ฟาร์มเกษตรดำเนินกิจการตั้งแต่ พ.ศ. 2551 (2008) ตั้งกระทู้
ขนาดตัวอักษร

ปุ๋ยนาข้าว · คู่มือบำรุงข้าวตามระยะ

ปุ๋ยนาข้าว ใส่ช่วงไหน สูตรอะไร
รวงใหญ่ เมล็ดเต็ม ตัดสินกันที่ “จังหวะ”

ผลผลิตข้าวถูกกำหนดทีละส่วน ในแต่ละช่วงอายุ ถ้าธาตุอาหารมาไม่ทันช่วงไหน ส่วนนั้นเสียไปถาวร ใส่ทีหลังก็เรียกคืนไม่ได้ หน้านี้อธิบายว่าข้าวต้องการธาตุอะไร เมื่อไร เพราะอะไร ปุ๋ยเร่งรวงต้องสูตรไหน ปุ๋ยทางใบควรพ่นตอนไหน และควรใช้ 3 ตัวนี้ตรงไหนของฤดู

ปรับปรุงล่าสุด · อ้างอิงงานวิจัยข้าว IRRI และวารสารวิชาการ

01

ทำไมใส่ปุ๋ยนาข้าวต้องดูระยะ: ผลผลิต = 4 ตัวเลขที่ “ปิดรับ” คนละเวลา

นักวิชาการข้าวทั่วโลกแยกผลผลิตออกเป็น 4 องค์ประกอบ (Yoshida, IRRI 1981) ตัวเลขทั้งสี่ถูกกำหนดในช่วงอายุที่ต่างกัน และเมื่อผ่านช่วงนั้นไปแล้ว ไม่มีปุ๋ยใดย้อนกลับไปเพิ่มได้

ข้าวเมล็ดลีบ: เงินที่หายไปเงียบ ๆ

ตัวอย่างแปลงทั่วไป: 200 รวง/ตร.ม. × 90 เมล็ด/รวง × เมล็ดดี 80% × น้ำหนัก 25 กรัม/1,000 เมล็ด = 360 กรัม/ตร.ม. หรือราว 576 กก./ไร่

ถ้าเมล็ดดีขยับจาก 80% เป็น 85% โดยไม่ต้องเพิ่มรวงหรือเมล็ดสักเมล็ด ผลผลิตจะเป็น 612 กก./ไร่ (+36 กก.) เพราะต้นข้าวสร้างเปลือกไว้แล้ว เพียงแต่ “เติมแป้งไม่ทัน” ข้าวสร้างแป้งในเมล็ดราว 60–90% จากการสังเคราะห์แสงหลังออกรวง (Yoshida 1981) ใบธงที่ยังเขียวและโพแทสเซียมที่พอสำหรับลำเลียงน้ำตาลลงเมล็ด จึงเป็นตัวตัดสินช่วงท้ายฤดู

02

ใส่ปุ๋ยนาข้าวช่วงไหน: โปรแกรมตามระยะ ใช้อะไร วันไหน

ตัวเลขวันด้านล่างเป็นข้าวไม่ไวแสงอายุราว 120 วัน (นาปรัง หรือพันธุ์ไม่ไวแสง) นับจากวันหว่าน/ปักดำ ข้าวไวแสง เช่น ขาวดอกมะลิ 105, กข6 ออกรวงตามช่วงแสง ไม่ใช่ตามอายุ ให้ใช้ “วันออกรวงที่เคยเห็นในพื้นที่” เป็นหลัก แล้วนับถอยหลัง ข้าวเริ่มสร้างรวงอ่อนราว 30 วันก่อนออกรวง

  1. ก่อนปลูก – 20 วัน

    เตรียมดิน · ตั้งตัว

    รากใหม่ต้องการดินที่ร่วน อากาศพอ และปุ๋ยที่ใส่ลงไปต้องอยู่ในรูปที่รากดูดได้

    ฮิวมิคFK คลุกปุ๋ยเม็ดรองพื้น 1 กก. ต่อปุ๋ย 50 กก. หรือราดดิน 1–2 กก./ไร่ (ดินทราย), 2–3 กก./ไร่ (ดินเหนียว)

  2. 20 – 45 วัน

    แตกกอ

    ช่วงนี้กำหนด “จำนวนรวง” กอที่แตกช้าหรือแตกน้อยจะไม่กลายเป็นรวงที่สมบูรณ์ อาการขาดสังกะสีในนาน้ำขังก็มักเห็นช่วงนี้

