บทที่ 14 · ช่วงที่ 5 เก็บเกี่ยวและขาย
กรีดยางอย่างไรให้ได้น้ำยางนานหลายปี: ระบบกรีด ความลึก เวลา และการหยุดกรีด
ระบบกรีดที่แนะนำ กรีดลึกและบางแค่ไหน กรีดเวลาไหน เมื่อไหร่ควรหยุดกรีด และการดูแลหน้ากรีดให้ใช้ได้ตลอดอายุสวน
สรุปสั้น
- กยท. แนะนำระบบ กรีดครึ่งลำต้น วันเว้นวัน เป็นหลัก สวนเล็กที่ใช้แรงงานในครอบครัวมีทางเลือกที่กรีดถี่กว่าแต่รอยสั้นกว่า
- กรีดให้ใกล้เนื้อไม้แต่ไม่ถึงเนื้อไม้ และกรีดเปลือกบาง ๆ ทุกครั้ง หน้ากรีดจะใช้ได้นาน
- หยุดกรีดช่วงผลัดใบ และไม่กรีดตอนหน้ากรีดเปียก
ระบบกรีด
| ระบบ | ความหมาย | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| ครึ่งลำต้น วันเว้นวัน (S/2 d2) | รอยกรีดยาวครึ่งรอบลำต้น กรีด 1 วัน หยุด 1 วัน | ระบบหลักที่ กยท. แนะนำ ใช้ได้กับพันธุ์ทั่วไป |
| ครึ่งลำต้น กรีด 1 วัน หยุด 2 วัน (S/2 d3) | วันกรีดน้อยกว่า ต้นได้พักมาก | ใช้ได้กับพันธุ์ทั่วไป เปลือกสิ้นเปลืองช้า |
| ครึ่งลำต้น กรีด 2 วัน หยุด 1 วัน | กรีดถี่ขึ้น | สวนขนาดเล็กที่ใช้แรงงานในครอบครัว ตามที่ กยท. ระบุเป็นทางเลือก |
| หนึ่งในสามของลำต้น กรีด 3 วัน หยุด 1 วัน | รอยกรีดสั้น แต่กรีดถี่ | สวนขนาดเล็กเช่นกัน |
กรีดอย่างไร
- มีดคม ลับมีดทุกวันกรีด มีดทื่อทำให้กรีดเปลือกหนาและบาดเยื่อเจริญ
- ลึกใกล้เนื้อไม้ แต่ไม่ถึง กยท. แนะนำให้กรีดให้ลึกใกล้เนื้อไม้มากที่สุดแต่ต้องไม่ถึงเนื้อไม้ ถ้ากรีดถึงเนื้อไม้ เปลือกงอกใหม่เป็นปุ่มปม
- บาง เปลือกที่กรีดออกแต่ละครั้งต้องบาง ตามคู่มือของ กยท. ไม่ควรหนาเกิน 2.5 มม. ยิ่งบาง หน้ากรีดยิ่งใช้ได้นานหลายปี
- ตามรอยเดิม รักษามุมและแนวรอยกรีดให้เท่าเดิม ไม่ให้รอยกรีดแคบลงหรือเบี้ยว
- เก็บขี้ยาง ดึงยางเส้นออกจากรอยกรีดก่อนกรีดครั้งใหม่
กรีดเวลาไหน
ช่วงเช้ามืดน้ำยางไหลดีกว่าช่วงสาย เพราะต้นมีแรงดันน้ำในเซลล์สูงและอากาศยังเย็น เมื่อแดดออกและอากาศร้อน น้ำยางหยุดไหลเร็วขึ้น ความปลอดภัยของคนกรีดก็สำคัญ ใช้ไฟฉายคาดศีรษะที่สว่างพอ ระวังสัตว์มีพิษ และไม่กรีดคนเดียวในสวนที่ห่างไกล
เมื่อไหร่ควรหยุดกรีด
- ช่วงผลัดใบและใบอ่อน ต้นต้องใช้อาหารสร้างใบชุดใหม่ หยุดกรีดจนใบแก่เต็มต้น (บท ปฏิทินยางภาคใต้และตะวันออก และ ปฏิทินยางภาคอีสานและเหนือ)
- หน้ากรีดเปียก หลังฝนตก น้ำยางไหลเลอะนอกถ้วยและเสี่ยงโรคเส้นดำ รอให้หน้ากรีดแห้ง หรือติดร่มกันฝนเหนือรอยกรีด
- ต้นที่ใบร่วงจากโรค หรือหน้ายางแห้ง ลดวันกรีดหรือพักต้นนั้น (บท โรคใบยาง)
- แล้งจัด น้ำยางน้อยและเปลือกเสียง่าย สวนในเขตแล้งส่วนใหญ่พักกรีดช่วงนี้
สารเร่งน้ำยาง
สารเร่งน้ำยางที่มีเอทีฟอนช่วยให้น้ำยางไหลนานขึ้น แต่ต้นต้องใช้อาหารมากขึ้น ถ้าใช้ถี่ เข้มข้นเกิน หรือใช้กับต้นที่อ่อนแอ จะเกิดหน้ายางแห้งและต้นทรุด ใช้เฉพาะกับต้นที่สมบูรณ์ ตามระบบกรีดและอัตราที่ กยท. แนะนำ และไม่ใช้กับต้นที่เพิ่งเปิดกรีด
เปลี่ยนหน้ากรีด
เมื่อกรีดลงมาจนใกล้พื้น ให้เปิดหน้ากรีดใหม่อีกด้านของลำต้นที่ความสูงเดิม เปลือกด้านแรกจะงอกใหม่ระหว่างนี้ แล้วกลับมากรีดได้อีกรอบ การกรีดบางและไม่ลึกเกินไปจึงทำให้สวนกรีดได้นานหลายสิบปี
แหล่งอ้างอิง
- การยางแห่งประเทศไทย (กยท.). การจัดการองค์ความรู้: ระบบกรีดยางที่เหมาะสม (km.raot.co.th).
- การยางแห่งประเทศไทย. คู่มือการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับสวนยาง (GAP).
- สถาบันวิจัยยาง กรมวิชาการเกษตร. การกรีดยางและการใช้สารเคมีเร่งน้ำยาง.