บทที่ 6 · ช่วงที่ 4 แก้ปัญหาในแปลง
โรครากเน่าโคนเน่าพริกไทย: ผลทดลองไตรโคเดอร์มาที่ท่าใหม่ 3.39–3.61 ตัน/ไร่ โรคอื่น แมลง และสารที่ต้องเลี่ยง
โรครากเน่าโคนเน่าพริกไทยเกิดจากอะไร จัดการอย่างไร ไตรโคเดอร์มาให้ผลเท่าไรเทียบวิธีเกษตรกร แอนแทรคโนส เพลี้ย ด้วงงวง มวนปีกแก้ว และสารที่ห้ามใช้
สรุปสั้น
- โรครากเน่าโคนเน่า (Phytophthora) เป็นโรคสำคัญที่สุด เกิดมากช่วงฝน มิ.ย.–ต.ค. เริ่มจากใบเหลือง 1–2 เดือนต่อมาข้อหลุดและต้นตาย ข้อมูลไทย [1]
- ทดลองที่ท่าใหม่: เชื้อไตรโคเดอร์มา 200 กรัม/ค้าง ทุก 2 เดือน + ปุ๋ย ได้ผลผลิตสด 3.39–3.61 ตัน/ไร่ เทียบวิธีเกษตรกร 2.08–2.47 ตัน/ไร่ ข้อมูลไทย [1]
- อินเดียใช้ทองแดง ฟอสโฟเนต และเมทาแลกซิลผสมแมนโคเซบ แต่ไม่ลงอัตราของต่างประเทศ ต่างประเทศ [3]
โรครากเน่าโคนเน่า
- อาการ ระยะแรกใบเหลือง 1–2 เดือนต่อมาข้อของเถาเริ่มหลุด ใบร่วง ต้นทรุดโทรมแล้วตาย พบมากกับพริกไทยอายุน้อย ต้นแก่อยู่ได้นานกว่าแต่ผลผลิตลดลงและตายในที่สุด ข้อมูลไทย [1] รากเน่าดำและมีกลิ่นเหม็น ข้อมูลไทย [2]
- สาเหตุ เชื้อรา Phytophthora รายงานไทยระบุ P. parasitica ในแหล่งปลูกส่วนใหญ่ และ P. palmivora ที่ตรัง ข้อมูลไทย [1] เอกสารอินเดียระบุ P. capsici ต่างประเทศ [3] ชื่อเชื้อต่างกันตามผู้ตรวจ แต่อาการและวิธีจัดการใกล้กัน
- ป้องกันเชิงสวน ไม่ให้น้ำขังในฤดูฝน เผาทำลายต้นที่เป็นโรค ข้อมูลไทย [2] ขุดต้นตายพร้อมรากออกจากสวน ไม่ขุดดินทำลายราก ผูกหรือตัดเถาที่เลื้อยติดดิน ตัดแต่งกิ่งต้นค้างให้โปร่งก่อนฝน ใช้ต้นพันธุ์จากสวนไม่มีโรค ต่างประเทศ [3]
ผลทดลองในแปลงเกษตรกร อ.ท่าใหม่ จันทบุรี
ต้นซาราวัคอายุ 16 ปี ระยะ 2 × 2 ม. ทดลอง 3 วิธี 7 ซ้ำ ปี 2555–2556 ข้อมูลไทย [1]
| วิธี | ปี 2555 ตัน/ไร่ (กก./ค้าง) | ปี 2556 ตัน/ไร่ (กก./ค้าง) |
|---|---|---|
| 1 ไตรโคเดอร์มา T. harzianum 200 กรัม/ค้าง ทุก 2 เดือน + 15-15-15 200 กรัม/ค้าง | 3.61 a (9.04) | 3.39 a (8.49) |
| 2 เมทาแลกซิล 40 กรัม/น้ำ 20 ลิตร + 15-15-15 200 กรัม/ค้าง | 2.61 b (6.51) | 2.79 b (6.98) |
| 3 วิธีเกษตรกร: สารกำจัดแมลง + ฮอร์โมน ทุก 15 วัน + 15-15-15 200 กรัม/ค้าง | 2.47 b (6.18) | 2.08 c (5.24) |
- วิธีที่ 1 และ 2 ไม่พบโรครากเน่าโคนเน่าในปี 2555 วิธีเกษตรกรพบเฉลี่ย 2.38% แต่ความต่างเรื่องโรครากเน่าไม่มีนัยสำคัญทางสถิติทั้ง 2 ปี [1] ส่วนที่ต่างกันชัดคือผลผลิตและปริมาณเชื้อราปรปักษ์ในดินหลังเก็บเกี่ยว (ราว 41% ในแปลงที่ใช้ไตรโคเดอร์มา เทียบ 15.9% ในแปลงเกษตรกร) [1]