    FK-1 1–2 ครั้ง ห่างกัน 15–20 วัน ผสม ฮิวมิคFK 10–20 กรัม ลงถังเดียวกันได้

  3. ราว 55 – 65 วัน

    สร้างรวงอ่อน

    ช่อดอกเริ่มก่อตัวในกาบ จำนวนเมล็ดต่อรวงถูกกำหนดตอนนี้ ไนโตรเจนต้องไม่มากเกิน (ใบงาม ล้ม โรคมาก) แต่ P, K, Mg, Zn ต้องพอ

    FK-3R ครั้งที่ 1

  4. ราว 75 – 85 วัน

    ตั้งท้อง

    กาบใบธงพองเป็นท้อง ละอองเกสรกำลังสร้าง ช่วงที่ข้าวไวต่อการขาดน้ำและธาตุอาหารที่สุดของฤดู

    FK-3R ครั้งที่ 2 (ห่างครั้งแรก 20 วัน)

  5. ราว 90 วัน

    ออกรวง · ดอกบาน

    ดอกข้าวบานและผสมเกสรช่วงสายของวัน ราว 9–11 โมง งดพ่นทุกชนิดในช่วงเช้าที่ดอกบาน เพื่อไม่ให้ละอองน้ำรบกวนการผสมเกสร

    ไม่พ่น

  6. ราว 97 – 100 วัน

    ข้าวเป็นน้ำนม

    แป้งไหลเข้าเมล็ดเร็วที่สุด รากเริ่มเสื่อม การดูดธาตุทางรากลดลง ใบธงคือโรงงานหลักที่เหลืออยู่

    FK-3R ครั้งที่ 3 (เสริม เมื่อต้นโทรมหรือดินทราย)

  7. ราว 120 วัน

    เก็บเกี่ยว

    ราว 30 วันหลังออกรวง เมล็ดในรวงเหลืองราว 80–85%

03

ปุ๋ยนาข้าว 3 ตัวที่แนะนำ ทำงานต่อกันอย่างไร

ฮิวมิคทำให้ ดินและราก พร้อมรับปุ๋ยเม็ดที่คุณใส่อยู่แล้ว · FK-1 เติมธาตุช่วง สร้างกอ · FK-3R เติมธาตุช่วง สร้างและเติมเมล็ด สามช่วงนี้คือสามองค์ประกอบผลผลิตด้านบนพอดี ไม่มีตัวไหนทำงานซ้ำกัน

ดินและราก · ใช้ได้ทั้งฤดู

ฮิวมิคFK เสริมฟลูวิค: ปรับปรุงดินนาข้าว เพิ่มรากฝอย

กรดฮิวมิค (Humic acid) 85% (ตามฉลาก) · ผงละลายน้ำ · ซองละ 1 กก. · ไม่ใช่ปุ๋ยเคมี

ทำไมนาข้าวไทยต้องใช้

  • ดินนาส่วนใหญ่ “เก็บปุ๋ยไม่อยู่” ดินทรายภาคอีสานมีอินทรียวัตถุต่ำ ความจุแลกเปลี่ยนประจุบวก (CEC) มักต่ำกว่า 5 เซนติโมล/กก. ปุ๋ย K และ NH₄⁺ ที่ใส่ลงไปจึงถูกน้ำชะไปก่อนรากได้ใช้ สารฮิวมิคมี CEC สูงกว่าดินเหนียวทั่วไปหลายสิบเท่า จึงช่วย “จับ” ธาตุไว้ใกล้ราก
  • ปลดล็อกฟอสฟอรัสและธาตุเสริม ฮิวมิคและฟลูวิคจับ (chelate) ธาตุอย่างสังกะสี เหล็ก ไว้ในรูปละลายน้ำ และลดการที่ฟอสเฟตถูกเหล็ก/อะลูมิเนียมในดินกรดตรึงไว้
  • รากฝอยมากขึ้น งานวิจัยใน Plant Physiology (Canellas et al. 2002) พบว่ากรดฮิวมิคกระตุ้นการแตกรากแขนงและปั๊มโปรตอน (H⁺-ATPase) ที่ผิวราก ซึ่งเป็นกลไกที่รากใช้ดูดธาตุอาหาร งานรวบรวมผลทดลองทั่วโลก (Rose et al. 2014) พบน้ำหนักต้นและรากเพิ่มเฉลี่ยราว 20%
  • ทำให้ปุ๋ยที่จ่ายไปแล้วคุ้มขึ้น ต้นทุนใหญ่ของนาคือปุ๋ยเม็ด ฮิวมิคไม่ได้แทนปุ๋ย แต่ทำให้ปุ๋ยที่ซื้อมาถูกรากใช้ได้มากขึ้น

