บทที่ 10 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
เก็บเกี่ยวส้มโอ: อายุผล 210–240 วัน เก็บ ส.ค.–ก.ย. หรือ มี.ค.–เม.ย. และวิธีเก็บ 5 แบบ
เก็บส้มโอเมื่อไหร่ ดูอะไร เก็บด้วยกรรไกร จำปาสอย หรือเครื่องมือแบบไหน ปลิดผลทิ้งเมื่อไหร่ และเก็บตอนไหนของวันไม่ให้ช้ำ
สรุปสั้น
- เก็บเกี่ยวที่อายุผล 210–240 วันหลังดอกบาน สังเกตจากลักษณะผิวเปลือกและก้นผล [1]
- ส้มโอในฤดูเก็บ ส.ค.–ก.ย. ส้มโอทวาย (นอกฤดู) เก็บ มี.ค.–เม.ย. [1]
- เก็บตอนเช้าหรือเย็น ระวังไม่ให้ผลช้ำ ผลที่ไม่ได้มาตรฐานนำไปแปรรูป [1]
เก็บเมื่อไหร่
- เก็บเกี่ยวส้มโอที่อายุผล 210–240 วันหลังดอกบาน และสังเกตจากลักษณะผิวเปลือกและก้นผล [1]
- ส้มโอในฤดูกาล เก็บผลผลิตเดือน สิงหาคม–กันยายน ส้มโอทวาย เดือน มีนาคม–เมษายน [1]
- เก็บผลส้มในตอนเช้า หรือเย็น ระวังไม่ให้ผลช้ำ [1]
- ผลส้มโอที่ไม่ได้มาตรฐาน นำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ เช่น ธูปหอม เปลือกส้มโอเชื่อม เปลือกส้มโออบแห้ง ขาส้มโอ และครีมทาผิว [1]
ปลิดผล
พันธุ์ขาวพวงและขาวเป็นดกมาก ต้องทำการปลิดผลทิ้งให้เหลืออยู่พอดีกับขนาดต้น [2] เอกสารไม่ได้ระบุจำนวนผลต่อต้นหรือช่วงปลิด
วิธีเก็บ
ผลส้มโอที่อยู่ไม่สูงมากนักควรใช้กรรไกรตัดขั้ว ถ้าเป็นผลที่อยู่สูง ควรใช้กรรไกรชนิดมีขอตัดด้าม และมีเชือกกระตุกพร้อมถุงรองรับ ช่วยให้ผลไม่ร่วงหล่นลงดิน [2]
| วิธี | รายละเอียด (กรมส่งเสริมการเกษตร [2]) |
|---|---|
| ใช้มือตัด | ผลอยู่ระดับต่ำและมือเอื้อมถึง ถ้าต้องปีนต้นหรือใช้บันไดช่วย ตัดผลบนต้นแล้วส่งให้คนข้างล่างรับหรือใส่ภาชนะแล้วหย่อนลงมา |
| จำปาสอย | จำปาคือไม้ไผ่โปร่ง เส้นผ่านศูนย์กลางราว 3 นิ้ว ยาว 3–4 เมตร ปลายข้างหนึ่งผ่าออกเป็นแฉก แล้วใช้ตะกร้าสอยรับผลที่ตัดลงมา ผลที่เก็บมีโอกาสถูกกระแทกและอาจเสียหาย |
| กรรไกรแบบตัดหรือหนีบ (แบบอีเต๋ง) | ตัดแล้วผลมีใบและขั้วติดมาด้วย ต้องปฏิบัติอย่างนุ่มนวล ไม่เช่นนั้นผลจะหลุดออกจากปากหนีบร่วงสู่พื้น |
| ใช้ขอคัดแบบเชือกกระตุกต่อด้าม | ใช้เก็บเมื่อผลอยู่ในที่สูง ต้องใช้ 2 คน คนหนึ่งใช้ขอตัดขั้ว อีกคนหนึ่งคอยเอาสวิงรองรับ |
| เครื่องเก็บแบบ กวศ.1 | ประกอบด้วยกรรไกรหรือมีดตัดกิ่ง มีถุงรองรับผลได้ครั้งละ 1 ผล ผลที่ตัดมีขั้วและใบติดมาด้วย ผู้ปฏิบัติงานใช้คนเดียว |
แหล่งอ้างอิง
- สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 5 กรมวิชาการเกษตร (พฤศจิกายน 2566). คู่มือการปฏิบัติ ชัยนาทโมเดล การผลิตส้มโอขาวแตงกวาสร้างรายได้สูง โครงการ 76 จังหวัด 76 โมเดล. doa.go.th ↗
- กรมส่งเสริมการเกษตร. ส้มโอ. เอกสารเผยแพร่ ศูนย์ข้อมูลเกษตร (ไม่ระบุปีพิมพ์). esc.doae.go.th ↗