- อัตราโรครากเน่าในทุกวิธีต่ำมาก (0–2.4%) [1] ผลทดลองจึงบอกได้เพียงว่าใช้ไตรโคเดอร์มาควบคู่ปุ๋ยแล้วผลผลิตสูงกว่า บอกไม่ได้ว่ารักษาต้นที่ป่วยแล้วให้หายได้ (ข้อสรุปของคู่มือนี้)
- รายงานเขียนความถี่การพ่นเมทาแลกซิลไม่ตรงกัน (ทุกเดือน ทุก 15 วัน) และวิธีดูแลรักษาแนะนำให้ใช้เมทาแลกซิลเมื่อพบการระบาดเพื่อยับยั้งการแพร่ [1] จึงถือเป็นการรักษา ไม่ใช่การพ่นประจำ
วิธีใช้ไตรโคเดอร์มาตามรายงาน ข้อมูลไทย [1]
- ใช้เชื้อที่เลี้ยงบนเมล็ดข้าวฟ่างจนเส้นใยสีเขียวเต็มถุง อัตรา 200 กรัม/ค้าง ทุก 2 เดือน 3 ครั้งต่อฤดู โรยรอบโคนต้นและคลุกเคล้าให้ทั่วรอบทรงพุ่ม
- หลังบ่มเชื้อแล้วควรใช้ภายใน 7 วัน ไม่เช่นนั้นเชื้ออาจตายหรือปนเปื้อน
สารป้องกันกำจัดโรคที่เอกสารระบุ
| โรค | สารหรือกลุ่มที่เอกสารระบุ | ที่มา |
|---|---|---|
| รากเน่าโคนเน่า | เมทาแลกซิล (รายงานทดลองจันทบุรี) ฟอสอีทิล-อลูมิเนียม (WP) และฟอสฟอริค แอซิด 40% L (สำรวจ) | ข้อมูลไทย [1][2] |
| รากเน่าโคนเน่า | กลุ่มทองแดง (คอปเปอร์ออกซีคลอไรด์ ราดโคนและบอร์โดซ์พ่น) เมทาแลกซิลผสมแมนโคเซบ โพแทสเซียมฟอสโฟเนต ทำช่วงต้นฝนและซ้ำปลายฝน | ต่างประเทศ [3] |
| แอนแทรคโนส (Colletotrichum) | ตัดแต่งกิ่งเก็บไปเผา พ่นแมนโคเซบหรือคาร์เบนดาซิม (สำรวจไทย) บอร์โดซ์หรือคาร์เบนดาซิม-แมนโคเซบก่อนปลายฝน (อินเดีย) | ข้อมูลไทย [2] ต่างประเทศ [3] |
| รากขาว (Fomes lignosus) | เผาทำลายส่วนที่เป็นโรค ถ้าระบาดรุนแรงใช้ควินโตซีนราดหรือพ่น (รายงานสำรวจระบุ) | ข้อมูลไทย [1][2] |
| ราเห็ดพริกไทย (เส้นใยขาวบนลำต้น) | ไม่ให้น้ำท่วมขัง ตัดแต่งให้โปร่ง และสารกลุ่มทองแดง | ข้อมูลไทย [2] |
สารที่ห้ามหรือเลี่ยง
เอกสารเก่าบางฉบับที่ใช้เขียนเล่มนี้ระบุคลอร์ไพริฟอสและพาราควอต [2][3] ทั้งสองถูกห้ามผลิต นำเข้า ส่งออก หรือมีไว้ครอบครองในไทยตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2563 ไม่ควรใช้ตามเอกสาร โครงการ STDF ระบุว่าสารตกค้างเกินเกณฑ์เป็นความเสี่ยงหนึ่งของห่วงโซ่พริกไทยเมล็ด และเป็นเหตุให้สินค้าเข้าตลาดยุโรปได้ยาก [4]
แมลงศัตรู
| แมลง | ที่ทำลาย | วิธีที่เอกสารไทยระบุ ข้อมูลไทย |
|---|---|---|
| เพลี้ยหอย เพลี้ยแป้ง | ดูดน้ำเลี้ยงจากช่อ ใบ เถา ระบาดช่วงปลายฝนต้นหนาว เพลี้ยแป้งติดไปกับพริกไทยอ่อนที่ส่งออกได้ มดพาเพลี้ยแป้ง | รายงานทดลองใช้ไทอะมีทอกแซม 4 กรัม/น้ำ 20 ลิตร [1] รายงานสำรวจระบุคาร์บาริล 85% WP 50 กรัม/น้ำ 20 ลิตรสำหรับเพลี้ยแป้ง [2] |
| ด้วงงวงเจาะเถา | ตัวอ่อนเจาะเถาให้แห้งตาย ตัวเต็มวัยกัดใบและผล | เผาทำลายเถาที่พบรอยเจาะ ถ้าระบาดหนักพ่นสารตามที่สำรวจระบุ (คาร์บาริล) [2] ช่วงระบาดปลายฝนต้นหนาว [1] |