ใช้ในนาข้าว

คลุกปุ๋ยเม็ด1 กก. ต่อปุ๋ยเม็ด 50 กก. คลุกให้ทั่วแล้วหว่าน (ทางที่ประหยัดที่สุด)
ราดดิน / พ่นลงดินดินทราย 1–2 กก./ไร่ · ดินเหนียว 2–3 กก./ไร่ ช่วงเตรียมดินหรือหลังปักดำ
ผสมพ่น10–20 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร ทุก 15 วัน ผสมร่วม FK-1 ได้ในถังเดียวกัน
ต้นทุนต่อไร่คลุกปุ๋ย 25 กก./ไร่ ใช้ฮิวมิค 0.5 กก. ≈ 125 บาท · พ่น 4 ถัง/ไร่ ≈ 10–20 บาท

ผลเห็นชัดที่สุดในดินทราย ดินเสื่อม อินทรียวัตถุต่ำ ดินที่อินทรียวัตถุสูงอยู่แล้วจะเห็นผลน้อยกว่า

สั่งซื้อที่ร้านฟาร์มเกษตร · 250 บาท

ต้นและกอ · 20–45 วัน

FK-1 ปุ๋ยทางใบข้าวแตกกอ สูตร 20-20-20 + แมกนีเซียม + สังกะสี

กล่อง 2 กก. = 2 ถุง: “บัวแก้ว” N-P-K 20-20-20 (1 กก.) + “เอฟ-วัน” Mg + Zn (1 กก.) · กล่องเดียวใช้ได้ราว 5 ไร่ (ตามฉลาก)

ทำไมต้องช่วงแตกกอ

  • N สร้างกอและใบ ไนโตรเจนกำหนดจำนวนหน่อที่แตก และพื้นที่ใบที่จะใช้สังเคราะห์แสงทั้งฤดู ช่วงนี้คือช่วงที่ N คุ้มที่สุด
  • P สร้างราก ช่วยแตกกอ ฟอสฟอรัสเป็นพลังงาน (ATP) ของการแบ่งเซลล์ ข้าวที่ขาด P จะแตกกอน้อย ต้นตั้งตรง ใบแคบสีเขียวคล้ำ
  • สังกะสี: ธาตุเสริมที่นาน้ำขังขาดบ่อยที่สุด คู่มือธาตุอาหารข้าวของ IRRI (Dobermann & Fairhurst 2000) ระบุว่าการขาดสังกะสีเป็นปัญหาธาตุเสริมที่พบมากที่สุดในนาลุ่ม โดยเฉพาะดินด่าง น้ำขังนาน และดินที่ใส่ฟอสเฟตมาก อาการคือจุดสีน้ำตาลคล้ายฝุ่นบนใบอ่อน 2–4 สัปดาห์หลังปลูก ต้นแคระ แตกกอไม่สม่ำเสมอ สังกะสีจำเป็นต่อการสร้างออกซิน ฮอร์โมนที่คุมการยืดของต้น
  • แมกนีเซียมคือใจกลางคลอโรฟิลล์ ใบที่เขียวเข้มเร็วคือใบที่ทำงานเต็มกำลังเร็ว
  • ทางใบทำงานเร็ว หลังฝนตกหนัก น้ำท่วมขัง หรือรากยังไม่เดิน การพ่นทางใบให้ธาตุถึงใบภายในไม่กี่ชั่วโมง ไม่ต้องรอรากฟื้น

อัตราใช้

ต่อน้ำ 20 ลิตรถุง 1 (20-20-20) 25–50 กรัม + ถุง 2 (Mg+Zn) 25–50 กรัม ต้องใช้คู่กันทุกครั้ง · 1 ช้อนโต๊ะ ≈ 15 กรัม
เมื่อไรข้าวอายุ 20–25 วัน และซ้ำราว 40 วัน (ถ้าต้นยังเหลืองหรือกอน้อย)
ต้นทุนต่อไร่890 บาท ÷ 5 ไร่ ≈ 178 บาท/ไร่/ครั้ง

