้ำ ปุ๋ย และการเก็บผลไม่ให้ใหญ่เกิน
- ปัญหาที่ทำให้ขาดทุนมากที่สุดคือ ราน้ำค้างในหน้าฝน ไวรัสจากเพลี้ยไฟและเพลี้ยอ่อน และโรคในดินจากการปลูกซ้ำที่
แตงกวาโตอย่างไร
แตงกวา (Cucumis sativus) อยู่ในวงศ์แตงเหมือนแตงโม เป็นพืชเถาเลื้อย มีมือเกาะใช้ยึดค้าง รากตื้น โตเร็วในอากาศอบอุ่นและแดดดี ต้นออกดอกตามข้อของเถา ดอกตัวผู้กับดอกตัวเมียอยู่แยกกัน ดอกตัวเมียมีผลเล็ก ๆ ใต้กลีบดอก บางพันธุ์ลูกผสมมีแต่ดอกตัวเมียมากเป็นพิเศษ หรือติดผลได้โดยไม่ต้องผสมเกสร (บท พันธุ์แตงกวา)
ระยะการเจริญเติบโต
| ระยะ | อายุโดยประมาณหลังหยอดเมล็ด | งานสำคัญ |
|---|---|---|
| งอก ตั้งตัว | วันที่ 1–10 | ถอนแยก ปลูกซ่อม กันด้วงเต่าแตง (บท เตรียมแปลงและหยอดเมล็ด) |
| เถาเลื้อย | วันที่ 10–25 | ทำค้าง จัดเถา ใส่ปุ๋ย (บท ทำค้างและจัดเถา) |
| ออกดอก ติดผล | วันที่ 25–35 | น้ำสม่ำเสมอ ผึ้งช่วยผสมเกสร (บท ดอก ติดผล ผลงอ และผลขม) |
| เก็บผล | วันที่ 30–40 เป็นต้นไป นานหลายสัปดาห์ | เก็บทุก 1–2 วัน ใส่ปุ๋ยเสริมเป็นระยะ (บท เก็บผล คัดขนาด และขาย) |
ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน
| ตัวคูณ | กำหนดตอนไหน | สิ่งที่ทำได้ |
|---|---|---|
| ต้นต่อไร่ | ตอนปลูก | ระยะปลูก ต้นงอกครบ ไม่มีไวรัส |
| ผลต่อต้นต่อวัน | ช่วงเก็บผล | ใบสมบูรณ์ น้ำ ปุ๋ยต่อเนื่อง เก็บไม่ปล่อยผลใหญ่เกิน |
| จำนวนวันที่เก็บได้ | ช่วงเก็บผล | คุมราน้ำค้างและไวรัสไม่ให้ใบเสียก่อนเวลา |
| เกรด | ตอนเก็บ | ผลตรง ขนาดตามตลาด ไม่งอ ไม่ขม |
ในแตงกวา ระยะเวลาที่เก็บผลได้ มีผลต่อผลผลิตรวมมาก แปลงที่ใบเป็นราน้ำค้างตั้งแต่เก็บรุ่นแรก ๆ จะหยุดให้ผลเร็ว แม้ต้นจะติดผลดีในช่วงแรก
วิธีใช้คู่มือเล่มนี้
- ก่อนปลูก อ่าน ดินและพื้นที่ และ พันธุ์แตงกวา แล้วเลือกปฏิทิน ปฏิทินแตงกวาหน้าหนาว หรือ ปฏิทินแตงกวาหน้าฝน
- ตอนปลูก อ่าน เตรียมแปลงและหยอดเมล็ด และ ทำค้างและจัดเถา
- ระหว่างปลูก ใช้ปฏิทินเป็นตัวเตือน คู่กับ ปุ๋ยแตงกวาตามระยะ น้ำ วัสดุคลุม และวัชพืช และ ดอก ติดผล ผลงอ และผลขม
- เมื่อเห็นอาการผิดปกติ เทียบกับ โรคแตงกวา โรคไวรัสใบด่าง และ แมลงศัตรูแตงกวา
- ช่วงเก็บ อ่าน เก็บผล คัดขนาด และขาย แล้วสรุปตัวเลขใน ต้นทุนและกำไร
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยเทคโนโลยีเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา. รายงานวิจัยแตงกวา บทที่ 2 การตรวจเอกสาร (อ้าง เฉลิมเกียรติ และภัสรา, 2539). e-cms.rmutl.ac.th ↗
- จานุลักษณ์ ขนบดี (2563). เส้นทางแตงกวาพันธุ์ดี “พันธุ์ล้านนา” เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของเกษตรกรและผู้บริโภค. สถาบันวิจัยเทคโนโลยีเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา. e-cms.rmutl.ac.th ↗