| มวนปีกแก้ว (วงศ์ Tingidae) | ดูดน้ำเลี้ยงช่อดอก ช่อแห้งเป็นสีน้ำตาล ไม่ติดเมล็ด | เก็บตัวอ่อนเผา น้ำมันปิโตรเลียม 30 มล./น้ำ 20 ลิตร ร่วมกับสารกลุ่มนีโอนิโคตินอยด์ [1] หรือมาลาไทออนเมื่อระบาดรุนแรง [2] |
| เพลี้ยอ่อน | ยอดอ่อน ใบอ่อน ช่อดอก ผลอ่อน ทำให้แคระ บิดงอ ไม่ติดเมล็ด | เก็บทำลายหรือพ่นมาลาไทออน [2] |
| ไส้เดือนฝอยรากปม | รากฝอยเป็นปม เป็นช่องให้โรคอื่นเข้า | คลุมดินก้นหลุมก่อนปลูก โรยสารชนิดเม็ดรอบทรงพุ่มช่วงฝน เอกสารระบุสาร 2 ตัวที่เป็นสารอันตรายสูง ผู้เขียนไม่ลงชื่อ ให้ปรึกษาเจ้าหน้าที่เกษตร [2] |
- เอกสารอินเดียกล่าวถึงด้วงโพลลู (pollu beetle) หนอนเจาะยอด เพลี้ยหอยเปลือกหอย และเพลี้ยไฟ ต่างประเทศ [3] เอกสารไทยที่ใช้ไม่ได้ระบุว่าพบในไทย จึงไม่ลงวิธีกำจัด หลักการที่ใช้ได้คือคุมร่มเงา ซึ่งอินเดียพบว่าลดด้วงโพลลู ต่างประเทศ [3]
- อินเดียมีโรคใบแคระและช่อดอกแตกเป็นใบ (stunt, phyllody) จากไวรัสหรือไฟโตพลาสมา และโรคเหี่ยวช้า (slow decline) จากไส้เดือนฝอยร่วมกับ Phytophthora ต่างประเทศ [3] เอกสารไทยไม่ได้รายงานโรคเหล่านี้ ถ้าพบอาการคล้ายกัน ให้ส่งตรวจที่ศูนย์วิจัยพืชสวนหรือสำนักงานเกษตร
- ไม่ผสมสารเคมีหลายตัวในถังเดียวโดยไม่ทดสอบ ระวังผึ้ง พ่นช่วงเย็น ไม่พ่นตอนลมแรงหรือฝนตก เก็บบันทึกการใช้สารทุกครั้ง ต่างประเทศ [3][4]
แหล่งอ้างอิง
- แสงมณี ชิงดวง, ศรีสุดา โท้ทอง, สุรศักดิ์ กาสา และสุนิตรา คามีศักดิ์ (ปีงบประมาณ 2556). เทคโนโลยีในการผลิตและการป้องกันกำจัดโรครากเน่าโคนเน่าของพริกไทยอย่างมีคุณภาพ. รายงานเรื่องเต็มผลการทดลองสิ้นสุด กรมวิชาการเกษตร (ทดลองในแปลงเกษตรกร ต.สองพี่น้อง อ.ท่าใหม่ จ.จันทบุรี ปี 2555–2556) doa.go.th ↗
- แสงมณี ชิงดวง, สานิตย์ สุขสวัสดิ์, รังษี เจริญสถาพร, สุรศักดิ์ กาสา, ธนพร จิตจักร และสัจจะ ประสงค์ทรัพย์ (ปีงบประมาณ 2555). ศึกษาและวิเคราะห์สภาพแปลงปลูกพริกไทยในแหล่งปลูกเพื่อลดต้นทุนการผลิต. รายงานเรื่องเต็มผลการทดลองสิ้นสุด กรมวิชาการเกษตร (สำรวจเกษตรกร 21 ราย จ.พิษณุโลก จันทบุรี ระยอง ตราด ปี 2554–2555) doa.go.th ↗
- Praveena, R., Srinivasan, V., Dinesh, R., Senthilkumar, C.M., Aarthi, R. & Nirmal Babu, K. (eds.) (2019). Black Pepper – Good Agricultural Practices. ICAR-Indian Institute of Spices Research, Kozhikode, Kerala (ข้อมูลอินเดีย) agritech.tnau.ac.in ↗
- STDF (2024). Safer Spices: Boosting Food Safety and Market Access for the Peppercorn Value Chain in Viet Nam, Lao PDR and Cambodia (STDF/PG/619), End of Project Report, May 2024. CABI (ข้อมูลเวียดนาม ลาว กัมพูชา) standardsfacility.org ↗