อย่าใช้ FK-1 หลังข้าวเริ่มสร้างรวง ไนโตรเจนช่วงท้ายทำให้ใบงามเกิน ล้มง่าย โรคไหม้และเพลี้ยกระโดดลงง่าย ช่วงนั้นเป็นหน้าที่ของ FK-3R

สั่งซื้อที่ร้านฟาร์มเกษตร · 890 บาท

รวงและเมล็ด · สร้างรวง – น้ำนม

FK-3R ปุ๋ยเร่งรวงข้าว สูตร 5-10-40 + แมกนีเซียม + สังกะสี

กล่อง 2 กก. = 2 ถุง: N-P-K 5-10-40 (1 กก.) + Mg + Zn (1 กก.) · กล่องเดียวใช้ได้ราว 5 ไร่ (ตามฉลาก) · สูตรออกแบบสำหรับข้าวโดยเฉพาะ

ทำไมสูตรนี้ “ใช่” สำหรับช่วงท้าย

  • K สูง 40: ตัวขนแป้งลงเมล็ด โพแทสเซียมคุมการเปิดปิดปากใบ การทำงานของเอนไซม์สร้างแป้ง และการลำเลียงน้ำตาลจากใบลงเมล็ดทางท่ออาหาร ข้าวที่ K พอจะมีลำต้นแข็ง ล้มน้อย และทนโรคใบจุดสีน้ำตาลได้ดีกว่า ซึ่งเป็นโรคที่พบมากในดินขาดธาตุ
  • N ต่ำเพียง 5 อย่างตั้งใจ ช่วงสร้างรวง ไนโตรเจนเพียงเล็กน้อยช่วยให้ใบธงเขียวนาน แต่ถ้ามากจะไปเร่งใบแทนเมล็ด และดึงโรค–แมลง
  • P ช่วยช่อดอกและพลังงาน ฟอสฟอรัสเป็นส่วนของพลังงานที่เซลล์ใช้สร้างช่อดอกและละอองเกสร
  • Mg ช่วยขนน้ำตาลลงเมล็ด นอกจากเป็นแกนคลอโรฟิลล์ แมกนีเซียมยังจำเป็นต่อการส่งน้ำตาลเข้าท่ออาหาร พืชที่ขาด Mg จะมีน้ำตาลค้างอยู่ในใบ ส่งลงเมล็ดไม่ได้ (Cakmak & Kirkby 2008)
  • ทางใบคือทางเดียวที่ไวพอ หลังออกรวง รากข้าวเสื่อมตามอายุ การดูดธาตุทางรากลดลงชัดเจน การพ่นตรงไปที่ใบธงซึ่งเป็นแหล่งสร้างแป้งหลักของเมล็ด จึงส่งธาตุถึงจุดที่ใช้งานได้เร็วที่สุด

อัตราใช้

ต่อน้ำ 20 ลิตรถุง 1 (5-10-40) 25–50 กรัม + ถุง 2 (Mg+Zn) 25–50 กรัม · ต่อน้ำ 200 ลิตร ใช้อย่างละ 250–500 กรัม
เมื่อไรครั้งที่ 1 เริ่มสร้างรวงอ่อน · ครั้งที่ 2 ตั้งท้อง · ครั้งที่ 3 ข้าวเป็นน้ำนม (เสริม) ห่างกัน 20–30 วัน
ต้นทุนต่อไร่950 บาท ÷ 5 ไร่ ≈ 190 บาท/ไร่/ครั้ง

FK-3R เป็นปุ๋ยเสริมทางใบ ใช้ร่วมกับปุ๋ยเม็ดตามโปรแกรมปกติ ไม่ใช่ทดแทนปุ๋ยทางดินทั้งหมด (ปริมาณธาตุจากการพ่นต่อครั้งน้อยกว่าที่ข้าวดูดทั้งฤดูมาก จุดแข็งของมันคือ “ถูกจังหวะ ถึงใบเร็ว” ไม่ใช่ปริมาณ)

สั่งซื้อที่ร้านฟาร์มเกษตร · 950 บาท

ตัวช่วยทุกการพ่น · ใช้ได้ทั้งฤดู

สารจับใบ ตรา FK: ให้ปุ๋ยทางใบและยาเกาะใบข้าวทุกหยด

สารลดแรงตึงผิว (Surfactant) · ส่วนประกอบสำคัญ Sodium Alkyl Benzene Sulfonate 70% (ตามฉลาก) · ขวด 250 ซีซี

