บทที่ 1 · ช่วงที่ 1 ก่อนปลูก
รู้จักยางพารา: น้ำยางมาจากไหน รอบปีของสวนยาง และช่วงลงทุนก่อนกรีด
ยางพาราสร้างน้ำยางอย่างไร ท่อน้ำยางอยู่ตรงไหนในเปลือก รอบปีของสวนยางที่กรีดแล้ว และทำไมการดูแลยางเล็กกำหนดรายได้ทั้งอายุสวน
สรุปสั้น
- ยางพาราเป็นไม้ยืนต้น ช่วง 6–7 ปีแรกยังกรีดไม่ได้ เป็นช่วงลงทุนเลี้ยงต้นให้ลำต้นโตได้ขนาด
- น้ำยางสร้างและไหลในท่อน้ำยางที่อยู่ในเปลือก การกรีดคือการเปิดท่อเหล่านี้ เปลือกจึงเป็นทรัพย์สินของสวนที่ต้องใช้อย่างประหยัด
- สวนที่กรีดแล้วมีรอบงานทุกปี: ผลัดใบ → หยุดกรีด → ใบใหม่ → กรีด → ใส่ปุ๋ยต้นฝนและปลายฝน
ยางพาราต่างจากพืชอื่นอย่างไร
ยางพารา (Hevea brasiliensis) มีถิ่นกำเนิดในลุ่มน้ำแอมะซอน ชอบอากาศร้อนชื้นและฝนกระจายตลอดปี ผลผลิตของสวนยางไม่ใช่ผลหรือเมล็ด แต่เป็น น้ำยาง ที่ต้นสร้างขึ้นทุกวันและไหลออกเมื่อกรีดเปลือก งานในสวนยางจึงต่างจากพืชอื่นในสามเรื่อง
- ลงทุนก่อน ได้ผลทีหลัง ต้นต้องโตจนเส้นรอบวงลำต้นได้ขนาดก่อนจึงเปิดกรีด ช่วงนี้รายได้มาจากพืชแซมเท่านั้น (บท ดูแลยางเล็กก่อนเปิดกรีด)
- เปลือกคือทุน ทุกครั้งที่กรีด เปลือกถูกใช้ไปบาง ๆ กรีดหนาหรือลึกเกินไป เปลือกหมดเร็วและหน้ากรีดเสีย (บท กรีดยางและดูแลหน้ายาง)
- ต้นต้องมีใบสมบูรณ์จึงให้น้ำยางดี ใบคือแหล่งสร้างอาหารที่ต้นใช้สร้างน้ำยาง ช่วงผลัดใบและเมื่อใบร่วงจากโรค ผลผลิตจะลดลง (บท โรคใบยาง)
น้ำยางมาจากไหน
ใต้ผิวเปลือกมี ท่อน้ำยาง เรียงเป็นวงซ้อนกันหลายชั้น ท่อเหล่านี้เอียงเล็กน้อยรอบลำต้น และอยู่หนาแน่นที่สุดในเปลือกชั้นในใกล้เนื้อไม้ ระหว่างเปลือกกับเนื้อไม้มี เยื่อเจริญ ซึ่งสร้างเปลือกใหม่ทดแทนเปลือกที่กรีดไป
- กรีดใกล้เนื้อไม้ ตัดผ่านท่อน้ำยางได้มาก แต่ต้องไม่ถึงเยื่อเจริญ ถ้ากรีดถึง เปลือกงอกใหม่เป็นปุ่มปม หน้ากรีดรอบถัดไปใช้ไม่ได้
- รอยกรีดเอียงลงจากซ้ายบนไปขวาล่าง เพื่อตัดท่อน้ำยางได้มากและให้น้ำยางไหลลงตามรอยไปที่ถ้วย (บท เปิดกรีดยางใหม่)
- น้ำยางไหลดีตอนเช้ามืดซึ่งต้นมีแรงดันน้ำในเซลล์สูง เมื่อแดดออกและอากาศร้อน น้ำยางหยุดไหลเร็วขึ้น
รอบปีของสวนยางที่กรีดแล้ว
ผลผลิตต่อไร่มาจากไหน
รายได้ของสวนยางขึ้นกับตัวคูณหลายตัว และแต่ละตัวถูกกำหนดในช่วงต่างกันของอายุสวน
| ตัวคูณ | กำหนดตอนไหน | สิ่งที่ทำได้ |
|---|---|---|
| จำนวนต้นที่กรีดได้ต่อไร่ | ตอนปลูกและช่วงยางเล็ก | ระยะปลูกเหมาะสม ปลูกซ่อม ต้นโตสม่ำเสมอ (บท เตรียมพื้นที่และปลูก) |
| น้ำยางต่อครั้งกรีด | พันธุ์ ใบ ปุ๋ย และฝีมือกรีด | พันธุ์ดี ใบสมบูรณ์ กรีดถูกวิธี (บท พันธุ์ยางและต้นพันธุ์) |
| จำนวนวันกรีดต่อปี | ระบบกรีดและฝน | วางระบบกรีด ใช้ร่มกันฝน (บท กรีดยางและดูแลหน้ายาง) |
| ราคาที่ขายได้ | ชนิดและคุณภาพยางที่ขาย | รักษาความสะอาด ขายให้ตรงกับแรงงานที่มี (บท ผลผลิตและการขาย) |
อายุสวนก็สำคัญ หน้ากรีดที่ใช้ประหยัด ทำให้สวนกรีดได้นานหลายสิบปี สวนที่กรีดหนักเกินไปให้น้ำยางมากในช่วงแรก แต่หน้ากรีดเสีย ต้นทรุด และต้องโค่นปลูกใหม่เร็วกว่ากำหนด
เขตปลูกยาง
| เขต | ลักษณะ | ปฏิทิน |
|---|---|---|
| เขตปลูกยางเดิม ภาคใต้ ภาคตะวันออก | ฝนมาก แล้งสั้น กรีดได้หลายเดือน หน้าฝนยาวต้องระวังโรคหน้ากรีด | ปฏิทินยางภาคใต้และตะวันออก |
| เขตปลูกยางใหม่ อีสาน เหนือ | แล้งยาวและร้อนกว่า ยางเล็กเสี่ยงตายในหน้าแล้ง ช่วงกรีดสั้นกว่า | ปฏิทินยางภาคอีสานและเหนือ |
แหล่งอ้างอิง
- การยางแห่งประเทศไทย (กยท.). องค์ความรู้เรื่องยางพารา.
- สถาบันวิจัยยาง กรมวิชาการเกษตร. คำแนะนำพันธุ์ยางและการจัดการสวนยาง.
- Webster, C.C. & Baulkwill, W.J. (eds.) (1989). Rubber. Longman Scientific & Technical.