บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
รู้จักถั่วเหลือง: โปรตีน 40% ผลผลิตเฉลี่ยของไทยกับเป้า 400 กก./ไร่ และรอบปลูกราว 3 เดือน
ถั่วเหลืองให้โปรตีนและน้ำมันเท่าไร ผลผลิตเฉลี่ยของไทยกี่กิโลกรัมต่อไร่ ทำไมรัฐตั้งเป้า 400 กก./ไร่ และตั้งแต่ปลูกถึงเก็บเกี่ยวใช้เวลานานเท่าไร
สรุปสั้น
- ถั่วเหลืองมีโปรตีนราว 40% มากกว่าพืชตระกูลถั่วชนิดอื่น และมีน้ำมันราว 18% [2]
- ผลผลิตเฉลี่ยของไทยตามที่เอกสารระบุคือ 267 กก./ไร่ รัฐบาลตั้งเป้าให้ได้ไม่ต่ำกว่า 400 กก./ไร่ [2]
- ถั่วเหลืองเป็นพืชอายุสั้น พันธุ์ที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำเก็บเกี่ยวได้ที่ 75–100 วัน [1]
ทำไมต้องปลูกถั่วเหลือง
- เป็นพืชที่ให้โปรตีนสูง ราคาถูก ปลูกง่าย [2]
- เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตอาหารมนุษย์และสัตว์ ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ส่วนผสมและวัสดุต้นต่างๆ [2]
- ได้รับการบันทึกว่าเป็นพืชทางเลือกหนึ่งที่ส่งเสริมให้ปลูกแทนข้าวภายใต้นโยบายรัฐบาลที่ต้องการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำ [2]
- แม้ความต้องการภายในประเทศจะเพิ่มขึ้น พื้นที่ปลูกถั่วเหลืองของประเทศลดลงอย่างต่อเนื่อง เพราะผลผลิตและกำไรต่ำ เมล็ดพันธุ์คุณภาพมีไม่เพียงพอ [2]
รอบปลูกอย่างย่อ
- เตรียมดินและปลูก ไถ หรือปลูกแบบไม่ไถหลังนา หยอดหลุมละ 3–5 เมล็ด คลุกไรโซเบียมก่อนปลูก [1] (บท เตรียมดิน ระยะปลูก และไรโซเบียม)
- ราว 15–20 วัน ใส่ปุ๋ย 12-24-12 [1] (บท ปุ๋ยและการให้น้ำ)
- ออกดอก ราว 25–40 วันตามพันธุ์ ช่วงออกดอกและติดฝักห้ามขาดน้ำ [1]
- 2–5 สัปดาห์หลังงอก เป็นช่วงที่วัชพืชแย่งผลผลิตมาก [1] (บท วัชพืช)
- เก็บเกี่ยว เมื่อฝักแก่ หรือมีสีน้ำตาลร้อยละ 95 ของฝัก [1] (บท เก็บเกี่ยวและนวด)
ทำไมผลผลิตไทยต่ำ
โครงการนำร่องของศูนย์วิจัยพืชไร่เชียงใหม่ ที่ตั้งเป้าเพิ่มผลผลิตจากเฉลี่ย 267 เป็นไม่ต่ำกว่า 400 กก./ไร่ ใช้เทคโนโลยี 8 อย่าง ได้แก่ เมล็ดพันธุ์ดี ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินร่วมกับไรโซเบียม เครื่องจักรกลเกษตร ระบบน้ำหยดอัตโนมัติร่วมกับปุ๋ย ชีวภัณฑ์ โดรนพ่นสาร โดรนประเมินสุขภาพพืช และทำคู่มือวางแผนผลิต [2] เกษตรกรทั่วไปเริ่มจากเมล็ดพันธุ์ดี ไรโซเบียม และกำจัดวัชพืชให้ทันก่อน
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน กรมวิชาการเกษตร. เอกสารคำแนะนำ เทคโนโลยีการผลิตถั่วเหลือง. doa.go.th ↗
- ศูนย์วิจัยพืชไร่เชียงใหม่ สถาบันวิจัยพืชไร่และพืชทดแทนพลังงาน กรมวิชาการเกษตร (2568). คู่มือการผลิตถั่วเหลืองที่มีประสิทธิภาพเพื่อเพิ่มผลผลิตและลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจก โครงการโมเดลต้นแบบการผลิตถั่วเหลืองที่มีประสิทธิภาพแบบคาร์บอนต่ำ จังหวัดเชียงใหม่. doa.go.th ↗