ทำไมต้องใช้

  • ใบพืชมีผิวมันเคลือบไว้ ใบข้าวมีชั้นไขกันน้ำ หยดน้ำยาจึงเกาะเป็นเม็ดกลมแล้วกลิ้งตกจากใบ สารจับใบลดแรงตึงผิว ทำให้หยดแผ่ออกเป็นฟิล์มบางคลุมผิวใบ ธาตุอาหารจึงมีพื้นที่และเวลาซึมเข้าใบมากขึ้น (Fernández et al. 2013)
  • ลดน้ำยาที่เสียไปฟรี น้ำยาที่ไหลตกหรือถูกน้ำค้าง ฝน และลมพาออกไป คือเงินที่จ่ายไปแล้วแต่พืชไม่ได้ใช้ สารจับใบช่วยให้ละอองเกาะติดใบนานขึ้น
  • ใช้ได้ทั้งปุ๋ยและยา ผสมกับ FK-1 · FK-3R ฮิวมิคFK และยาป้องกันกำจัดศัตรูพืชได้แทบทุกชนิด ขวดเดียวใช้ได้กับทุกการพ่นในฤดู
ใช้คู่กับFK-1 · FK-3R · ฮิวมิคFK แบบพ่น · ยากำจัดแมลงและโรคพืช
อัตราใช้ผสมตามอัตราที่ระบุบนฉลากข้างขวด เติมลงถังเป็นลำดับสุดท้ายก่อนเติมน้ำจนเต็ม
ราคาขวด 250 ซีซี · 250 บาท

ปุ๋ยทางใบ FK เกาะใบได้ดีอยู่แล้ว เติมสารจับใบ FK ลงถังเดียวกันจะช่วยให้ละอองแผ่คลุมใบทั่วขึ้นและทนการชะล้างได้ดียิ่งขึ้น โดยเฉพาะช่วงหน้าฝน มีน้ำค้าง หรือเมื่อผสมยา อย่าเติมเกินอัตราบนฉลาก สารจับใบที่เข้มเกินอาจทำให้ใบไหม้ได้

สั่งซื้อที่ร้านฟาร์มเกษตร · 250 บาท

04

ธาตุอาหารข้าว: หน้าที่ อาการขาด และปุ๋ยที่ให้

ข้าวที่ให้เมล็ด 1 ตัน ดูดธาตุทั้งต้นราว N 15–18 กก., P 2.5–3 กก., K 15–20 กก. (Dobermann & Fairhurst 2000) โพแทสเซียมราว 80% อยู่ในฟาง การเผาหรือขนฟางออกทุกปีจึงดึง K ออกจากนาทุกฤดู

ธาตุหน้าที่ในข้าวอาการเมื่อขาดได้จาก
N ไนโตรเจนสร้างหน่อ ใบ จำนวนเมล็ดต่อรวงใบเหลืองจากใบล่าง ต้นเตี้ย กอน้อยปุ๋ยเม็ด · FK-1 · FK-3R (น้อย)
P ฟอสฟอรัสพลังงานเซลล์ ราก การแตกกอ ช่อดอกใบแคบ ตั้งตรง เขียวคล้ำ แตกกอน้อย ออกดอกช้าปุ๋ยเม็ด · FK-1 · FK-3R · ฮิวมิคช่วยปลดล็อก
K โพแทสเซียมปากใบ เอนไซม์สร้างแป้ง ขนน้ำตาลลงเมล็ด ลำต้นแข็ง ทนโรคขอบและปลายใบล่างแห้งสีน้ำตาลอมส้ม ล้มง่าย เมล็ดลีบมากFK-3R (สูง) · FK-1 · ปุ๋ยเม็ด
Mg แมกนีเซียมแกนคลอโรฟิลล์ ส่งน้ำตาลเข้าท่ออาหารใบล่างเหลืองระหว่างเส้นใบ ใบห้อยFK-1 · FK-3R
Zn สังกะสีสร้างออกซิน เอนไซม์หลายชนิด ต้านความเครียดจุดน้ำตาลคล้ายฝุ่นบนใบอ่อน 2–4 สัปดาห์หลังปลูก ต้นแคระ ไม่สม่ำเสมอFK-1 · FK-3R · ฮิวมิคช่วยให้ละลาย
อินทรียวัตถุเก็บธาตุไว้ใกล้ราก ดินร่วน ระบายอากาศใส่ปุ๋ยแล้วไม่ค่อยเห็นผล ดินแน่น รากสั้นฮิวมิคFK · ฟาง ปุ๋ยคอก

