บทที่ 9 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
แมลงศัตรูส้มโอ: เพลี้ยไฟ หนอนชอนใบ มวนเขียว หนอนแก้วส้ม ด้วงงวง และผีเสื้อมวนหวาน
แมลงศัตรูส้มโอระบาดช่วงไหน ทำความเสียหายอย่างไร จับด้วยมือ กับดัก และสารที่เอกสารระบุ พ่นอย่างไรและสลับกลุ่มอย่างไร
สรุปสั้น
- เอกสารระบุแมลงหลายชนิด: มวนเขียว หนอนชอนใบ หนอนแก้วส้ม ด้วงงวงกัดกินใบ ผีเสื้อมวนหวาน และเพลี้ยไฟ [1][2]
- วิธีที่เอกสารกรมส่งเสริมการเกษตรแนะนำก่อนใช้สาร: จับด้วยมือ ใช้สวิงจับ เขย่ากิ่งให้ด้วงร่วง และอย่าพ่นสารเมื่อมีแตนเบียนหนอนแก้วส้ม [2]
- สารที่เอกสารชัยนาทระบุมีอัตราเฉพาะเพลี้ยไฟและหนอนชอนใบ ต้องตรวจฉลากก่อนใช้ [1]
| แมลง | ความเสียหาย | ป้องกันกำจัด |
|---|---|---|
| มวนเขียว | ระบาดมากที่สุดในต้นฤดูฝน ทั้งตัวอ่อนและตัวเต็มวัยดูดกินน้ำเลี้ยงจากผลที่ยังอ่อน ผลร่วงหล่นก่อนกำหนด และเป็นทางให้เชื้อราและแบคทีเรียเข้าได้อีก [2] | ใช้สวิงจับตัวแก่มาทำลาย ใช้กำมะถัน 2 กระป๋อง ผสมขี้เลื่อยเฉลี่ย 3–4 ปี๊บ กองไว้ในสวนแล้วจุดไฟเป่าให้มีควันอยู่เสมอ ช่วยป้องกันและไล่มวนเขียวได้ [2] |
| หนอนชอนใบ | ทำลายเฉพาะใบอ่อน ใบบิดเบี้ยว ใบถูกทำลายจากการเจาะมีรอยเป็นทางคดเคี้ยว ผิวใบเป็นฝ้าขาวแห้ง ใบหงิกงอ การเจริญเติบโตหยุดชะงัก และเป็นทางให้เชื้อราและแบคทีเรียเข้าทำลายได้ [2] | ใช้มือจับหนอนทำลายและตัดใบที่ถูกหนอนทำลายมาเผาไฟทิ้ง (สวนขนาดเล็ก) ฉีดพ่นด้วยสารเคมีในระยะที่ส้มแตกใบอ่อนให้ทั่วถึงตลอดทั้งลำต้น [2] สวนชัยนาทใช้โคลไทอะนิดิน (กลุ่ม 4A) 16% SG 5 กรัม หรืออิมิดาโคลพริด 70% WG 2 กรัม หรือไทอะมีทอกแซม หรือปิโตรเลียมสเปรย์ออยล์ 83.9% 40 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร [1] |
| เพลี้ยไฟ | เอกสารไม่ได้อธิบายอาการ | สวนชัยนาทพ่นสารกำจัดแมลง ได้แก่ สไปนีโทแรม 12% SC 10 มล. อีมาเมกตินเบนโซเอท 1.92% EC 20 มล. คลอร์ฟีนาเพอร์ 10% SC 30 มล. อิมิดาโคลพริด 70% WG 15 กรัม และไซแอนทรานิลิโพรล (ชื่อตามที่เอกสารพิมพ์) 40 มล. ต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นแบบหมุนเวียนตามกลุ่มกลไกการออกฤทธิ์ ใช้แบบหมุนเวียนทุก 14 วัน เพื่อชะลอความต้านทานต่อสารเคมีกำจัดแมลง [1] |
| หนอนแก้วส้ม | เป็นหนอนผีเสื้อกลางวัน วางไข่ไว้ตามใบอ่อน หนอนกัดกินใบอ่อนถึงแกน ทำให้ใบร่วง โดยเฉพาะต้นกล้าได้รับความเสียหายมาก [2] | ใช้มือจับหนอนและดักแด้มาทำลายในเมื่อยังไม่ระบาดมากนัก ในสภาพธรรมชาติมีแมลงวันก้านขนเป็นศัตรูธรรมชาติ ในระยะดักแด้ ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงการพ่นสารเคมีเมื่อต้นส้มไม่มียอดอ่อน และเมื่อพบว่าดักแด้ถูกศัตรูธรรมชาติเข้าทำลาย [2] |
| ด้วงงวงกัดกินใบ | ตัวเต็มวัยกัดกินใบทำให้ใบแห้งหรือเป็นรูพรุน ถ้ามีมากจะกัดกินจนเหลือแต่กิ่ง [2] | เขย่ากิ่งเพื่อให้ด้วงร่วงลงมา แล้วนำไปทำลาย หรือฉีดพ่นด้วยสารเคมีในระยะที่ส้มโอแตกใบอ่อน [2] |
| ผีเสื้อมวนหวาน | ผีเสื้อกลางคืน ดูดกินน้ำหวานของผลส้มโอที่เริ่มแก่ถึงแก่จัด ใช้ปากแทงเข้าไปในผล ทำให้บริเวณที่แทงเน่า ต่อมาจะร่วงหล่นก่อนกำหนด ผลที่ได้รับความเสียหายสังเกตได้จากน้ำที่ไหลออกมาจากรูของผล [2] | เอกสารที่ใช้ไม่ได้ระบุวิธีป้องกันกำจัดที่ชัดเจน จึงไม่ลงวิธี สังเกตผลที่มีน้ำไหลออกจากรูและเก็บผลเสียทิ้ง |
ตรวจฉลากก่อนใช้
การขึ้นทะเบียนสารเปลี่ยนไปตามเวลา ให้ตรวจว่าผลิตภัณฑ์ที่ซื้อระบุส้มโอและแมลงเป้าหมายบนฉลาก เอกสารกรมส่งเสริมการเกษตรไม่ลงชนิดสารเคมีที่ใช้
ชีวภัณฑ์ (สวนชัยนาท)
สวนชัยนาทใช้ชีวภัณฑ์ บิวเวอเรีย ไตรโคเดอร์มา น้ำหมักสมุนไพร น้ำหมักชีวภาพ กับดักแมลงวันทอง และนำเศษผลและกิ่งส้มโอไปเผาถ่านแล้วนำไปใช้ในแปลง เป็นวิธีผสมผสานของสวนตัวอย่าง [1] เอกสารไม่ได้ระบุอัตรา และไม่ได้มีผลทดสอบเปรียบเทียบ
แหล่งอ้างอิง
- สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 5 กรมวิชาการเกษตร (พฤศจิกายน 2566). คู่มือการปฏิบัติ ชัยนาทโมเดล การผลิตส้มโอขาวแตงกวาสร้างรายได้สูง โครงการ 76 จังหวัด 76 โมเดล. doa.go.th ↗
- กรมส่งเสริมการเกษตร. ส้มโอ. เอกสารเผยแพร่ ศูนย์ข้อมูลเกษตร (ไม่ระบุปีพิมพ์). esc.doae.go.th ↗