05

ปุ๋ยนาข้าวคุ้มไหม? คำนวณจุดคุ้มทุนจากแปลงของคุณ

ใส่ผลผลิตที่เคยได้และราคาข้าวเปลือก เลือกตัวที่จะใช้ ระบบบอกว่าต้องได้ข้าวเพิ่มอีกกี่กิโลต่อไร่ถึงจะคืนทุน

ใช้อะไรบ้าง (บาท/ไร่)
ต้นทุนต่อไร่683 บาท
ต้องได้ข้าวเพิ่ม68 กก./ไร่
คิดเป็น13.7%

เทียบกับเมล็ดลีบในแปลงทั่วไปที่มักอยู่ราว 10–25% ของเมล็ดทั้งหมด ตัวเลขนี้คือ “ส่วนที่ต้องกู้คืน” เพื่อเสมอทุน ไม่ใช่คำรับรองผลผลิต ผลจริงขึ้นกับดิน น้ำ พันธุ์ และการจัดการ

06

พ่นปุ๋ยทางใบข้าวอย่างไรให้ได้ผลเต็ม

เวลา

ตามฉลาก: พ่นให้เสร็จก่อน 6 โมงเช้า หรือหลัง 5 โมงเย็นเมื่อแดดร่มแล้ว หรือทั้งวันในวันที่แน่ใจว่าแดดไม่แรง ความชื้นสูงทำให้ละอองค้างบนใบนาน ธาตุซึมเข้าได้มาก แดดจัดทำให้ละอองแห้งเร็ว เกลือปุ๋ยเข้มข้นบนผิวใบจนใบไหม้ได้ ช่วงข้าวดอกบานให้พ่นตอนเย็นเท่านั้น

ลำดับผสม

เติมน้ำครึ่งถัง → ถุง 1 (N-P-K) คนให้ละลาย → ถุง 2 (Mg+Zn) → ฮิวมิค (ถ้าใช้) → สารจับใบ → เติมน้ำจนเต็ม ถ้าจะผสมยากำจัดแมลงหรือเชื้อรา ให้ลองผสมในขวดเล็กก่อน ถ้าเป็นตะกอนหรือเป็นวุ้น อย่าผสมรวม

ปริมาณน้ำ

เครื่องพ่นสะพายหลังใช้ราว 60–80 ลิตร/ไร่ ให้ละอองเปียกทั่วใบแต่ไม่ไหลหยด ถ้าใช้โดรน (น้ำน้อยต่อไร่) ให้คงปริมาณปุ๋ย “ต่อไร่” เท่าเดิม ไม่ใช่ “ต่อถัง” และไม่ควรเข้มข้นเกินจนใบไหม้ ควรลองพ่นแปลงเล็กก่อน

ฝน

ควรมีช่วงไม่มีฝนอย่างน้อย 2–3 ชั่วโมงหลังพ่น เติมสารจับใบ FK ช่วยให้ละอองเกาะใบและทนการชะล้างดีขึ้น

07

คำถามเรื่องปุ๋ยนาข้าวที่ชาวนาถามบ่อย

ปุ๋ยนาข้าวควรใส่ช่วงไหนดีที่สุด

ข้าวต้องการธาตุอาหารต่างกันในแต่ละระยะ ช่วงเตรียมดินถึงแตกกอ (0–45 วัน) ต้องการไนโตรเจนและฟอสฟอรัสเพื่อสร้างกอ ช่วงสร้างรวงอ่อนถึงข้าวเป็นน้ำนม (ราว 55–100 วันในข้าวอายุ 120 วัน) ต้องการโพแทสเซียม แมกนีเซียม และสังกะสีเพื่อสร้างและเติมเมล็ด ใส่ปุ๋ยเม็ดเป็นหลักตามโปรแกรมปกติ แล้วเสริมด้วยฮิวมิคช่วงเตรียมดิน FK-1 ช่วงแตกกอ และ FK-3R ช่วงสร้างรวง ตั้งท้อง และน้ำนม

ปุ๋ยเร่งรวงข้าว ใช้สูตรไหนดี

ช่วงสร้างรวงควรใช้สูตรที่โพแทสเซียมสูงและไนโตรเจนต่ำ เช่น 5-10-40 เพราะโพแทสเซียมช่วยลำเลียงน้ำตาลลงเมล็ดและทำให้ลำต้นแข็ง ส่วนไนโตรเจนที่มากเกินในช่วงนี้ทำให้ใบงาม ล้มง่าย และโรคไหม้หรือเพลี้ยกระโดดลงง่าย FK-3R เป็นปุ๋ยทางใบสูตร 5-10-40 เสริมแมกนีเซียมและสังกะสีที่ออกแบบสำหรับช่วงนี้

ข้าวตั้งท้อง ควรฉีดปุ๋ยทางใบอะไร

ระยะตั้งท้องเป็นช่วงที่ข้าวไวต่อการขาดน้ำและธาตุอาหารที่สุด ควรใช้ปุ๋ยทางใบโพแทสเซียมสูงที่มีแมกนีเซียมและสังกะสี เช่น FK-3R อัตราถุงละ 25–50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร พ่นช่วงเช้ามืดหรือเย็น และงดพ่นช่วงเช้าที่ดอกข้าวบาน

ข้าวเมล็ดลีบ เกิดจากอะไร

เมล็ดลีบเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ขาดน้ำหรืออากาศร้อนจัดช่วงดอกบาน โรคและแมลง และการที่ต้นข้าวสร้างแป้งหรือลำเลียงแป้งลงเมล็ดได้ไม่ทัน ข้าวสร้างแป้งในเมล็ดราว 60–90% จากการสังเคราะห์แสงหลังออกรวง ใบธงที่เขียวนาน และโพแทสเซียมกับแมกนีเซียมที่เพียงพอ จึงช่วยลดเมล็ดลีบในส่วนที่มาจากธาตุอาหาร

ปุ๋ยข้าวหอมมะลิ นาปี (ข้าวไวแสง) ใช้อย่างไร

ข้าวไวแสงอย่างขาวดอกมะลิ 105 และ กข6 ออกรวงตามช่วงแสง ไม่ใช่ตามอายุ ให้จำวันออกรวงที่เคยเห็นในพื้นที่ แล้วนับถอยหลัง พ่น FK-3R ครั้งแรกราว 30 วันก่อนออกรวง และครั้งที่สองราว 10 วันก่อนออกรวง ส่วน FK-1 ใช้ช่วงแตกกอ 1–2 เดือนแรกหลังปลูก

ใส่ปุ๋ยเม็ดอยู่แล้ว ยังต้องพ่นปุ๋ยทางใบอีกไหม

ปุ๋ยเม็ดคือปริมาณหลักที่ข้าวต้องใช้ทั้งฤดู แต่ต้องผ่านดินและรากก่อน ช่วงน้ำขังนาน ดินทราย หรือหลังออกรวงที่รากเริ่มเสื่อม การดูดทางรากจะช้ากว่าที่ข้าวต้องการ ปุ๋ยทางใบช่วยเติมธาตุให้ถึงใบเร็วในจังหวะสำคัญ ใช้ร่วมกับปุ๋ยเม็ด ไม่ใช่ทดแทน

ฮิวมิคใช้กับนาข้าวได้ไหม ดีอย่างไร

ใช้ได้ กรดฮิวมิคช่วยให้ดินเก็บธาตุอาหารไว้ใกล้รากได้มากขึ้น ช่วยให้ฟอสฟอรัสและธาตุเสริมละลายอยู่ในรูปที่รากดูดได้ และกระตุ้นรากฝอย ผลเห็นชัดในดินทรายและดินอินทรียวัตถุต่ำ วิธีที่ประหยัดที่สุดคือคลุกฮิวมิคFK 1 กิโลกรัมกับปุ๋ยเม็ด 50 กิโลกรัมก่อนหว่าน

ใช้ FK-1 กับ FK-3R พร้อมกันได้ไหม

ไม่ควร สองตัวนี้ออกแบบให้ใช้คนละช่วง FK-1 สูตร 20-20-20 ใช้สร้างต้นและกอช่วงแตกกอ FK-3R สูตร 5-10-40 ใช้สร้างและเติมเมล็ดช่วงสร้างรวง การใช้ FK-1 ช่วงท้ายจะทำให้ไนโตรเจนเกิน

ปุ๋ยนาข้าวทางใบ ต้นทุนต่อไร่เท่าไร

FK-1 กล่อง 890 บาทใช้ได้ราว 5 ไร่ คิดเป็นราว 178 บาทต่อไร่ต่อครั้ง FK-3R กล่อง 950 บาทใช้ได้ราว 5 ไร่ ราว 190 บาทต่อไร่ต่อครั้ง ฮิวมิคFK คลุกปุ๋ยเม็ด 25 กิโลกรัมต่อไร่ ใช้ราว 0.5 กิโลกรัม หรือราว 125 บาทต่อไร่

พ่นปุ๋ยทางใบแล้วใบไหม้ เกิดจากอะไร

ส่วนมากมาจากพ่นตอนแดดจัด หรือผสมเข้มข้นเกินอัตรา โดยเฉพาะเมื่อใช้โดรนแล้วลดปริมาณน้ำแต่ไม่ลดปุ๋ยต่อถัง ให้พ่นก่อน 6 โมงเช้าหรือหลัง 5 โมงเย็น และเริ่มจากอัตราต่ำ 25 กรัมต่อถุงต่อน้ำ 20 ลิตร

ใช้ปุ๋ยทางใบกับโดรนพ่นยาได้ไหม

ได้ แต่ให้คงปริมาณปุ๋ยต่อไร่เท่าเดิม ไม่ใช่ต่อถัง เพราะโดรนใช้น้ำน้อยกว่าเครื่องพ่นสะพายหลังมาก ความเข้มข้นจึงสูงขึ้น ควรลองพ่นแปลงเล็กก่อน ละลายปุ๋ยให้หมดและกรองก่อนเติม เพื่อไม่ให้หัวพ่นอุดตัน

ต้องตรวจดินก่อนใส่ปุ๋ยนาข้าวไหม

ถ้าทำได้ควรตรวจ อย่างน้อยค่า pH อินทรียวัตถุ และโพแทสเซียม ติดต่อสถานีพัฒนาที่ดินในจังหวัดได้ ผลตรวจช่วยบอกว่าควรเน้นตัวไหน เช่น ดินทรายอินทรียวัตถุต่ำให้เน้นฮิวมิค ดินโพแทสเซียมต่ำให้ใช้ FK-3R ครบ 3 ครั้ง

มีปัญหาเฉพาะแปลง? ถามในห้องข้าวและนา หรือ ตั้งกระทู้ใหม่ ไม่ต้องสมัครสมาชิก · ดูคู่มือ ปุ๋ยมันสำปะหลัง · ปุ๋ยอ้อย · ปุ๋ยผัก

08

กระทู้ถามตอบเรื่องปุ๋ยนาข้าว

ประสบการณ์จริงจากชาวนาในห้องข้าวและนา

ดูทุกกระทู้ในห้องข้าวและนา

แหล่งอ้างอิง

  1. Yoshida, S. (1981). Fundamentals of Rice Crop Science. International Rice Research Institute (IRRI), Los Baños.
  2. Dobermann, A. & Fairhurst, T. (2000). Rice: Nutrient Disorders & Nutrient Management. IRRI / Potash & Phosphate Institute.
  3. Marschner, P. (ed.) (2012). Marschner's Mineral Nutrition of Higher Plants, 3rd ed. Academic Press.
  4. Cakmak, I. & Kirkby, E. A. (2008). Role of magnesium in carbon partitioning and alleviating photooxidative damage. Physiologia Plantarum 133: 692–704.
  5. Canellas, L. P. et al. (2002). Humic acids isolated from earthworm compost enhance root elongation, lateral root emergence, and plasma membrane H⁺-ATPase activity in maize roots. Plant Physiology 130: 1951–1957.
  6. Rose, M. T. et al. (2014). A meta-analysis and review of plant-growth response to humic substances. Advances in Agronomy 124: 37–89.
  7. Fernández, V., Sotiropoulos, T. & Brown, P. (2013). Foliar Fertilization: Scientific Principles and Field Practices. International Fertilizer Industry Association (IFA), Paris.
  8. ข้อมูลสินค้า ส่วนประกอบ และอัตราใช้ จากฉลากและหน้าสินค้าร้านฟาร์มเกษตร (farmkaset.one) อ่านฉลากก่อนใช้ทุกครั้ง
โทร 090-592-8614LINE @FarmKaset